Skarga o rozgraniczenie oparta na ocenie map i operatów nie przeszła do rozpoznania

Wnioskodawca K.S. wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Łodzi z 24 lipca 2024 r., wydanego w sprawie z udziałem A.R. i

Skarbu Państwa – Starosty […] o rozgraniczenie.

Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

występowaniem szeregu szczegółowych zagadnień prawnych dotyczących

sposobu oceny poszczególnych środków dowodowych w sprawie, takich jak mapy

geodezyjne, operaty, dane zawarte w systemach teleinformatycznych. Zdaniem

skarżącego każde z przedstawionych zagadnień jest równoznaczne z potrzebą

dokonania wykładni przepisów postępowania, na podstawie których przebiega

ocena środków dowodowych. Ponadto skarżący wskazał na oczywistą zasadność

I CSK 2045/25

2

składanego środka zaskarżenia, odwołując się przy tym do treści uzasadnienia

zarzutów skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym nie stanowi ekwiwalentu

trzeciej instancji sądowej. Co do zasady w polskim prawie postępowania cywilnego

obowiązuje zasada dwuinstancyjności. Skarga kasacyjna jest natomiast środkiem

zaskarżenia o nadzwyczajnym charakterze, a jej wniesienie powinno zostać

poparte nie tylko interesem strony nieusatysfakcjonowanej rozstrzygnięciem sądu II

instancji, lecz także względami interesu publicznego. Interes ten jest ściśle

związany z zadaniami Sądu Najwyższego, takimi jak potrzeba ujednolicania

orzecznictwa sądów powszechnych oraz rozwój orzecznictwa.

Dlatego nie każda skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania

merytorycznego, zaś kryteria przyjmowania skarg zostały skatalogowane w art.

3989 § 1 k.p.c. Dwa pierwsze punkty dotyczą publicznej funkcji dążenia do

ujednolicania i wzbogacania orzecznictwa, a ich przedmiotem są problemy o

charakterze prawnym, o wysokim stopniu skomplikowania, a w przypadku

przesłanki potrzeby wykładni również wywołujące realne rozbieżności w

orzecznictwie sądów powszechnych lub Sądu Najwyższego. Natomiast celem

dwóch kolejnych jest eliminacja z obrotu prawnego orzeczeń obarczonych

kwalifikowanymi wadami. W każdym zaś przypadku spod kognicji Sądu

Najwyższego wyjęte zostały zagadnienia związane z ustalaniem stanu faktycznego

sprawy oraz z oceną dowodów (art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.).

Dlatego istotne zagadnienie prawne jako podstawa przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania musi mieć charakter doniosły z punktu widzenia

rozstrzygnięcia sprawy i nie może być rozwiązane w świetle dotychczasowego

orzecznictwa. Jego wyjaśnienie powinno się bowiem przyczynić do rozwoju prawa

(zob. np. postanowienia SN: z 4 marca 2026 r., I CSK 1784/25; z 21 listopada 2025

r., I CSK 3626/24; z 13 sierpnia 2025 r., I CSK 581/25; z 22 maja 2025 r., I CSK

2201/24; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1374/23; z 3 października 2023 r., I CSK 2591/23; z 15 września 2023 r., I CSK

4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22).

I CSK 2045/25

3

Analogiczne wymaganie stawia się również potrzebie dokonania wykładni

określonego przepisu prawa. W ramach tej przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania należy przedstawić i uargumentować nierozwiązany jeszcze

problem lub nieujednoliconą jeszcze rozbieżność orzeczniczą. Jeżeli zaś wykładnia

tego przepisu została już dokonana lub ujednolicona, niezbędne jest podanie

dodatkowej argumentacji, dlaczego ustalona linia orzecznicza wymaga zmiany

(zob. np. postanowienia SN: z 24 lutego 2026 r., I CSK 3866/24; z 20 listopada

2025 r., I CSK 2570/25; z 21 maja 2025 r., I CSK 266/25; z 25 października 2023 r.,

I CSK 2989/23; z 27 września 2023 r., I CSK 4679/22 oraz z 17.08.2023 r., I CSK

5668/22).

W zakresie przesłanki oczywistej zasadności skarżący w ogóle nie wykazał

jakie przepisy zostały jego zdaniem naruszone w sposób kwalifikowany, ani na

czym to naruszenie polegało. Należy bowiem podkreślić, że o ile na etapie

merytorycznego rozpoznawania skargi kasacyjnej badane są wszelkie podniesione

w niej zarzuty, o tyle decyzja o przyjęciu skargi do rozpoznania jako oczywiście

zasadnej musi opierać się jedynie na naruszeniach kwalifikowanych. Po pierwsze

dostrzegalnych bez konieczności przeprowadzenia głębszej analizy, po drugie

wpływających bezpośrednio na wadliwość wydanego rozstrzygnięcia. Nie każde

bowiem naruszenie przepisów prawa prowadzi ostatecznie do wydania jaskrawie

nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia SN z 28 lutego 2024 r., I CSK

1671/23; z 12 stycznia 2024 r., I CSK 97/23; z 27 października 2023 r., I CSK

4887/22).

Wymagania tego nie może zastąpić odesłanie do uzasadnienia zarzutów

skargi, ponieważ wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie powinny bowiem stanowić oddzielną, w pełni samodzielną jednostkę

redakcyjną. Każda z tych części skargi kasacyjnej odnosi się bowiem do innego z

dwóch etapów postępowania kasacyjnego, dla których przewidziano odmienny

skład Sądu Najwyższego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają analizie na etapie przesądu w składzie jednoosobowym,

natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero

po przyjęciu skargi do rozpoznania w składzie trzyosobowym, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Każdy z tych elementów musi być przez

I CSK 2045/25

4

skarżącego wyodrębniony, oddzielnie przedstawiony i uzasadniony. Sąd Najwyższy

w ramach przesądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia (zob. np. postanowienie SN z 20 września 2022 r., I CSK 2402/22).

Natomiast przedstawione zagadnienia prawne zostały sformułowane

w sposób kazuistyczny, znajdujący odniesienie wyłącznie do okoliczności tej

sprawy, co nie wypełnia publicznej funkcji skargi kasacyjnej. Ponadto, zagadnienia

te odnoszą się do sposobu dokonywania oceny dowodów, czyli kwestii wyjętej spod

kognicji Sądu Najwyższego w art. 39813 § 2 k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach

postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na zasadzie wynikającej z art. 520 § 1

k.p.c.

Mariusz Załucki

[SOP]