Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji byłego wspólnika, który zapłaci 2700 zł kosztów

Strona pozwana, A.K.1, wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 18 kwietnia 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa

A.K. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany

przedstawił istotne zagadnienie prawne:

I CSK 1940/25

2

a) Czy w sporze pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej

i zgłaszaniu wzajemnych roszczeń pieniężnych wobec siebie, przejawiających się

także w wystąpieniu przez jednego z nich z powództwem przeciwegzekucyjnym na

podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., opartym na zarzucie potrącenia, wynikającym ze

spłaty wspólnego długu (wierzytelność kwestionowana), dopuszczalne jest

prowadzenie postępowania o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

w postaci wyroku zasadzającego na rzecz drugiego byłego wspólnika świadczenia

pieniężnego, związanego z prowadzeniem wspólnej działalności, pomimo tego, że

wierzytelność zgłoszona do potrącenia jest kwestionowana przez byłego wspólnika

uprawnionego z wyroku, a co za tym idzie jest sprawą w rozumieniu

art. 618 § 1 k.p.c. i winna być rozpoznana w toczącej się równolegle sprawie

o podział majątku spółki i przekazana temu ostatniemu sądowi na podstawie

art. 618 § 2 k.p.c., czy też wyłączona jest z zakresu spraw z art. 618 § 1 k.p.c.?

b) Czy zmiana treści art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. wprowadzona ustawą z dnia

4 lipca 2019 r. o zmianie k.p.c. i innych ustaw, która weszła w życie z dniem

21 sierpnia 2019 r. polegająca na dodaniu na końcu tego przepisu po przecinku

słów „a także na zarzucie potrącenia" i wykreśleniu wcześniej istniejących słów

„a także" oznacza tylko zmianę o charakterze czysto formalnym, językowym, czy

też niesie za sobą radykalną zmianę przesłanki, na której może być oparte

powództwo opozycyjne w stosunku do tytułów egzekucyjnych w postaci orzeczeń

sądów, oznaczająca zmianę utrwalonej praktyki tj. możliwości powoływania się na

zarzut potrącenia tylko wówczas gdy do zgłoszenia zarzutu potracenia doszło po

zamknięciu rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, albo gdy zarzut ten był

prawnie niedopuszczalny?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

I CSK 1940/25

3

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Przepis art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. stanowi, że dłużnik może w drodze

powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub

części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło

zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być

egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć

powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na

zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było

z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.

Badaniu podlega zatem tylko, czy po powstaniu tytułu egzekucyjnego

nastąpiły zdarzenia, wskazane w treści cytowanego przepisu.

Rozwiązanie spółki cywilnej po powstaniu tytułu wykonawczego

zasądzającego wierzytelność na rzecz byłych wspólników tej spółki nie stanowi

zdarzenia, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być

I CSK 1940/25

4

egzekwowane w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. (zob. wyrok SN

z 10 marca 2023 r., II CSKP 363/22).

Powództwo opozycyjne skierowane przeciwko prawomocnemu orzeczeniu

sądu nie może naruszać powagi rzeczy osądzonej, w związku z czym co do zasady

może być ono oparte jedynie na zdarzeniach, które nastąpiły po powstaniu tytułu

egzekucyjnego (zamknięciu rozprawy), wskutek których zobowiązanie wygasło lub

nie może być egzekwowane. Prekluzyjny skutek prawomocności orzeczenia

i powagi rzeczy osądzonej obejmuje okoliczności i zarzuty, które istniały i dały się

sformułować w chwili zamknięcia rozprawy, lecz strona skutecznie ich nie

przytoczyła. Nie ma przy tym znaczenia, czy ponosiła winę w zaniechaniu

skutecznego podniesienia właściwych zarzutów i okoliczności. Przedmiotem

rozpoznania w sprawie zainicjowanej powództwem opozycyjnym nie mogą być

zdarzenia istniejące przed powstaniem tytułu korzystającego z powagi rzeczy

osądzonej, prowadziłoby to bowiem do zanegowania tej powagi i zakwestionowania

prawomocnych orzeczeń. Ograniczony wyłom od tej zasady dotyczy zarzutu

spełnienia świadczenia oraz - w obecnym brzmieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. -

zarzutu potrącenia, tych jednak zarzuty skargi kasacyjnej nie obejmują. Co do

zasady zaś powództwo opozycyjne nie może prowadzić do ponownego

merytorycznego rozpoznania prawomocnie rozstrzygniętej sprawy ani służyć

sanowaniu uchybień strony, która we właściwym czasie nie wystąpiła ze

stosownym zarzutem, lub korygowaniu błędów sądu orzekającego, który zarzut taki

przeoczył (zob. postanowienie SN z 20 maja 2022 r., I CSK 610/22).

Podkreślenia wymaga, że Sąd Okręgowy w Łodzi słusznie oddalił wniosek

pozwanego o przekazanie sprawy o pozbawienie tytułu wykonawczego

wykonalności do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w postępowaniu

nieprocesowym o zniesienie współwłasności – podział majątku wspólników spółki

cywilnej.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

istotnych kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd

Najwyższy.

I CSK 1940/25

5

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]