Wtorek Wydanie nr 38

Sygnatura akt
I CSK 1902/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
19 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Syndyk chciał zawiesić spór o frankowy kredyt spadkobierców. SN nie przyjął skargi

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Spadkobiercy kredytobiorczyni wystąpili przeciwko syndykowi masy upadłości banku o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Syndyk domagał się zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności w upadłości.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny ustalił, że kredytobiorczyni w chwili zawarcia umowy była konsumentką, a klauzule indeksacyjna i spreadowa były niedozwolone. Według powodów kredyt został udzielony na cel mieszkaniowy.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej syndyka i zasądził od syndyka na rzecz powodów 5400 zł kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Dlaczego

Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienia prawne nie mają charakteru istotnego i nie budzą poważnych wątpliwości, a żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego nie stanowi realizacji wierzytelności w rozumieniu prawa upadłościowego.

Dla firm

Powództwo o ustalenie nieważności kredytu wytoczone przeciwko upadłemu bankowi nie jest wierzytelnością, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, więc nie musi być zawieszone do czasu rozpoznania zgłoszenia na liście wierzytelności.

Więcej o sprawie

Powodowie, spadkobiercy kredytobiorczyni z 2008 r., domagali się ustalenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Sąd Apelacyjny w Szczecinie uznał ich interes prawny w takim żądaniu, a syndyk zaskarżył wyrok do Sądu Najwyższego.

Powództwo konsumenta - kredytobiorcy o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. nieistnienia (nieważności) stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 1902/25

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

I CSK 1902/25

POSTANOWIENIE

19 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Władysław Pawlak

na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2025 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa J. W. i M. W.

przeciwko Syndykowi masy upadłości G. spółce akcyjnej w upadłości w W.

o ustalenie,

na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości G. spółki akcyjnej w upadłości

w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z 28 listopada 2024 r., I ACa 610/24,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5400

(pięć tysięcy czterysta) zł, z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia

pozwanemu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem

kosztów postępowania kasacyjnego.

[PG]

Uzasadnienie

Pozwem skierowanym przeciwko G. S.A. w W. (następca prawny – G. S.A.

w K. – […] Bank Hipoteczny), powodowie – J. W. i M. W., między innymi, wnieśli o

ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr […] indeksowanego do CHF, zawarta

29 września 2008 r. pomiędzy G. S.A. w K. - […] Bank Hipoteczny, a kredytobiorcą

I CSK 1902/25

2

– M. W., której jedynymi spadkobiercami są powodowie – J. W. oraz M. W.1, jest

nieważna; zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 220.217,58 zł z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 220.217,58 zł od dnia

doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty. M. W. – spadkodawczyni J. W.

(mąż) oraz M. W.1 (syn) umowę o kredyt hipoteczny z 29 września 2008 r. z G.

S.A. – […] Bank Hipoteczny zawierała, jako przedsiębiorca, a jego celem było

refinansowanie kredytu mieszkaniowego w B. S.A. oraz sfinansowanie rozbudowy i

remontu domu w L., który służył wyłącznie zaspokajaniu jej potrzeb

mieszkaniowych. W dniu składania wniosku o kredyt działalność gospodarcza

kredytobiorczyni była prowadzona w hali usytuowanej na działce, na której

posadowiony był też dom M. W. i powodów, w którym zamieszkiwali. Dnia 30

kwietnia 2019 roku zmarła M. W. Spadek po zmarłej M. W. z mocy ustawy nabyli

wprost powodowie: mąż – J. W., w udziale do 1/2 części oraz syn – M. W.1, w

udziale do 1/2 części (w małżeństwie M. i J. małżonków W. obowiązywał ustrój

rozdzielności majątkowej).

W odpowiedzi na pozew G. Bank S.A. z siedzibą w W., między innymi,

wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Dnia 20 lipca 2023 r. postanowieniem Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w

Warszawie ogłosił upadłość G. S.A. w W. Postanowieniem z 6 października 2023

roku Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z

uwagi na ogłoszenie upadłości pozwanego G. S.A. z siedzibą w W.; a następnie

podjął postępowanie w części dotyczącej roszczenia powodów o ustalenie, że

umowa kredytu hipotecznego nr […] indeksowanego do CHF zawarta 29 września

2008 r. jest nieważna i wezwał Syndyka masy upadłości G. S.A. z siedzibą w

Warszawie w upadłości do udziału w sprawie w charakterze pozwanego. Pozwany -

Syndyk masy upadłości G. S.A w upadłości w W. jest następcą prawnym Ge. S.A. z

siedzibą w K., a także G. S.A. z siedzibą w W.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 15

lutego 2024 r., w szczególności, ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr […] z 29

września 2008 r. zawarta pomiędzy M. W., której spadkobiercami są powodowie J.

W., M. W.1, a G. Spółką Akcyjną […] Bank Hipoteczny Oddział w Ł., którego

następcą prawnym jest Syndyk Masy Upadłości G. Spółki Akcyjnej w upadłości w

I CSK 1902/25

3

W. jest nieważna.

Apelację od powyższego wyroku Sądu I instancji wniósł pozwany,

zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi Okręgowemu w Szczecinie

naruszenie wyszególnionych przepisów postępowania i przepisów prawa

materialnego. We wnioskach skarżący domagał się, między innymi, uchylenia

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

ewentualnie, zmiany zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie, przez

oddalenie powództwa w całości. Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej

oddalenie.

Sąd II instancji, w szczególności, odniósł się do zarzutu naruszenia art. 189

k.p.c. przyjmując, że Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał trafnie, że strona

powodowa miała interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności

umowy kredytu, mimo posiadania roszczenia dalej idącego o zapłatę świadczeń

nienależnych. Argumentacja przeciwna strony pozwanej okazała się

nieuzasadniona, albowiem sprowadzała się do formalistycznego pojmowania

interesu prawnego (art. 189 k.p.c.) i wąskiego rozumienia stanowiska, że jeżeli

strona może wystąpić z roszczeniem o zasądzenie świadczenia, to przesądza to o

braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia prawa lub stosunku prawnego. W

efekcie, w ocenie Sądu Apelacyjnego, strona powodowa posiadała interes prawny

w ustaleniu nieważności umowy kredytu. W dalszej kolejności Sąd II instancji

odniósł się do istoty sporu pomiędzy stronami spornej umowy kredytu, która to

istota w realiach sprawy dotyczyła przede wszystkim oceny zawartych w

analizowanej umowie postanowień dotyczących sposobu przeliczania świadczeń

obu stron z waluty polskiej na walutę objętej mechanizmem indeksacji, czyli franka

szwajcarskiego i odwrotnie. Odnośnie do statusu prawnego kredytobiorczyni, Sąd II

instancji stwierdził, że w chwili zawarcia umowy o kredyt prowadziła ona działalność

gospodarczą, jednakże zawarcie umowy nie pozostawało w bezpośrednim związku

z tą działalnością. Kredyt został udzielony na cel mieszkaniowy. Z tego względu

należało przyjąć, że spadkodawczyni powodów przysługiwał przymiot konsumenta

w rozumieniu art. 221 k.c., a tym samym zawarta umowa podlegała ocenie w

kontekście przepisów art. 3851 i następnych k.c. W ocenie Sądu odwoławczego

zawarte w poddanej pod osąd umowie klauzule indeksacyjna i spreadowa

I CSK 1902/25

4

kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi

obyczajami i rażąco naruszały jego interesy (art. 3851 § 1 k.c.), co prowadziło, w

efekcie, do potraktowania ich jako niedozwolonych. Redagując postanowienia

umowne Bank niewątpliwie przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania

wysokości świadczenia wypłaconego przez niego na rzecz kredytobiorczyni, a

także rat kredytu poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu kupna i

sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wartości spreadu walutowego (nie wiążąc

się zarazem względem konsumenta żadnymi weryfikowalnymi kryteriami ustalania).

Konkludując, Sąd II instancji uznał, że Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że klauzula

indeksacyjna - podobnie jak wszystkie inne postanowienia umowy i ogólnych

warunków kredytowania odwołujące się do bankowej tabeli kursów walut obcych

jako wiążącego dla kredytobiorcy przelicznika wysokości zobowiązania - miały

charakter niedozwolony. W ocenie Sądu II instancji, Sąd Okręgowy doszedł do

prawidłowego wniosku, że zastosowanie abuzywnej klauzuli dotyczącej sposobu

przeliczania świadczenia kredytodawcy i kredytobiorcy wyrażonej w walucie

polskiej na walutę obcą stanowiło samoistną i wystarczającą przesłankę

nieważności umowy w kontekście jurydycznym tworzonym przez normy prawa

materialnego interpretowane zgodnie z normami prawa europejskiego tworzącymi

system ochrony konsumenta. W konsekwencji w realiach sprawy, jak zważył Sąd

odwoławczy uznać było trzeba, że wyeliminowanie uznanych za abuzywne klauzul

spowodowało „upadek” całej spornej umowy; uznane za niedozwolone

postanowienia umowne zawarte w umowie kredytu zawartej przez strony co do

zasady nie mogły wiązać strony i być zastąpione przez żadne regulacje prawne.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżony wyrok rozstrzygający o żądaniu

powodów w pełni odpowiada prawu; wbrew zarzutom i wywodom apelacji nie

narusza przepisów prawa materialnego krajowych i unijnych. Konstatacja ta legła u

podstaw oddalenia apelacji w pozostałym zakresie - w oparciu o art. 385 k.p.c. -

jako bezzasadnej.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 28 listopada 2024

r. - sprostował zaskarżony wyrok w ten sposób, że oznaczył go za jako wyrok

częściowy (pkt 1); zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że uchylił

rozstrzygnięcie o kosztach procesu (pkt 2); oddalił apelację w pozostałym zakresie

I CSK 1902/25

5

(pkt 3).

Pozwany - Syndyk masy upadłości G. S.A. (w upadłości) w W. - skargą

kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 listopada 2024 r.,

w części, tj.: w zakresie pkt 3 rozstrzygnięcia, którym Sąd II instancji oddalił

apelację pozwanego w pozostałym zakresie, opierając skargę na zarzutach

naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 316 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 144 ust. 1 pr. up. oraz art. 145 ust. 1 pr. up. i art. 263 pr. up. oraz na

zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, to znaczy: art. 221 k.c.; art. 16

ust. 1 i 2 ustawy o CEiDG; art. 84 § 1 pr. Up; art. 145 ust. 1 pr.up; art. 189 k.p.c. w

zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na to,

że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),

sprowadzające się do pytania: „Czy postanowienie umowy kredytu mające

charakter klauzuli abuzywnej może być uznane za bezskuteczne wobec masy

upadłości (art. 84 ust 1 PrUp,) wobec tego, że postanowienie prowadzi do upadku

umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych, a zatem utrudnia ono

osiągnięcie celu postępowania upadłościowego jakim jest pełne zaspokojenie

wierzycieli, poprzez skutek w postaci upadku umowy kredytu zawartej przez

kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy upadłości” – zagadnienie

pierwsze oraz do pytania: „Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o

ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego

(indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko

upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. up. i tym samym

podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w

zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. up. do czasu rozpoznania

zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub odpowiednio, odmowy

uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?” –

zagadnienie drugie; a ponadto, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989

§ 1 pkt 2 k.p.c.), tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145

ust. 1 pr. up. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust.

I CSK 1902/25

6

1 pr. up.

W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie powyższych zagadnień prawnych

położy kres istotnym wątpliwościom dotyczącym wykładni przepisów prawa czy

postępowanie w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu lub niektórych jej

postanowień podlega zawieszeniu do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności

na liście wierzytelności na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1

i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. up. (ewentualnie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w

zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 pr. up.) — i może być podjęte przeciwko

syndykowi dopiero w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym

wierzytelność wynikająca z tego powództwa po wyczerpaniu trybu określonego

ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W ocenie Syndyka

postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku

prawnego z umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego albo

denominowanego) do waluty obcej wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy) jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy” w

rozumieniu art. 145 pr. up. Jak wskazał skarżący, w swoim wywodzie prawnym,

przekonywujące jest stanowisko, że roszczenie o ustalenie nieważności umowy

wiąże się z wierzytelnością kredytobiorcy - konsumenta wobec kredytodawcy -

upadłego banku o zwrot świadczenia nienależnego. Wartość świadczenia, do

którego jest zobowiązany upadły bank na skutek nieważności umowy, wyznacza

kwotę roszczenia o ustalenie nieważności („wierzytelności”), a roszczenie dotyczy

bez wątpienia masy upadłości i tym samym podlega zgłoszeniu do listy jako

„wierzytelność”. W efekcie zdaniem skarżącego wskazane przezeń przesłanki tzw.:

„przedsądu”, tj. - art. 3989 § 1 pkt 1 oraz 2 k.p.c. uzasadniają przyjęcie jego skargi

kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

We wnioskach skarżący domagał się, między innymi, uchylenia

zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w zaskarżonej części i orzeczenia co do

istoty sprawy poprzez uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenia powództwa o

ustalenie nieważności spornej umowy kredytowej, ewentualnie, uchylenia

zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w zaskarżonej części i przekazania sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie lub innemu sądowi

równorzędnemu, ewentualnie, uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w

I CSK 1902/25

7

zaskarżonej części oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w

Szczecinie w zakresie jego pkt. I rozstrzygnięcia, to jest ustalającym nieważność

spornej umowy kredytu oraz przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w

Szczecinie do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę pozwanego powodowie wnieśli o odmowę jej

przyjęcia do rozpoznania, a w przypadku jej przyjęcia przez Sąd Najwyższy o jej

oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie

kosztów postępowania kasacyjnego, w tym z tytułu zastępstwa prawnego według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

I CSK 1902/25

8

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

Przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania zagadnienia prawne nie mają charakteru istotnego, zaś wskazane

kwestie interpretacyjne nie budzą poważnych wątpliwości i zarówno opisane

problemy prawne, jak i zgłoszone wątpliwości interpretacyjne mogą być rozwiązane

przy zastosowaniu podstawowych zasad wykładni przepisów prawnych.

Ochrona konsumentów należy do priorytetowych zadań w polityce i

prawodawstwie unijnym, czego wyrazem jest art. 38 Karty Praw Podstawowych

Unii Europejskiej. Przepisy regulujące niedozwolone postanowienia w umowach

zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami zostały wprowadzone do

I CSK 1902/25

9

kodeksu cywilnego w wyniku implementacji do polskiego porządku prawnego

dyrektywy Rady 93/13. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej

zawartej przez konsumenta przedsiębiorcy również przysługuje roszczenie o zwrot

świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy.

Powództwo konsumenta - kredytobiorcy o ustalenie na podstawie art. 189

k.p.c. nieistnienia (nieważności) stosunku prawnego z umowy kredytu

waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,

wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), nie stanowi realizacji

wierzytelności w postaci roszczenia i dlatego tego rodzaju postępowanie sądowe

nie może być zakwalifikowane jako sprawa o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu art. 145 ust. 1 oraz art. 263 pr. upadł.

Roszczenie materialnoprawne jako takie jest identyfikowane z prawem lub

uprawnieniem, które są określone w ten sposób, że wierzyciel może żądać od

dłużnika konkretnego zachowania się. Cechą charakterystyczną roszczeń jest nie

tylko to, że z góry jest określony adresat obowiązków, ale zarazem to, że określone

jest konkretne zachowanie się obowiązanego.

Klasycznym przykładem tak skonstruowanego roszczenia jest wierzytelność

wynikająca ze stosunku zobowiązaniowego i według art. 353 § 1 k.c. zobowiązanie

polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik

powinien świadczenie spełnić.

W powołanych przepisach prawa upadłościowego chodzi rzecz jasna o

zobowiązania pieniężne oraz o zobowiązania majątkowe niepieniężne upadłego,

które mogą być przekształcone w zobowiązania pieniężne (art. 91 ust. 2 w zw. z art.

240 pkt 2 in fine oraz art. 246 pr. upadł.). Oczywistym jest też że żądanie ustalenia

nieistnienia stosunku prawnego nie może być przeliczone na sumę w rozumieniu

art. 245 ust. 1 pkt 3 pr. upadł. Poza tym pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania

na drodze sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym przymusowemu

wykonaniu, tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy

wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej

poczet przez wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr. upadł.).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

I CSK 1902/25

10

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c. (mając na

uwadze okoliczność, że postępowanie kasacyjne w odniesieniu do całości żądania

o ustalenie - jako żądania majątkowego niepieniężnego odrębnego w stosunku do

roszczenia o zapłatę - zostało zakończone), w zakresie zaś odsetek, opierając się

na art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o

zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli

wykonalności (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz. 2324). Zasądzone koszty obejmują

wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według stawki minimalnej (§ 2

pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - jedn. tekst:

Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Władysław Pawlak

[PG]

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.