Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu indeksowanego do waluty obcej

Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, oddalającego apelację skarżącego od wyroku

Sądu pierwszej instancji w sprawie o zapłatę i ustalenie toczącej się

z powództwa A.K. i P.K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał

dziesięć przyczyn kasacyjnych w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Pięć z nich

dotyczyło występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a pięć – potrzeby wykładni przepisów budzących

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c.). Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych była już

przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo

omówiona m.in. w postanowieniu SN z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 1206/24,

wydanym w sprawie z udziałem pozwanego.

Zagadnienia oznaczone literami c) i d) dotyczą problemów już

rozstrzygniętych. Choć sygnalizowane na s. 2-7 i opisane szerzej w dalszej części

skargi kwestie odnoszące się do problematyki kredytów powiązanych z kursem

waluty obcej są obiektywnie istotne, a dawniej rzeczywiście budziły poważne

wątpliwości, to obecnie należy uznać je za wyjaśnione – w kierunku odmiennym od

oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu Najwyższego – Izby

Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku podstaw do podjęcia

działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy

Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy art. 87 § 1 u.s.n., związany

stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia. We wspomnianej uchwale

szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska; powtarzanie tej argumentacji

należy uznać za zbędne.

Z kolei zagadnienie oznaczone literą e) jest wtórne względem zagadnienia

d) i nie ma samoistnej doniosłości. Skoro sporna umowa nie ulega

I CSK 2028/25

3

„przekształceniu” w kredyt złotówkowy (pozbawiony mechanizmu indeksacji), to

oczywiste jest, że zbędne byłoby rozważanie, na jakiej podstawie należałoby

ustalać stopę oprocentowania takiego hipotetycznego kredytu.

W sprawie nie występują również zagadnienia a) oraz b).

Pierwsze z nich dotyczy dopuszczalności wyeliminowania z umowy na

podstawie art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. postanowienia niedozwolonego przez zastąpienie

go innym w drodze aneksu. Dopuszczalność takiego działania jest oczywista.

Rzecz jednak w tym, że nie ma to wpływu na ocenę, iż pierwotne postanowienie

było niedozwolone. W orzecznictwie wyjaśniono już, że niedozwolone

postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo

świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu

skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwała – zasada prawna – SN

z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21). W konsekwencji, jeżeli umowa stron nie może

wiązać bez wyeliminowanego postanowienia umownego, to należy uznać, że nigdy

nie wiązała ona stron – od początku nie nadawała się bowiem do wykonania.

Drugie z rzekomych zagadnień dotyczyć miało kwestii tego, czy

w kazuistycznie opisanej sytuacji zawarta w kredycie indeksowanym do waluty

obcej tzw. klauzula ryzyka walutowego jest jednoznaczna, a przez to – nie może

zostać uznana za niedozwoloną. Kwestia ta nie wymaga jednak wyjaśnienia, gdyż

w przywołanej wyżej uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej –

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, wyjaśniono, iż w tzw. sprawach frankowych

umowa nie wiąże stron w całości już w sytuacji, w której niedozwolony charakter

ma sama tylko tzw. klauzula kursowa.

Przepisy wskazane przez bank w ramach przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jako wymagające wykładni dotyczyły tych samych

kwestii, które omówiono powyżej. Skarżący dokonał w istocie powtórzenia przyczyn

kasacyjnych przez podwójne wskazanie tych samych merytorycznie treści – raz

jako istotnych zagadnień prawnych, a raz w ramach przyczyny kasacyjnej

unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponowne omawianie tych kwestii byłoby

zatem zbędne.

I CSK 2028/25

4

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi nie wynika, by zachodziły określone w art. 3989 § 1 k.p.c.

przyczyny kasacyjne, co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

Beata Janiszewska

[J.T.]

[SOP]