Klient kontra ubezpieczyciel o zapłatę

W związku ze skargą kasacyjną powoda G.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Szczecinie z 30 grudnia 2025 roku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1888/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, zgodnie z poglądem

utrwalonym w judykaturze, że strona musi przedstawić dokładny wywód, na czym -

jego zdaniem - polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z

przytoczeniem przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację

wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Innymi słowy, skoro przesłanką wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie strony, że skarga jest

oczywiście uzasadniona, to powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód

prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i przedstawić argumenty

na poparcie tego twierdzenia. Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej

wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do

rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów

I CSK 1888/26

3

prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., I CSK 2465/24).

Zdaniem skarżącego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

był uzasadniony z uwagi na fakt, że „zaskarżone orzeczenie narusza art. 435 §2

k.c. w sposób rażący i oczywisty. Przepis ten statuuje odpowiedzialność na

zasadzie ryzyka, a jej wyłączenie na podstawie winy poszkodowanego jest

instytucją wyjątkową, którą należy stosować w ścisłym, a nie rozszerzającym

znaczeniu. Tymczasem Sąd Apelacyjny zastosował ją w sytuacji, gdy:

a) ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy

betonowe) był bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu;

b) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu powoda, co

wynika zeznań powoda jak i jego matki, którzy wprost wskazali, że widzieli

pracowników budowy;

c) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu innych

pieszych na teren budowy zmierzających na dworzec;

d) teren, na którym prowadzone były roboty nie był właściwie

zagospodarowany zgodnie z treścią Rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 6

lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania

robót budowlanych;

e) prowadzący roboty nie zapewnili osoby kierującej ruchem pieszym do

czego był zobowiązany przepisami szczególnymi.

Żaden z powyżej wymienionych elementów nie był przez Sąd Apelacyjny

rozważony.”

Nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, jakoby skarga kasacyjna była

oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące i oczywiste naruszenie art. 435 k.c.

Argumentacja przedstawiona na poparcie tego twierdzenia abstrahuje bowiem od

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, a w istocie

zmierza do zastąpienia ich własną, korzystną dla skarżącego wersją przebiegu

zdarzenia.

Nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialność przewidziana w art. 435 § 1 k.c.

oparta jest na zasadzie ryzyka, a uwolnienie się od niej z powołaniem na wyłączną

I CSK 1888/26

4

winę poszkodowanego wymaga ustalenia, że jego zawinione zachowanie stanowiło

jedyną przyczynę szkody. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie

wskazuje się, jeżeli obok zawinionego zachowania poszkodowanego wystąpiła inna

przyczyna szkody leżąca po stronie przedsiębiorstwa, przesłanka egzoneracyjna

nie zachodzi (zob. m.in. z 1 kwietnia 2011 r., II PK 233/10; i z 28 lutego 2020 r., II

CSK 668/18).

Rzecz jednak w tym, że właśnie tak rozumiana przesłanka egzoneracyjna

została w niniejszej sprawie ustalona. Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń

faktycznych wynika bowiem, że teren prowadzonych robót został prawidłowo

wyłączony z ruchu pieszych, a wyłączenie to było należycie oznakowane

i zabezpieczone. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie

opinii biegłego. Jednocześnie ustalono, że wyłączną przyczyną urazu było

zachowanie samego powoda, który świadomie i umyślnie wkroczył na wyłączony

z ruchu i zabezpieczony teren budowy, a następnie na tym terenie się potknął.

W tych okolicznościach nie można zaakceptować twierdzenia skarżącego,

że „ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy betonowe) był

bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu”. Twierdzenie to opiera się na

niedopuszczalnym utożsamieniu miejsca, w którym doszło do urazu, z jego prawnie

relewantną przyczyną. Sam fakt, że powód potknął się o element znajdujący się na

terenie prowadzonych robót, nie przesądza jeszcze, że sposób organizacji lub

prowadzenia tych robót stanowił współprzyczynę szkody. Skoro teren robót był

prawidłowo wyłączony z ruchu pieszych, oznakowany i zabezpieczony, zaś powód

mimo tego świadomie wkroczył na obszar, na którym ruch pieszych był

niedopuszczalny, to właśnie jego zachowanie uruchomiło łańcuch przyczynowy

prowadzący do powstania szkody.

W konsekwencji zarzut oczywistego naruszenia art. 435 § 1 k.c. nie tylko nie

świadczy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, lecz opiera się na założeniach

pozostających w sprzeczności z podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 102 k.p.c. O wynagrodzeniu pełnomocnika repezentującego powoda z urzędu

w niniejszym postępowaniu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust.

I CSK 1888/26

5

1, § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14

maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z

urzędu (Dz.U. poz. 763).

M.L.

[a.ł]