Klient kontra bank o ustalenie i zapłatę. Sąd zasądził

1. Wyrokiem z 28 stycznia 2026 r., Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie

z powództwa E. W., M. W., B. I. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […], o

ustalenie i zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w

Suwałkach z 10 października 2023 r., oddalił apelację (pkt I) oraz orzekł o kosztach

postępowania (pkt II).

I CSK 1807/26

2

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w całości.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

I CSK 1807/26

3

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi

powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

7. Powołanie się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że skarżący musi

przedstawić dokładny wywód, na czym – jego zdaniem – polega oczywista

zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie

ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane

naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest

oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,

lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV

CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając – jako

okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie

prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (zob.

postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z

10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15 kwietnia 2021 r.,

IV CSK 617/20).

8. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona wyżej wymieniona

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący uzasadniał

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania „oczywistym naruszeniem

prawa przez Sąd II instancji poprzez błąd w wykładni i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie przepisów prawa materialnego tj. art. 506 § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i

I CSK 1807/26

4

2 k.c. oraz art. 385 § 1 i § 2 k.c., polegającą na przyjęciu, że wskutek zawarcia

Aneksu do Umowy, dotychczasowy stosunek prawny łączący Strony przestał

istnieć, a zamiast niego powstał nowy stosunek prawny utworzony przez dwie

czynności prawne - dotychczasową Umowę oraz zmieniającą ją Aneks do Umowy

oraz stwierdzenie, że cały stosunek prawny jest dotknięty nieważnością wskutek

abuzywności postanowień, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przedmiotowych

przepisów powinno prowadzić do wniosków, iż zawarcie aneksu do umowy

powoduje jedynie zmianę treści zawartej Umowy, a nie umorzenie

dotychczasowego zobowiązania, co za tym idzie - abuzywność postanowień

zawartych w Aneksie do Umowy może skutkować co najwyżej nieważnością

Aneksu do Umowy, a nie nieważnością Umowy w jej brzmieniu sprzed zawarcia

Aneksu do Umowy.”

Odnosząc się do wyżej zarysowanego problemu Sąd Najwyższy podziela

koncepcję wyrażoną w postanowieniu SN z 5 grudnia 2025 r. (I CSK 2848/24),w

którym wskazano, że samo przekształcenie kredytu w indeksowany, a tym samym

odnowienie zobowiązania kredytobiorców, nie jest nieważne lub niedozwolone w

rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Ten ostatni przepis zabrania jedynie indeksowania

kursem waluty obcej jednostronnie ustalanym przez bank. Przy tym konsekwencją

abuzywności takiego sposobu indeksowania jest nieważność umowy kredytu w

całości.

Słusznie Sąd Apelacyjny wskazał, że; „nieważny aneks prowadzi do upadku

całej umowy. Wymogi integralności umowy nakazują bowiem przyjmować, że

aneksowana umowa jest całością umowy, a nie tylko umową obowiązującą po

dacie zawarcia aneksu. W konsekwencji stan, który istniał przed zawarciem aneksu

traci rację bytu i przestaje obowiązywać. Nie jest możliwym dokonanie swoistego

odtworzenia stanu prawnego istniejącego w relacjach między stronami przed

zawarciem aneksu, w następstwie wyeliminowania tylko treści wprowadzonych do

tej umowy wskutek jej zmiany”

Ponadto Sąd Najwyższy podziela argumentację przedstawioną w odpowiedzi

na skargę kasacyjną, przy czym przywoływanie przedstawionych tam wywodów

uznaje w tym miejscu za zbędne.

I CSK 1807/26

5

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

[a.ł]