Sąd Najwyższy nie przyjął skargi powodów i obciążył ich kosztami 360 zł

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z 22 stycznia 2025 r. powodowie wnieśli o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

I CSK 2002/25

2

Zdaniem skarżących w sprawie występują następujące istotne zagadnienia

prawne:

1) Czy ochrona praw podmiotowych wynikających z art. 323 ust. 1 ustawy

z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej: „p.o.ś.”) doznaje

ograniczenia na skutek uwarunkowań wynikających z aktów prawa miejscowego

a innymi słowy, czy bezprawność oddziaływania na środowisko należy oceniać

przez pryzmat przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie

zagospodarowania przestrzennego?

2) Czy ocenę bezprawności oddziaływania na środowisko na gruncie art. 323

ust. 1 p.o.ś. uzależnia się od sposobu korzystania z nieruchomości, na której

dochodzi do negatywnego wpływu na środowisko?

W uzasadnieniu wniosku powodowie podnieśli, że istota wyżej wskazanych

wątpliwości wiąże się z rozstrzygnięciem o hierarchii stosowania aktów prawnych

w krajowym porządku prawnym, w sytuacji w której ochrona praw jednostki

wynikająca z przepisów ujętych w ustawie doznaje ograniczenia w postaci aktów

prawa miejscowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania

lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez

prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

I CSK 2002/25

3

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje

się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które

cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi

prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;

z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie

dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno

przy tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają

w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi

zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać

ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.

Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków

interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;

z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;

z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;

z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).

Analiza przedstawionych przez skarżących problemów nie pozwala

na przyjęcie, że podnoszone kwestie stanowią istotne zagadnienia prawne

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera bowiem stosownej argumentacji jurydycznej

potwierdzającej, że zagadnienia te mają charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

istnieją co najmniej dwie równorzędne możliwości ich rozstrzygnięcia oraz jakie

racje przemawiają za każdym z rozwiązań. Innymi słowy skarżący nie przedstawili

argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen zaprezentowanych problemów

i nie wyjaśnili, dlaczego ich rozstrzygnięcie może się przyczynić do rozwoju prawa.

I CSK 2002/25

4

Taki sposób argumentacji nie spełnia wymagań wynikających z orzecznictwa

Sądu Najwyższego, gdzie przyjmuje się, że w uzasadnieniu przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa

(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne dla rozwoju prawa, i jednocześnie będzie miało znaczenie

dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. np. postanowienia SN:

z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 25 lutego 2025 r. I CSK 4581/23).

Ubocznie wskazać należy, że bezprawne w rozumieniu art. 323 p.o.ś. jest

m.in. oddziaływanie, które przekracza przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-

gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. Przeznaczenie to kształtują także,

będące źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze danej gminy

akty prawa miejscowego.

Z podobnych względów nie może również budzić wątpliwości, że sposób

korzystania z nieruchomości poddanej negatywnemu oddziaływaniu może

pozostawać nie bez znaczenia dla oceny jego bezprawności na gruncie

art. 323 ust. 1 p.o.ś. Skarżący nie przedstawił natomiast argumentacji wskazującej,

dlaczego miałby on taką ocenę determinować.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1

k.p.c. przy uwzględnieniu § 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

Maciej Kowalski

I CSK 2002/25

5

(a.z.)

[SOP]