Spadkobiercy nie wywalczą przyjęcia skargi kasacyjnej w sporze z firmą o zapłatę

Wyrokiem z 17 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie

z powództwa „D.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko J. T. i P.

T. o zapłatę, utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu

nakazowym przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie I Nc 364/18 25 czerwca 2018

r. w stosunku do J. T. i P. T. jako następców prawnych E. T.

Wyrokiem z 13 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił ww. wyrok w

ten tylko sposób, że: w punkcie 1 po słowach „następcy prawnego E. T.” dodał

„zastrzegając pozwanym prawo powoływania się w toku egzekucji na ograniczenie

odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku po E. T. w części

odpowiadającej ich udziałowi w tym spadku (pkt I)”, oraz oddalił apelację w

pozostałej części.

I CSK 1942/25

2

W skardze kasacyjnej pozwani, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania, wskazali na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt

3 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżących w sprawie zachodzi nieważność postępowania,

a skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia od orzeczeń sądu drugiej

instancji. Wyłączone jest bezpośrednie badanie w postępowaniu kasacyjnym

naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, w tym

prowadzącego do nieważności postępowania. Wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie może uzasadniać zarzut nieważności postępowania

przed sądem pierwszej instancji, albowiem Sąd Najwyższy - rozpatrując skargę

kasacyjną - nie jest władny w ramach bezpośredniej kontroli instancyjnej badać

ważności (nieważności) postępowania przed sądem pierwszej instancji (por.

postanowienie SN z 23 maja 2014 r., II PK 30/14). Skoro skarga kasacyjna

I CSK 1942/25

3

przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, to nieważność postępowania,

skutkująca przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma dotyczyć

postępowania przed sądem drugiej instancji (zob. postanowienia SN: z 18 lutego

2016 r., V CSK 465/15; z 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12; z 29 stycznia 2013 r., V

CSK 192/12). Powołanie się przez pozwanych na nieważność postępowania przed

Sądem pierwszej instancji i nieuwzględnienie tego uchybienia przez Sąd

Apelacyjny nie skutkuje ziszczeniem się przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.

Zdaniem skarżących w sprawie zachodzi także nieważność postępowania

w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. (skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami

prawa) z uwagi na rozpoznanie sprawy przed Sądem drugiej instancji przez

sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, działającej w

aktualnym składzie.

Skarżący nie wskazali jednak na jakiekolwiek konkretne okoliczności (poza

powołaniem sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach

ustawowych), które mogłyby prowadzić do wniosku o istnieniu obiektywnie

uzasadnionych wątpliwości co do wskazanego w skardze sędziego, a tym bardziej

do sformułowania wniosku o nieważności postępowania. Powołanie sędziego sądu

powszechnego na wniosek aktualnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa

nie jest bowiem okolicznością, która samodzielnie może prowadzić do przyjęcia, że

postępowanie

z udziałem takiego sędziego jest dotknięte nieważnością w

rozumieniu art. 379 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 27 czerwca 2024 r., I CSK

1185/24). W tym stanie rzeczy przytoczona w skardze kasacyjnej przyczyna

przyjęcia skargi do rozpoznania

w postaci nieważności postępowania nie

została wykazana.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia

prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej

instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego

wykładnia

i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in.

postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10

I CSK 1942/25

4

stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I

UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

Jacek Grela

[S.J.]

[a.ł]