SN nie przyjął skargi uczestniczki w sporze o podział 2 mln zł oszczędności

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego

we Wrocławiu z 26 marca 2024 r. uczestniczka wniosła o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wskazała, że jej skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż zaskarżone

orzeczenie w sposób oczywisty narusza art. 386 § 6 i art. 245 k.p.c.

Jej zdaniem Sąd Okręgowy naruszył art. 386 § 6 k.p.c. ponieważ nie

zastosował się do oceny prawnej wyrażonej przez ten Sąd w uzasadnieniu

I CSK 1955/25

2

postanowienia z 28 czerwca 2017 r. Pomimo, że przy ponownym rozpoznaniu

sprawy wiązała go ocena prawna wyrażona we wcześniejszym postanowieniu,

Sąd odwoławczy zmienił ocenę co do konieczności przeprowadzenia postępowania

dowodowego w zakresie zgromadzonych przez strony środków pieniężnych

w wysokości 2 000 000,00 zł, a także co do oświadczenia wnioskodawcy

z 24 sierpnia 2000 r.

W postanowieniu z dnia 28 czerwca 2017 r. Sąd uznał, że z tym

oświadczeniem jako dokumentem prywatnym, wiąże się domniemanie z art. 245

k.p.c., zgodnie z którym dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która

go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie i autentyczności

pochodzenia zawartego w nim oświadczenia od wystawcy, który go własnoręcznie

podpisał. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że to

uczestniczka postępowania wbrew domniemaniu prawnemu powinna była wykazać,

że strony dysponowały oszczędnościami w kwocie 2 000 000,00 zł, w sytuacji

w której wnioskodawca nie zaprzeczył autentyczności swojego podpisu,

a równocześnie nie wykazał, aby treść oświadczenia została naniesiona później

po złożeniu przez niego podpisu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania

lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista

zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane

w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała

miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

I CSK 1955/25

3

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27

kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,

III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK

584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym

w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,

lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,

które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK

5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).

Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu.

Okoliczności powołane przez uczestniczkę nie znajdują potwierdzenia

w aktach sprawy. Z uzasadnienia przywołanego postanowienia Sądu Okręgowego

z 28 czerwca 2017 r. wynika, że Sąd odwoławczy, uchylając postanowienie Sądu

Rejonowego dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu z 9 czerwca 2016 r.,

I CSK 1955/25

4

zakwestionował prawidłowość postępowania dowodowego i ustalenia faktyczne

poczynione przez ten Sąd.

Wskazał m.in.: że Sąd pierwszej instancji odniósł się w swym uzasadnieniu

tylko do kwestii oszczędności, jakich zaliczenia domagała się uczestniczka

postępowania, stwierdzając, że okoliczność ich posiadania nie została

udowodniona, bowiem dowód w postaci pisemnego oświadczenia wnioskodawcy

z 24 sierpnia 2000 r. o zgromadzeniu w czasie małżeństwa stron oszczędności

w wysokości 2 000 000 zł ulokowanych na katach bankowych, został przez Sąd

zakwestionowany (k. 2771 sygn. akt II Ca 1992/16).

Sąd Okręgowy stwierdził, że uczestniczka postępowania zaoferowała też

inne dowody poza wskazanym wyżej dokumentem, a Sąd pierwszej instancji ich

nie rozważył i w ogóle nie ocenił. Odnosząc się do przywołanego oświadczenia

z 2000 r., Sąd Okręgowy stwierdził, że zupełnie niezasadne było zanegowanie jego

autentyczności przez Sąd Rejonowy, w sytuacji, gdy dowodów w tym zakresie nie

przeprowadził. Wyjaśnił, że wnioskodawca zakwestionował prawdziwość

przywołanego dokumentu, a Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko

i podważył jego autentyczność, do czego nie dysponując wiadomościami

specjalnymi nie miał podstaw (k. 2772 sygn. akt II Ca 1992/16).

Dodatkowo zauważyć należy, że wskazania, o których mowa w art. 386

§ 6 k.p.c., nie mogą ingerować w przyznany sądowi orzekającemu, wynikający

z art. 233 § 1 k.p.c., zakres swobody w ocenie przeprowadzonych dowodów. Sfera

oceny dowodów i dokonania na ich podstawie ustaleń faktycznych nie należy

do przedmiotu regulacji art. 386 § 6 k.p.c. Ocena prawna wyrażona przez Sąd

drugiej instancji wiąże przy ponownym rozpoznaniu sprawy o tyle, o ile odnosi się

do już dokonanych ustaleń, które nie zostały uzupełnione lub zmienione, natomiast

w odniesieniu do ustaleń zmienionych i uzupełnionych musi być dokonana

na nowo, a jej przeprowadzenie nie stwarza podstawy do twierdzenia, że Sąd meriti

naruszył art. 386 § 6 k.p.c. (zob. postanowienia SN z 9 listopada 2021 r., III USKP

73/21, i z 13 lutego 2025 r., I CSK 1003/24).

I CSK 1955/25

5

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd

Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[SOP]