Osoba prywatna kontra osoba prywatna o zapłatę, 80 tys. zł

Wyrokiem z 30 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, po

rozpoznaniu sprawy w następstwie apelacji powoda, zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w Warszawie z 1 czerwca 2023 r. w całości i zasądził od pozwanego

na rzecz powoda kwotę 80.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14

kwietnia 2017 r. do dnia zapłaty (punkt I.1) oraz obciążył pozwanego kosztami

procesu, szczegółowe ich wyliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu

(punkt I.2). Ponadto obciążył pozwanego kosztami procesu w postępowaniu

apelacyjnym, szczegółowe ich wyliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu

(punkt II).

I CSK 1909/25

2

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, pozwany powołał się na przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 §

1 pkt 1 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który

jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9

kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia

sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

I CSK 1909/25

3

z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas

rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.).

Zagadnienie prawne sformułowane przez pozwanego nie czyni zadość

wskazanym wymaganiom. Nie mają istotnego charakteru wątpliwości skarżącego

dotyczące dopuszczalności oparcia wyroku na opinii biegłego, sporządzonej na

potrzeby innego postępowania cywilnego, która - jak podnosi skarżący - została

skutecznie zaskarżona i nie została przyjęta za podstawę wyroku w sprawie, w

której została dopuszczona. Stosownie do art. 2781 k.p.c. sąd może dopuścić

dowód z opinii sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym

postępowaniu przewidzianym przez ustawę. Dowód tego rodzaju podlega ocenie

według zasad właściwych dla opinii biegłego i kryteriów z art. 233 k.p.c. Przepis art.

2781 k.p.c. nie stawia wymogu prawomocnego zakończenia postępowania

sądowego, na potrzeby którego dowód z opinii został pierwotnie przeprowadzony,

tylko zaś wówczas możliwa byłaby ocena, czy opinia ta stanowiła podstawę ustaleń

również w tym postępowaniu. Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny

dowodów, dążenie do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy dowodów czy też

powoływanie nowych faktów, co czyni skarżący, jest niedopuszczalne

w postępowaniu kasacyjnym stosownie do art. 3983 § 3 w zw. z art. 39813 § 2

k.p.c. i nie może odnieść skutku również na etapie oceny przez Sąd Najwyższy

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu

zaskarżonego orzeczenia Sąd Apelacyjny przedstawił przeprowadzoną ocenę

dowodu dopuszczonego na podstawie art. 2781 k.p.c. oraz podniesionego wobec

tej opinii merytorycznego zarzutu skarżącego dotyczącego czasu ustalenia stanu

spółki. Uwzględnił ponadto, że skarżący dążył w niniejszym postępowaniu do

uniemożliwienia lub co najmniej utrudnienia dokonania wyceny udziałów, a przy tym

nie zgłaszał wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w tym postępowaniu

lub opinii z innej sprawy. Skarżący nie stawia zarzutu kasacyjnego

nieprzeprowadzenia przez sąd określonych dowodów z urzędu. W okolicznościach

I CSK 1909/25

4

sprawy argumentacja wniosku nie przekonuje w konsekwencji, że w sprawie

wystąpiła przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżący nie wykazał również, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona w rozumieniu w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a więc że

zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej

analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej

wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK

94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji

orzeczenie oczywiście wadliwe. Przy czym o przyjęciu skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r.,

III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca

2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16,

niepubl.; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK

664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października

2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).

W zakresie tej przyczyny kasacyjnej pozwany argumentował, że zawarta

przez strony umowa miała charakter umowy przedwstępnej, co nie zostało

dostrzeżone przez Sąd meriti, a skutkowało upływem rocznego terminu

przedawnienia zgodnie z art. 390 § 3 k.p.c. i rygorem oddalenia roszczenia.

Ponadto oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wiązał z zarzutem „naruszenia art.

5 k.c. w zw. z art. 354 k.c. w zw. z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego

wnioskowania”. Podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia roszczenia nie

przekonuje o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, zważywszy, że skarżący nie

podnosił tego zarzutu w toku postępowania, a sąd nie był w okolicznościach sprawy

zobligowany do uwzględniania upływu terminu przedawnienia z urzędu. Argumenty

przytoczone przez Sąd Apelacyjny w rozważaniach dotyczących zasadności

stosowania w sprawie art. 5 k.c., a które nie ograniczyły się do powiązania

nagannego zachowania pozwanego wyłącznie z dokonywaniem nienależnych

wypłat ze środków Spółki, nie pozwalają również uznać za oczywiście

I CSK 1909/25

5

nieprawidłowe stanowiska, że żądanie powoda nie jest sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego, zwłaszcza że zastosowanie przez ustawodawcę klauzuli

generalnej immanentnie wiąże się z zawarowaniem znacznej swobody decyzyjnej

sądowi, co zwęża zakres przypadków, w których można mówić o oczywistej

sprzeczności rozstrzygnięcia z art. 5 k.c. (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 28 listopada 2018 r., III CSK 125/18, niepubl.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

(K.L.)

[SOP]