Sąd Najwyższy odrzucił część skargi w sporze o dobra osobiste, resztę nie przyjął

Powód (pozwany wzajemny) W.J. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach, którym oddalono apelację skarżącego oraz drugiego

powoda (pozwanego wzajemnego) J.R. od wyroku Sądu pierwszej instancji

wydanego w sprawie przeciwko pozwanej (powódce wzajemnej) I.Ż. o ochronę

dóbr osobistych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu w zakresie, w jakim skarżący zaskarżył

oddalenie apelacji drugiego powoda (pozwanego wzajemnego). Zgodnie bowiem

z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa pokrzywdzenie wydanym w sprawie

rozstrzygnięciem (gravamen) jest jedną z przesłanek dopuszczalności środka

zaskarżenia w postępowaniu cywilnym (zob. uchwałę SN – zasadę prawną –

z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13). Tymczasem skarżący nie miał interesu prawnego

w kwestionowaniu tej części wyroku Sądu Apelacyjnego, która go nie dotyczyła.

Jako jedyną przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wskazał nieważność postępowania. Podniósł, że do stanu z art. 379 pkt 4 k.p.c.

doszło, ponieważ Sąd drugiej instancji procedował w składzie, w którym brały udział

imiennie wskazane Osoby powołane na urząd sędziowski w Sądzie Apelacyjnym

w Katowicach „na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

niezgodnym z Konstytucją RP – to jest przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw”,

w związku z czym „należy stwierdzić, iż Sąd Apelacyjny w Katowicach procedował

w składzie niedopuszczalnym z perspektywy przepisów kodeksu postępowania

cywilnego, jak i zasad konstytucyjnych” (s. 3 skargi). Skarżący nie rozwinął tego

stanowiska, odwołał się jedynie do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.,

BSA 1-41101/20.

Zawarcie w art. 3989 k.p.c. przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności

postępowania wynika z konieczności możliwie każdorazowego eliminowania

uchybień procesowych o najdonioślejszym charakterze. Stosownie do

art. 39813 § 1 k.p.c. nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu.

I CSK 2081/25

3

Oznacza to także możliwość uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy

skarżący sformułował stosowny zarzut naruszenia określonego przepisu

postępowania, oraz tego, czy wykazał on możliwość wpływu tego uchybienia na

wynik sprawy (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02).

Jednocześnie, mając na względzie okoliczność, że na etapie tzw. przedsądu

nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania nie jest konieczne najzupełniej pewne

wykazanie, że postępowanie przed sądem drugiej instancji dotknięte było

wadliwością określoną w art. 379 k.p.c. Konieczne jest jednak przedstawienie

argumentacji, z której wynika, że stan taki jest co najmniej wysoce prawdopodobny

(zob. postanowienie SN z 18 lipca 2024 r., I CSK 2176/23).

Skarżący nie uprawdopodobnił, by w sprawie doszło do nieważności

postępowania. Wypada przypomnieć, że z art. 29 § 3 u.S.N. wynika, że

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ

władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

W konsekwencji wykluczone byłoby podzielenie stanowiska skarżącego co do tego,

że określone osoby pełniące urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Katowicach nie

są zdolne do wydawania niewadliwych wyroków.

Ponadto przywołany przez powoda art. 379 pkt 4 k.p.c. nie odnosi się do

kategorii osoby nieuprawnionej do orzekania, lecz do sytuacji, w której skład sądu

orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo w rozpoznaniu sprawy brał

udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Wydanie "wyroku" przez osobę niebędącą

sędzią (względnie piastującą ten urząd, lecz nieuprawnioną do orzekania w danym

sądzie) nie tworzy orzeczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego i nie

może zakończyć postępowania. Skarżący nie twierdzi jednak w istocie, że Osoby

orzekające w Sądzie Apelacyjnym nie były sędziami tego sądu, lecz zdaje się

uważać, że uzyskane przez nie nominacje sędziowskie były wadliwe czy

"niepełnowartościowe", a przez to nie pozwalały osobom nominowanym sprawować

wymiaru sprawiedliwości. Rzecz jednak w tym, że stosownie do art. 42a § 2 p.u.s.p.

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez sąd powszechny lub inny organ

I CSK 2081/25

4

władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości

(zob. postanowienie SN z 28 listopada 2024 r., I CSK 3331/23).

Nie sposób również nie zauważyć, że nawet zgodnie z (niekonstytucyjną, jak

wynika z wyroku TK z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20) treścią uchwały połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego

z 23 stycznia 2020 r., BSA 1-41101/20, "sprzeczność składu sądu z przepisami

prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo

wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.

3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności". Tymczasem skarżący nie podjął nawet próby

wykazania, by in casu doszło do naruszenia wspomnianego wyżej standardu.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach postępowania nie orzeczono, gdyż wniosek w tym przedmiocie

zgłoszono wyłącznie w powiązaniu z wnioskiem o oddalenie skargi, a nie:

wnioskiem o nieprzyjęcie jej do rozpoznania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

[J.T.]

[a.ł]