Bank nie dostanie rozpoznania skargi kasacyjnej w sporze z klientami o kredyt

I CSK 2008/25

2

1. Wyrokiem z 11 lutego 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił

apelację pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w

Jeleniej Górze z 13 lipca 2023 r., w sprawie z powództwa E.P. i J.P. o ustalenie i

zapłatę oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, wskazując na naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 353 k.c.; art. 3851 § 1

k.c.; art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c. w zw. z art 41 ustawy z dnia

28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (dalej: „pr.weksl.”), stosowanego na

zasadzie analogii legis art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c., oraz art. 56 k.c. w zw. z

art. 783 k.p.c., art. 7981 k.p.c., art. 1024 § 3 k.p.c., art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 23

marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015

r. o pracy na morzu, art. 31a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów

i usług, art. 137a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej:

„pr.bank.”), art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,

art. 3 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości,

art. 251 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, art. 4a ustawy z

dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015

r. – Prawo restrukturyzacyjne, art. 104 ust. 12 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o

podatku akcyzowym, art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku

dochodowym od osób prawnych, art. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie

konkurencji i konsumentów, art. 8 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o

funduszu kolejowym, art. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10

grudnia 2014 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w

zakresie operacji finansowych, art. 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie

konsumenckim, art. 24 ust. 2. ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym

Funduszu Gwarancyjnym, art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo

dewizowe oraz w zw. z nieobowiązującymi: art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001

r. o kredycie konsumenckim (wersja obowiązująca od lutego 2006 r.) oraz z § 2 i § 4

uchwały Rady Ministrów w sprawie ustalania kursów walut obcych w złotych do

wszystkich rozliczeń związanych z obrotami płatniczymi i handlowymi z zagranicą;

art. 69 ust. 3 pr.bank. w zw. art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 §

1 i 2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz w zw. z art. 6 ust. 1

I CSK 2008/25

3

dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”); art. 410 § 1 i 2

k.c. w zw. z art. 405 k.c.; art. 455 k.c., a także art. 221 k.c.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4

k.p.c.

Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienie prawne i potrzeba

wyjaśnienia:

- czy wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności całej

umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu

ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia przepisem

dyspozytywnym i utrzymanie umowy w mocy, czy też wyłącznie utrzymanie w mocy

klauzuli abuzywnej uwarunkowane jest uprzednią, dobrowolną i świadomą zgodą

konsumenta;

- czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania

postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest

ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany

przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art.

41 pr.weksl. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. i innymi

powołanymi wyżej przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis

wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość

waluty obcej określa się według kursu średniego NBP;

- czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego

do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej

jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia;

- czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej

I CSK 2008/25

4

określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji

związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu.

W ocenie skarżącego w sprawie istnieje również potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c.

Ponadto skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

z uwagi na to, że Sądy orzekające błędnie ustaliły, iż zawarta między stronami

umowa kredytu jest nieważna, podczas gdy na gruncie przedmiotowej sprawy nie

zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 3851 § 1 i 2 k.c., albowiem

w kredytowanej nieruchomości powodowie prowadzili działalność gospodarczą,

a w konsekwencji nieruchomość nie służyła celom mieszkaniowym.

4. W dniu 24 kwietnia 2026 r. doszło do rejestracji zmiany firmy Bank na

Bank1.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

I CSK 2008/25

5

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może

być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie

Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w

sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne

oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących

o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może

polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą

pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią

instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą

szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko

w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.

6. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:

I CSK 2008/25

6

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN: z 15

października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z 19 czerwca

2018 r., IV CSK 56/18).

7. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie

zachodzą powołane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że istotna dla

rozpoznawanej sprawy problematyka była w ostatnim czasie przedmiotem wielu

wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca aktualne

orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego (wyroki:

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18;

z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia

2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V

CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia

2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r.,

I CSK 2008/25

7

II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,

poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22;

z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19

maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja

2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022

r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II

CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

796/22; z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22;

z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-

ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II

CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r. II CSKP

1095/22; II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023

r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II

CSKP 924/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP

1159/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP

454/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22;

z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22; z 31

marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja 2023

r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r., II

CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, z 27 marca 2024 r., II

CSKP 1258/22, z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II

CSKP 30/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23,

i z 10 października 2025 r. II CSKP 471/24).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie

wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów

oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego

działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r., II

CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r., II CSKP

864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Takie

postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób

I CSK 2008/25

8

sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy są niedozwolone

i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r., II

CSKP 794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r., II

CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od

tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób

ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od

kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku:

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja

2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II

CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II

CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).

Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową

w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,

OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja

2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018

r., II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że

postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę

obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, że zgodnie

z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., nie wiążą one kredytobiorców.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia

kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto

I CSK 2008/25

9

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie (pkt 2). Zbędne jest przytaczanie argumentów szeroko

przedstawionych w uzasadnieniu tej uchwały, do której należy odesłać,

przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady

prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego.

Wejście w życie ustawy antyspreadowej, którą w art. 69 pr.bank. dodano

ustęp 3, nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych

wcześniej oraz konsekwencji prawnych wynikających z tej oceny (zob. m.in. wyroki

SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;

z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,

i z 28 października 2022 r., II CSKP 894/22; postanowienie SN z 28 listopada 2022

r., I CSK 934/22). Dzieje się tak, ponieważ oceny czy postanowienie umowne jest

niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała

SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego

momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument

wyrazi świadomą wolę objęcia go takim postanowieniem umownym. Skutek

niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc, oznacza, że zdarzenia o charakterze

następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę

pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych

postanowień umownych.

Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na

stanowisku, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne były już

dostatecznie wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w

skardze kasacyjnej zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są

zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.

Podobnie w treści skargi kasacyjnej nie została skutecznie wykazana potrzeba

dokonania wykładni przytoczonych przepisów prawa. Przytoczone przez

skarżącego wątpliwości również były już przedmiotem analizy orzecznictwa, a

strona pozwana nie przedstawiła argumentów świadczących o dalszym istnieniu

rozbieżności o orzecznictwie sądów.

I CSK 2008/25

10

8. Odnosząc się do powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej,

jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na

kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do

jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone w

motywach postanowienia SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).

Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów, świadczących o występowaniu

w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że status strony

czynności jako konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do

konkretnej czynności prawnej, a o przypisaniu go kontrahentowi przedsiębiorcy

decyduje cel, w jakim dokonuje on czynności z przedsiębiorą, który ma być

niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową owego kontrahenta (zob.

wyroki SN z: 13 czerwca 2012 r., II CSK 515/11; 3 października 2014 r., V CSK

630/13; 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; 18

kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22; 8 marca 2024 r., II CSKP 85/24, i 28 marca 2024

r., II CSKP 1605/22).

Sąd Najwyższy wskazywał również, że konsumencki charakter umowy oraz

abuzywność zawartych w niej postanowień ocenia się na chwilę jej zawarcia.

Zarejestrowanie pod adresem nieruchomości, na której zakup zaciągnięty został

I CSK 2008/25

11

kredyt, działalności gospodarczej i wykorzystywanie nieruchomości do celów

prowadzenia działalności gospodarczej, które miało charakter następczy, nie ma

znaczenia dla uznania lub odmowy uznania kredytobiorców za konsumentów

(zob. wyroki SN: z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, i z 14 czerwca 2023 r., II CSKP

254/22, oraz postanowienie SN z 20 grudnia 2023 r., I CSK 2646/23).

W niniejszej sprawie Sądy meriti ustaliły, że powodowie zawarli umowę

kredytu z 19 listopada 2001 r. na sfinansowanie zakupu domu dla własnych celów

mieszkaniowych. Po zawarciu umowy, powodowie zamieszkali w kredytowanej

nieruchomości i nie prowadzili w niej działalności gospodarczej. Od 1 lutego 2012 r.

powódka rozpoczęła wynajmowanie w zakupionej nieruchomości pokoi z uwagi na

konieczność spłaty większych rat niż w początkowej fazie realizacji umowy.

Działalność tę prowadziła do 15 stycznia 2015 r. Taką działalność prowadził także

powód w okresie od 16 lipca 2012 r. do 25 lipca 2013 r. W okresie od 16 stycznia

2015 r. do 5 maja 2023 r. działalność gospodarczą w przedmiotowej nieruchomości

polegającą na wynajmowaniu pokojów prowadziła córka stron.

Jak wynika z powyższego, nie ulega wątpliwości, że w momencie zawierania

umowy kredytu powodowie posiadali status konsumentów, a następcze

prowadzenie w zakupionej nieruchomości działalności gospodarczej nie ma wpływu

na utrzymanie lub pozbawienie tego statusu, przy ocenie abuzywności postanowień

zawartych w umowie kredytu. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego, nie

może więc prowadzić do wniosku, że w sprawie doszło do kwalifikowanego

naruszenia art. 221 k.c., a tym samym w sprawie zachodzi przesłanka, o której

mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.).

10. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. oraz w związku z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

I CSK 2008/25

12

adwokatów. Natomiast rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi

kasacyjnej w związku z nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1

pkt 2 lit. b w zw. z art. 80a u.k.s.c.

Joanna Misztal-Konecka

(K.W.)

[SOP]