Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi uczestnika na zakaz prowadzenia działalności

Postanowieniem z 11 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił

apelację uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia

w Krakowie z 8 lutego 2023 r., którym Sąd pozbawił uczestnika prawa prowadzenia

działalności gospodarczej w zakresie wynikającym z art. 373 Prawa

upadłościowego na okres jednego roku.

Uczestnik wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego,

zaskarżając je w całości. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się

na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta,

czy zakres zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestnika

powinien obejmować wszystkie formy prowadzenia działalności określone w art.

I CSK 1913/24

2

373 ust. 1 Prawa upadłościowego, w tym nawet te, co do których nie można

zarzucić nieprawidłowości. Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność

skargi, wskazując, że orzeczenie Sądu Okręgowego w sposób oczywisty narusza

art. 245 w zw. z art. 233 k.p.c. przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów

apelacyjnych i tym samym dokonanie nieprawidłowej kontroli apelacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostanie

uznane za uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym

w każdej sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie

dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów

prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną

sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego

rozbieżnych ocen (zob. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10

kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Nie można uznać, by sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne

miało walor istotnego. Na tle art. 373 Prawa upadłościowego nie występuje bowiem

wyartykułowany w skardze kasacyjnej problem. Jeżeli zajdzie któraś z przesłanek

wymienionych w art. 373 ust. 1 pkt 1-4 Prawa upadłościowego sąd orzeka łącznie

I CSK 1913/24

3

pozbawienie wszystkich praw, o których mowa w tym przepisie in principio (zob.

F. Zedler [w:] Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, red. A. Jakubecki,

F. Zedler, Warszawa 2011, teza 13 do art. 373).

Nie można przy tym przyjąć, jak chciałby tego skarżący, by zakresem zakazu

były objęte tylko te formy działalności, w ramach których osoba objęta zakazem

dopuściła się nieprawidłowości. Tego rodzaju interpretacja pozbawiałaby art. 373

Prawa upadłościowego większego znaczenia, gdyż wystarczająca dla obejścia

orzeczonego zakazu byłaby zmiana formy prowadzenia działalności gospodarczej.

Na tym tle należy jeszcze podkreślić, że art. 373 Prawa upadłościowego pełni nie

tylko funkcję prewencyjno-profilaktyczną, mającą zabezpieczać przed

lekceważeniem prawnych rygorów prowadzenia działalności gospodarczej

i wyrządzeniem szkody wierzycielom, ale jego celem jest również wyłączenie

z obrotu gospodarczego osób, które nie są w stanie sprostać podstawowym

wymaganiom prowadzenia działalności gospodarczej (zob. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 4 lipca 2002 r., P 12/01, OTK-A 2002/4/50, wydany na tle art. 172

Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. –

Prawo upadłościowe).

Skarżący nie mógł się także skutecznie powołać na przesłankę przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wniosek w tym zakresie, po pierwsze, jest niejasny,

z tego względu, że jako przepis prawny, który miał zostać naruszony, skarżący

wskazuje art. 245 w zw. z art. 233 k.p.c. dotyczące środków dowodowych i zasady

swobodnej oceny dowodów, mimo że dalej skarżący stwierdzi, iż do naruszenia

tych przepisów miało dojść na skutek nierozpoznania wszystkich zarzutów

apelacyjnych. Po drugie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Marcin Krajewski

(E.M.)

I CSK 1913/24

4

[SOP]