Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółdzielni o wpis służebności przesyłu

Postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa -

Podgórza w Krakowie odmówił wpisania służebności przesyłu do księgi wieczystej.

Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Krakowie

oddalił apelację wnioskodawcy: spółdzielni mieszkaniowej będącej

współwłaścicielem nieruchomości.

Sąd drugiej instancji ustalił, że spółdzielnia mieszkaniowa złożyła w formie

aktu notarialnego oświadczenie o ustanowieniu służebności przesyłu na

nieruchomości będącej współwłasnością spółdzielni i właścicieli wyodrębnionych

lokali. Właściciele lokali nie podjęli wspólnie ze spółdzielnią uchwały o zgodzie na

I CSK 2024/24

2

ustanowienie służebności, a Sąd uznał, że bez takiej uchwały ustanowienie

służebności było nieskuteczne.

Spółdzielnia wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na wystąpienie w sprawie zagadnień prawnych:

1) czy złożenie przez spółdzielnię mieszkaniową w imieniu właścicieli lokali

oświadczenia woli o ustanowieniu służebności przesyłu na nieruchomości stanowi

czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu nad nieruchomością;

2) czy na uznanie, że dana czynność jest czynnością przekraczającą zakres

zwykłego zarządu nad nieruchomością, ma wpływ cel podejmowanej czynności

oraz jej korzystność z punktu widzenia właścicieli lokali.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tym się

różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie

sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie

prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu

faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne

kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch

przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie.

Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu

powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych

przepisów. Skarżący w istocie nie przedstawił zagadnień prawnych, lecz potrzebę

wykładni pojęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu w art. 22

ust. 2 ustawy o własności lokali (u.w.l.).

Ponieważ granica między zagadnieniem prawnym a potrzebą wykładni

pojedynczego pojęcia prawnego nie zawsze jest ostra, nie powinno mieć znaczenia

niewłaściwe nazwanie danej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi jako uzasadniony potrzebą

wykładni. Przy trym skarżący nie przedstawił rozbieżności w orzecznictwie sądów

co do rozumienia pojęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu.

I CSK 2024/24

3

Zatem Sąd Najwyższy sprawdził, czy pojęcie to budzi poważne wątpliwości (art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Nie budzi wątpliwości, że ustanowienie służebności gruntowej jest

czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu nieruchomością, a zatem

także ustanowienie służebności przesyłu przekracza zakres zwykłego zarządu (art.

3054 k.c.). Do podjęcia takiej czynności potrzebna jest uchwała właścicieli lokali

(art. 22 ust. 2 u.w.l. w zw. z art. 27 ust. 2 u.s.m.). Treść art. 22 u.w.l. i art. 199 k.c.,

posługujących się tym samym pojęciem, nie daje podstaw do różnicowania

kwalifikacji ustanowienia służebności, jako czynności wykraczającej poza zwykłuy

zarzad, w zależności od tego, czy ustanowienie służebności jest korzystne dla

wszystkich współwłaścicieli.

Skarżący przedstawił rozbieżności w orzecznictwie, lecz dotyczą one

zagadnienia innego niż przedstawione we wniosku, a mianowicie: czy ustanowienie

służebności należy do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, czy też stosuje się

wyłącznie art. 199 k.c. W niektórych orzeczeniach Sąd Najwyższy uznawał,

że ustanowienie służebności gruntowej w ogóle pozostaje poza kompetencjami

wspólnoty mieszkaniowej (np. uchwała z 5 lutego 2010 r., III CZP 127/09). Przy

takiej wykładni do ustanowienia służebności konieczne jest oświadczenie

wszystkich właścicieli lokali o ustanowieniu służebności, a w jego braku konieczne

byłoby postanowienie sądu wydane na wniosek właścicieli, których udziały wynoszą

co najmniej połowę (art. 199 k.c.). Jednak w późniejszych orzeczeniach Sąd

Najwyższy przyjął, że art. 22 ust. 2 u.w.l. całkowicie wyłącza stosowanie art. 199

k.c. (np. uchwała z 27 marca 2014 r., III CZP 122/13). Przy takiej wykładni środkiem

ochrony mniejszości jest prawo do zaskarżenia uchwały wspólnoty wyrażającej

zgodę na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Jednak

to zagadnienie nie występuje w sprawie. Wystąpiłoby dopiero w przypadku podjęcia

uchwały wymaganej przez art. 22 ust. 2 u.w.l. i sporu, czy wyłącza ona potrzebę

uzyskania zgody sądu, o której mowa w art. 199 k.c.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.

I CSK 2024/24

4

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]