Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku

Uczestniczka W.W. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego we Wrocławiu z 11 grudnia 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania uzasadniła potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj.: art. 227 w zw. z art. 286 k.p.c.

i art. 233 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wskazania, że określony przepis

I CSK 2124/24

2

prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy powołać (zob. postanowienia SN: z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Konieczne jest dokonanie analizy rozbieżnych

orzeczeń i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu

(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca

2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 15 kwietnia 2021 r.,

IV CSK 617/20).

Skarga kasacyjna uczestniczki kryteriów tych nie spełnia. Lakoniczne

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie zawiera jakiejkolwiek

argumentacji, w szczególności odwołującej się do poglądów judykatury, możliwych

rozbieżnych interpretacji prawnych i racji jurydycznych stojących za każdą z nich,

z której wynikałoby, że zastosowane przez Sąd meriti przepisy prawa, ze względu

na brak jednolitej czy też ustalonej linii orzeczniczej, wymagają wykładni. Skarżąca

pod pozorem potrzeby wykładni przepisów prawa, w istocie pyta o trafność

stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej

konkretnej sprawy. Jej argumenty sprowadzają się do zwykłej polemiki

z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną Sądu meriti, z którymi skarżąca się nie

zgadza, co per se nie stanowi o potrzebie wykładni przepisów prawa. Należy też

zwrócić uwagę, że wykładania wskazanych przez skarżącą przepisów została już

dostatecznie wyjaśniona w judykaturze Sądu Najwyższego, a skarżąca nie

przytoczyła argumentów, przemawiającą za koniecznością zmiany

dotychczasowego orzecznictwa.

Celem przedsądu jest selekcja skarg kasacyjnych, które po wstępnym

badaniu dają podstawy do przyjęcia, że istnieją okoliczności uzasadniające

wyrokowanie przez Sąd Najwyższy. Ze względu na odmienny cel instytucji

przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie

okoliczności decydujących o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga

odrębnego uzasadnienia. Analiza przyczyn kasacyjnych nie może być jednak

oderwana od powołanych w skardze jej podstaw, jeżeli sposób ich sformułowania

nie pozwala na późniejsze merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej.

I CSK 2124/24

3

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania,

jeżeli takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1

pkt 2 k.p.c.), który ocenia się przez odniesienie konkretnego rozstrzygnięcia do

podstawy materialnoprawnej orzeczenia co do istoty sprawy. Zarzuty naruszenia

przepisów postępowania nie mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć

wykazaniu błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego, który stanowi

rzeczywistą podstawę prawną rozstrzygnięcia (zob. wyroki SN: z 9 lipca 2014 r.,

I PK 316/13; z 4 marca 2021 r., II USKP 27/21, oraz postanowienia SN:

z 16 kwietnia 2019 r., I PK 115/18; z 21 grudnia 2021 r., IV CSK 615/21;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1041/23, i z 27 stycznia 2026 r., I PSK 141/26).

Skarżąca powołując podstawy kasacyjne, ograniczyła się wyłącznie do

zarzutu naruszenia art. 227 w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., nie

formułując żadnych zarzutów naruszenia prawa materialnego. W tej sytuacji nie jest

możliwe dokonanie oceny, czy ewentualne naruszenie przez Sąd meriti

wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, mogło mieć istotny

wpływ na wynik sprawy.

Zasadnicza argumentacja skarżącej zmierza do zakwestionowania

dokonanej przez Sąd meriti oceny dowodów oraz dokonanych na tej podstawie

ustaleń faktycznych. Zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących

ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) oraz związanie Sądu

Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.) oznacza natomiast niedopuszczalność

powoływania się przez skarżącego na wadliwość orzeczenia sądu drugiej instancji,

polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów,

również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

(zob. postanowienie SN z 15 października 2020 r., IV CSK 136/20).

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 227

w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. nie obejmują art. 391 § 1 k.p.c., co czyni

je nieskutecznymi i wyłącza możliwość uczynienia ich przedmiotem kontroli

kasacyjnej. Wskazane przepisy regulują bowiem postępowanie przed sądem

pierwszej instancji, a skuteczne zarzucenie ich naruszenia przez sąd drugiej

I CSK 2124/24

4

instancji w skardze kasacyjnej wymaga objęcia zarzutem również art. 391 § 1 k.p.c.

jako przepisu nakazującego odpowiednie stosowanie regulacji

pierwszoinstancyjnych w postępowaniu apelacyjnym. Brak takiego powiązania

wyłącza natomiast możliwość merytorycznego rozpoznania zarzutu

(zob. postanowienie SN z 30 stycznia 2026 r., I CSK 356/25 oraz wyrok SN

z 29 kwietnia 2025 r., II CSKP 1138/24). Sąd Najwyższy w postępowaniu

kasacyjnym jest związany podstawami skargi i nie może wychodzić poza te granice

(art. 39813 § 1 k.p.c.).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]