Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Banku, który zapłaci koszty

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

I CSK 198/25

2

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z 13 września 2024 r. (sygn. akt I ACa 3791/23) pełnomocnik

pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. oparł wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przyczynach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c.,

wskazując na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, potrzebę

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz zachodzącą w sprawie nieważność

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 i z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14). W świetle ugruntowanego orzecznictwa zagadnienie

prawne jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania

praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12 oraz z 2

grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było

dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo

wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r.,

II CSK 94/16). Kwestia taka powinna spełniać wymagania stawiane zagadnieniu

prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w

razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I

UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł

wykładni prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP

I CSK 198/25

3

16/15 oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Chodzi przy tym wyłącznie o

poważne wątpliwości, wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego,

wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal

w każdym procesie decyzyjnym stosowania prawa. W celu spełnienia przesłanki

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania

(pytań) do Sądu Najwyższego. Konieczne jest również zaproponowanie możliwych

(odmiennych) odpowiedzi na postawione pytanie. Ograniczenie się do

sformułowania pytania, wymagającego zdaniem skarżącego udzielenia odpowiedzi,

nie wypełnia zatem dyspozycji wskazanego przepisu. (zob. m.in. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK

207/11, z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16 oraz z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18).

Wskazuje się na konieczność przedstawienia występujących rozbieżności

interpretacyjnych przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego w

orzecznictwie lub nauce prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja

2018 r., I CSK 798/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17 oraz z 8 kwietnia 2018

r., V CSK 577/17).

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu tej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z

rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym, że

mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych wątpliwości

związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także wykazanie, że

treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym

orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni. Jeżeli

podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w

orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy

różnej wykładni przepisu, konieczne jest także wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07, oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK 6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości

wskazane przez skarżącego muszą istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca

I CSK 198/25

4

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń,

które wskazują na rzeczywistą rozbieżność w wykładni przepisów, występującą

również w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK

1225/23).

Przechodząc do analizy przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, należy zauważyć, że przyjęta przez skarżącego

kaskadowa konstrukcja wniosku oraz obszerność jego uzasadnienia utrudniają

przejrzystą ocenę przesłanek przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2. k.p.c.

Argumentacja skarżącego w znacznym stopniu łączy bowiem rozważania

odnoszące się do tych dwóch przesłanek, pomimo ich odrębnego charakteru i

odmiennych funkcji procesowych. Skarżący uzasadnia obie przesłanki częściowo

tożsamą argumentacją, powołując również te same przepisy prawa. Szczególnie

widoczne jest to w odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Skoro na tle

wykładni wskazanych przepisów orzecznictwo Sądu Najwyższego już wykształciło

rozbieżne stanowiska, nie sposób uznać danego zagadnienia za „istotne” w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie spełnia bowiem ono kryterium nowości ani

nierozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2016 r., I

CSK 315/16). Odwołanie się przez skarżącego do potrzeby „skondensowania

argumentacji oraz uniknięcia powielania treści” (pkt 13 uzasadnienia wniosku, s.

24) nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla takiego sposobu konstrukcji

wniosku. Nie jest jednak konieczne szczegółowe odnoszenie się do dostrzeżonych

mankamentów konstrukcyjnych uzasadnienia wniosku, ponieważ żadna z

powołanych przesłanek (przyczyn kasacyjnych), rozpatrywana odrębnie i przy

uwzględnieniu właściwych jej kryteriów, nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania.

W ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący

sformułował cztery zagadnienia prawne:

- czy żądanie „ustalenia nieważności umowy" stanowi roszczenie

dopuszczalne na gruncie przepisów k.p.c., czy może być uwzględnione przez sąd

I CSK 198/25

5

rozpatrujący sprawę, a jeżeli takie sformułowanie roszczenia jest wadliwe, to jaki

powinien być skutek zgłoszenia takiego powództwa przez stronę powodową?;

- czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach,

wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących

indeksację (waloryzację) kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu

konsumentowi szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym z

zaciągnięciem kredytu, a konsument potwierdził przekazanie tej szczegółowej i

wyczerpującej informacji (wynikającej z procedur wewnętrznych Banku) poprzez

złożenie pisemnego oświadczenia, to czy klauzule obciążające konsumenta

ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień

niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.?;

- czy w przypadku gdy postanowienia waloryzacyjne umowy kredytu

indeksowanego (waloryzowanego), określające wysokość kwoty kredytu i wysokość

rat kapitałowo-odsetkowych wyrażoną w walucie obcej poprzez odesłanie do

kursów publikowanych w tabelach kursowych banku-kredytodawcy, zostają uznane

za bezskuteczne, jako postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2

k.c. (abuzywne) lub nieważne, a jednocześnie Sąd stwierdzi, że nie jest możliwe

utrzymanie indeksowanego (waloryzowanego) charakteru umowy, to czy skutkiem

ich eliminacji z umowy jest (1) stwierdzenie, że sporna umowa upada w całości, czy

też (2) eliminacja mechanizmu waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą

wsteczną w kredyt złotowy?;

- jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od

hipotetycznego kredytu złotowego w przypadku stwierdzenia, że skutkiem

abuzywności lub nieważności postanowień waloryzacyjnych zawartych w umowie

kredytu indeksowanego (waloryzowanego) jest eliminacja mechanizmu waloryzacji

z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy, w szczególności

czy powinno być to (1) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej WIBOR

3M; (2) stałe oprocentowanie w wysokości ustalonej przez strony w dniu zawarcia

umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), wpisane do tej umowy; czy też

(3) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej właściwej dla waluty

I CSK 198/25

6

waloryzacji, czyli np. LIBOR 3M dla CHF (w przypadku umowy zawierającej

odniesienie do kursu franka szwajcarskiego)?.

Z kolei w ramach przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący

powołał potrzebę wykładni: a) art. 189 k.p.c. w zw. z art. 1301a § 1 k.p.c. – w

zakresie dopuszczalności powództwa o ustalenie nieważności umowy i istnienia

interesu prawnego; b) art. 3851 § 1 k.c. – w zakresie wpływu informacji udzielonych

konsumentowi o ryzyku kursowym na ocenę abuzywności postanowień umownych;

c) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 Dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej: „dyrektywa 93/13”) oraz

art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. oraz art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1

Konstytucji RP – w zakresie skutków uznania klauzul waloryzacyjnych za abuzywne

lub nieważne; d) art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 dyrektywy

93/13 oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. – w zakresie możliwości

utrzymania umowy po eliminacji mechanizmu waloryzacji oraz sposobu określenia

oprocentowania.

Analiza poszczególnych zagadnień prawnych oraz przepisów i problemów

interpretacyjnych wskazanych przez skarżącego prowadzi do wniosku, że żadna z

powołanych przez niego przyczyn nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech

nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c. Kwestie te były wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu

Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, także w

orzeczeniach wydanych już po wniesieniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W

rezultacie doszło do utrwalenia kierunków wykładni odnoszących się do zagadnień

podniesionych przez skarżącego. Z tych samych względów brak jest również

podstaw do przyjęcia, że wskazane przez skarżącego przepisy prawa nadal

wywołują poważne wątpliwości interpretacyjne lub rozbieżności uzasadniające

potrzebę wykładni (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W szczególności nie budzą obecnie

wątpliwości skutki uznania za abuzywne postanowień odsyłających do tabel

kursowych banku przy określaniu wysokości świadczeń stron umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej oraz konsekwencje eliminacji takich postanowień z

I CSK 198/25

7

umowy (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 29 listopada

2023 r., II CSKP 1460/22, z 28 lutego 2025 r., II CSKP 380/23 oraz orzecznictwo

TSUE powołane w tych orzeczeniach). W utrwalonym orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się również, że klauzula ryzyka walutowego oraz klauzula

kursowa określająca mechanizm przeliczeniowy pozostają funkcjonalnie

powiązane. Wyeliminowanie niedozwolonych postanowień przeliczeniowych

prowadzi zatem także do upadku mechanizmu ryzyka walutowego,

charakterystycznego dla kredytu indeksowanego do waluty obcej. W konsekwencji

nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego

według stawki właściwej dla kredytu powiązanego z walutą obcą ani zastąpienie

wyeliminowanego mechanizmu innym sposobem określenia oprocentowania (zob.

np. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, z 13 kwietnia

2022 r., II CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, z 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 722/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z 8 listopada 2022 r., II

CSKP 1153/22, z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz postanowienie Sądu

Najwyższego z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22 wraz z powołanym tam

orzecznictwem). Stanowisko to pozostaje zgodne z orzecznictwem Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który również wskazywał na ścisłe powiązanie

mechanizmu przeliczeniowego z ryzykiem walutowym stanowiącym element

konstrukcyjny kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej (zob.

np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-

19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341). W świetle tej

oceny pozbawione znaczenia pozostają zarówno zagadnienia prawne, jak i

potrzeba wykładni przepisów prawa oparta na założeniu, że po wyeliminowaniu

klauzul abuzywnych umowa mogłaby nadal funkcjonować jako kredyt złotowy

oprocentowany według stawki WIBOR, LIBOR lub według oprocentowania stałego.

Nie są także nowe zagadnienia dotyczące znaczenia zakresu informacji

przekazanych konsumentowi o ryzyku kursowym dla oceny jednoznaczności i

abuzywności postanowień umownych. Problematyka ta była wielokrotnie

przedmiotem analizy zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które wyjaśniły standard wymaganej

I CSK 198/25

8

transparentności postanowień odnoszących się do ryzyka kursowego oraz kryteria

oceny ich zgodności z art. 3851 § 1 k.c. (zob. np. wyroki Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej: z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.,

ECLI:EU:C:2017:703, z 10 czerwca 2021 r., C-776/19, C-782/19, VB i in. przeciwko

BNP Paribas Personal Finance SA i AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal

Finance SA i Procureur de la République, ECLI:EU:C:2021:470, a także wyroki

Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, oraz z 20 lutego 2023 r., II

CSKP 809/22, z 9 lutego 2026 r., II CSKP 680/25, z 13 marca 2026 r., II CSKP

501/23 i powołane tam orzecznictwo). W orzecznictwie tym wyjaśniono również, że

ocena spełnienia obowiązków informacyjnych nie może zostać sprowadzona

wyłącznie do faktu podpisania przez konsumenta oświadczenia o świadomości

ryzyka kursowego, lecz wymaga zbadania rzeczywistego zakresu przekazanych

informacji oraz możliwości oszacowania przez konsumenta ekonomicznych

konsekwencji wynikających z zawartej umowy. Nie jest zatem nowe ani

nierozstrzygnięte zagadnienie dotyczące wpływu samego podpisania przez

konsumenta oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego na ocenę

transparentności i abuzywności postanowień umownych. Podobnie zagadnienia

dotyczące dopuszczalności żądania ustalenia nieważności umowy oraz interesu

prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. były już wielokrotnie przedmiotem

wypowiedzi Sądu Najwyższego i nie ujawniają obecnie rzeczywistych rozbieżności

interpretacyjnych wymagających ponownej ingerencji judykatury. W utrwalonym

orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny na tle art. 189 k.p.c. należy ujmować

szeroko i elastycznie, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia stronie pełnej

ochrony prawnej, a możliwość dochodzenia świadczenia nie wyłącza sama przez

się interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku

prawnego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 25 lutego 2022 r., II CSKP 87/22,

z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z 13

marca 2026 r., II CSKP 501/26 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca

2023 r., I CSK 3622/22). Stanowisko to pozostaje zgodne z orzecznictwem

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z 23 listopada 2023 r.,

C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911,

wyjaśnił, że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się takiej wykładni prawa krajowego,

I CSK 198/25

9

zgodnie z którą konsument byłby pozbawiony interesu prawnego w żądaniu

ustalenia bezskuteczności nieuczciwego warunku wyłącznie dlatego, że może

dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia lub podnosić stosowne zarzuty w

innym postępowaniu. Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego prowadzi do

wniosku, że zaakceptowano w nim praktykę orzeczniczą polegającą na orzekaniu o

nieważności umowy jako skrótowego określenia istnienia lub nieistnienia stosunku

prawnego mającego powstać na mocy umowy. Brak jest zatem podstaw do

przyjęcia, że w zakresie art. 189 k.p.c. zachodzi potrzeba dalszej wykładni prawa

lub występuje istotne zagadnienie prawne.

Stabilność oraz jednolitość przedstawionej linii orzeczniczej potwierdzają, że

sformułowane w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne oraz wskazane przepisy

prawa budzące, zdaniem skarżącego poważne wątpliwości interpretacyjne, były już

wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego

w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania co do przedstawionych

przesłanek, powiela podnoszoną w innych sprawach także przez ten sam bank i

wpisuje się w problematykę wielokrotnie analizowaną w dotychczasowym

orzecznictwie i nie wnosi nowych elementów uzasadniających potrzebę ponownej

wypowiedzi Sądu Najwyższego. Co więcej, zagadnienia prawne podnoszone w

niniejszej skardze oraz problemy wykładni wskazywanych przez skarżącego

przepisów były już przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w ramach tzw.

przedsądu m.in. w postanowieniach z 24 września 2024 r., I CSK 2959/23, z 30

grudnia 2025 r., I CSK 3814/24, z 29 maja 2025 r., I CSK 1025/24, oraz z 26 lutego

2026 r., I CSK 978/25. Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w tych

orzeczeniach i odwołuje się do przedstawionej w nich argumentacji. Brak jest

podstaw do jej ponownego przytaczania, skoro skarżący nie wskazał okoliczności

uzasadniających zmianę dotychczasowego kierunku wykładni lub potrzebę jego

dalszego rozwijania. Jak wskazano w postanowieniu z 13 maja 2024 r., I CSK

585/23, potrzeba wykładni przepisów prawa oraz występowanie istotnego

zagadnienia prawnego nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził już swój pogląd

we wcześniejszym orzecznictwie, a strona nie wykazała okoliczności

uzasadniających jego zmianę.

I CSK 198/25

10

W świetle powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał,

aby w dacie orzekania w przedmiocie przedsądu istniała potrzeba ponownego

odniesienia się do wskazanych przepisów oraz poruszonej problematyki.

Argumenty zawarte we wniosku, zestawione z motywami zaskarżonego wyroku

oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie wskazują

na konieczność kolejnej wypowiedzi w objętej nim materii – z uwzględnieniem

publicznoprawnego charakteru skargi kasacyjnej oraz jej funkcji wykraczającej poza

ochronę interesu indywidualnego.

Także brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi powołana przez

skarżącego przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., której skarżący upatruje w

nieważności postępowania, wiążąc ją z przyczyną określoną w art. 379 pkt 5 k.p.c.,

tj. pozbawieniem strony możności obrony swych praw, wywodząc ją z wydania

przez Sąd pierwszej instancji wyroku na posiedzeniu niejawnym pomimo

nierozpoznania wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, zgłoszonego w

pkt 7 petitum odpowiedzi na pozew. Przysłaną określoną w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.

jest bowiem nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji, tymczasem

podnoszone przez skarżącego uchybienia dotyczą wyłącznie postępowania przed

Sądem pierwszej instancji. Sąd Najwyższy rozpatrując skargę kasacyjną nie jest

władny w ramach bezpośredniej kontroli badać ważności (nieważności)

postępowania przed sądem pierwszej instancji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 sierpnia 2025 r., I PSK 39/25 i powołane tam dalsze

orzecznictwo, także np. wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 1997 r. I CKN

825/97; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lutego 2004 r., III CK 38/04, z 30

grudnia 2025 r., I CSK 3814/24). Ewentualne niedostrzeżenie przez sąd

odwoławczy nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji może być

oceniane jedynie jako zarzucane sądowi drugiej instancji uchybienie procesowe,

które może być przedmiotem zarzutu w skardze kasacyjnej mieszczącego się w

podstawie kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., nie zaś jako samodzielna

powołana podstawa z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Skarżący nie twierdzi jednak, że

doszło do nieważności postępowania apelacyjnego, nie wskazuje też okoliczności

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2012 r., V CSK

I CSK 198/25

11

384/1; postanowienia Sądu Najwyższego z 31 lipca 2018 r., I CSK 212/18 , z 30

kwietnia 2021 r., I CSK 714/20 oraz z 12 czerwca 2025 r., I CSK 342/25 i powołane

tam orzecznictwo). Dlatego też in casu w ramach przesłanki z punktu 3 art. 3989 §

1 k.p.c. Sąd Najwyższy nie mógł uwzględnić wniosku. Niezależnie od powyższego,

powołane przez skarżącego okoliczności nie pozwalają przyjąć, że doszło do

pozbawienia go możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., które w

utrwalonym orzecznictwie wiąże się z rzeczywistym i całkowitym wyłączeniem

możliwości działania strony w postępowaniu.

Sąd Najwyższy nie dostrzegł także nieważności postępowania przed Sądem

drugiej instancji, którą w ramach kognicji określonej przepisem art. 39813 § 1 k.p.c.,

bierze pod uwagę z urzędu.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

pozwanej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w

odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,

obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.

(A.G.)

[a.ł]