Bank nie przeszedł przez filtr SN w sporze o kredyt indeksowany do franka

I CSK 2174/25

2

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy zważył, co

następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru

skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21; z 23 maja

2024 r., I CSK 364/24). Wskazano m.in., że skarga kasacyjna została

ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny

środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez

zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni,

a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny

środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej

instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja

tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie

zostały jednak spełnione.

I CSK 2174/25

3

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu

Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się

z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów

świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia SN:

z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21; z 20 sierpnia

2024 r., I CSK 981/24). Ponadto, w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się

pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada na

skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym

wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że

nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go

ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych

podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie

do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej

zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r.,

III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane

zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania

poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać

za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia

SN: z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15,

Biul. SN 2015, nr 5). Zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m.in.

nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych

i oceny dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

Występowania istotnego zagadnienia prawnego w powyższym rozumieniu

skarżący upatruje w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie:

„Czy niemożność oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie

I CSK 2174/25

4

świadczyć w przyszłości stanowi o niejednoznaczności postanowienia

umownego?”.

Skarżący nie sformułował żadnego zagadnienia prawnego w formule wyżej

przedstawionej, jego wywód nie zawiera istotnej argumentacji prawnej. W istocie

zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego są pytaniami o trafność

stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej

konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z zastosowaniem

konkretnych przepisów prawa (a nie problemem związanym z istotnością

zagadnienia prawnego). Zostało ono odniesione do stanu faktycznego i przebiegu

postępowania w tej sprawie, a skarżący nie wykazał ich bardziej ogólnego

znaczenia.

W świetle powyższego należy uznać, że nie stanowi zagadnienia prawnego

stwierdzenie o potrzebie dokonania oceny prawnej w określonym zakresie

w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił argumentów, które świadczyłyby

o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych, innych niż ocena, którą przyjął

Sąd drugiej instancji. To samo dotyczy sytuacji, gdy skarżący nie wykazał

wskazanego powyżej elementu „istotności” ani „nowości”, ograniczając się

do przedstawienia argumentacji stanowiącej w istocie polemikę ze stanowiskiem

tego Sądu. W niniejszej sprawie ograniczono się do zgłoszenia wątpliwości, które

w istocie stanowią pozór występowania w sprawie zagadnienia prawnego.

Co jednak istotniejsze, powyższe zagadnienia były już przedmiotem

orzecznictwa.

W judykaturze aktualnie przyjmuje się, że klauzule zastrzeżone w umowie

kredytu powiązanego z walutą obcą kształtujące mechanizm indeksacji określają

główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK

159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego

2022 r., II CSKP 459/22; z 24 czerwca 2025 r., II CSKP 941/24; wyroki TSUE:

z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai; z 26 lutego 2015 r., C-

143/13, Matei; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove; z 20 września 2017 r., C-

186/16, Andriciuc i in.). Za takie uznawane są również postanowienia określane

I CSK 2174/25

5

jako „klauzule ryzyka walutowego”, które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy –

konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem

zwiększenia kosztu kredytu (zob. wyroki TSUE: z 20 września 2017 r., C-186/16,

Andriciuc i in.; z 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring;

z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai; z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak).

Nie można podzielić argumentacji pozwanego przedstawionej w skardze

kasacyjnej, że klauzule waloryzacyjne zostały wyrażone w umowie kredytu

w sposób jasny i precyzyjny, a zatem nie podlegają badaniu pod kątem spełnienia

przesłanek z art. 3851 § 1 k.c. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej wyjaśniono, że wymóg wyrażenia warunku umownego prostym

i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty

konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także,

w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem

przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować,

w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy

konsekwencje ekonomiczne. Postanowienia umowy (regulaminu), określające

zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie

kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie

kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień

umownych. Postanowienia analogiczne do ocenianych w tej sprawie były już

wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki SN:

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 4 kwietnia

2019 r., III CSK 159/17; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21).

Kwestia tzw. ryzyka kursowego również była wprost przedmiotem

orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. np. wyroki TSUE:

z 20 września 2018 r., C-51/17; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.).

Podkreśla się, że mamy do czynienia ze znaczącą nierównowagą kontraktową ze

szkodą dla konsumenta w przypadku nałożenia na niego nieograniczonego ryzyka

kursowego (zob. wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 r., od C-776/19 do C-782/19,

BNP Paribas Personal Finance SA oraz BNP Paribas Personal Finance SA

i Procureur de la République). Na temat ryzyka kursowego Sąd Najwyższy szeroko

I CSK 2174/25

6

wypowiedział się m.in. w wyrokach z 29 maja 2024 r., II CSKP 1048/23,

i z 27 czerwca 2024 r., II CSKP 2168/22, i wystarczające jest odwołanie się

do argumentacji tam przedstawionej. To właśnie klauzula ryzyka kursowego po

stronie konsumenta jednoznacznie przesądza o abuzywności zakwestionowanych

postanowień umownych, powodując, że przedstawione zagadnienie prawne samo

w sobie nie może prowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Apelacyjny zasadnie zatem stwierdził, że kwestionowane postanowienia

stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, co oznacza, że są od początku,

z mocy samego prawa dotknięte – według Sądu Najwyższego – bezskutecznością

na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody

na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob.

uchwałę składu 7 sędziów SN – zasadę prawną z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Niezależnie od tego, że ta uchwała jest błędna, gdyż

abuzywność zachodzi ab initio, zaś konsument może następczo – swoim

oświadczeniem woli – wyrazić zgodę na objęcie go danym postanowieniem, jednak

nie ulega wątpliwości, powodowie takiej zgody nie udzielili, o czym świadczą

twierdzenia i zarzuty podnoszone w toku procesu.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja

niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji

regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści

praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane

pozostałą częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”; zob. np. wyroki SN:

z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego

2022 r., II CSKP 459/22).

Zwrócić należy uwagę na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20, Bank BPH S.A.), w którym orzekł on, że

wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten

sposób, że z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy

usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między

I CSK 2174/25

7

przedsiębiorcą a konsumentem, w wypadku gdy odstraszający cel tej dyrektywy

jest realizowany przez krajowe przepisy ustawowe regulujące korzystanie z niego,

o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być

przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. Z drugiej

strony przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie

nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą

a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego

warunku poprzez zmianę jego istoty.

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień

umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym

zakresie jest możliwa do utrzymania. Sąd meriti rozważył tę kwestię, uznając, że

obowiązywanie umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest w takim

przypadku niemożliwe. Jak wskazał Sąd Najwyższy, wyeliminowanie ryzyka

kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty

obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest

równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za

umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny

podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego

rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest

możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18). Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie

prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu

złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (wyrok SN z 10 maja 2022 r.,

II CSKP 285/22); to samo dotyczy kredytu denominowanego kursem CHF (wyrok

SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22).

Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.),

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 3852 k.c.; uchwała składu

7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2).

Wykładnia językowa art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że

w ramach oceny abuzywności postanowienia istotny jest sposób jego stosowania

przez przedsiębiorcę. Przeciwnie, skłania ona do wniosku, że decydujące

znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo

I CSK 2174/25

8

jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki

konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie,

a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna,

tzn. norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron (zob. uchwałę

składu 7 sędziów SN z 20 listopada 2015 r., III CZP 17/15, OSNC 2016, nr 4,

poz. 40), a jej punktem odniesienia – sposób oddziaływania postanowienia

na prawa i obowiązki konsumenta. Samo postanowienie może bezpośrednio

kształtować prawa i obowiązki tylko w sensie normatywnym, wpływając na zakres

i strukturę praw lub obowiązków stron. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie

z powszechnie akceptowanym poglądem, że art. 3851 k.c. jest instrumentem

kontroli treści umowy (stosunku prawnego). To, w jaki sposób postanowienie jest

stosowane, jest kwestią odrębną, do której art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. wprost się nie

odnosi (zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1,

poz. 2).

Mamy zatem do czynienia ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia

o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej

klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych

postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta). Abuzywności

poszczególnych klauzul zawartych w umowie kredytu nie wyeliminowało zatem

wprowadzenie w 2011 r. ustępu 3 do art. 69 Prawa bankowego, w wyniku czego

kredytobiorcy uzyskali w ramach umowy o kredyt denominowany lub indeksowany

do waluty innej niż waluta polska możliwość dokonywania spłat rat kapitałowo-

odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty

kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Ta nowelizacja miała na celu

wyeliminowanie tzw. spreadów bankowych, a nie zmiany istoty umowy kredytowej.

Innymi słowy, nie doszło do przekształcenia takiej umowy w umowę o kredyt

walutowy.

W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w razie

stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego, utrzymanie umowy

„nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia”, co dotyczy także klauzul

przeliczeniowych przewidujących spread walutowy (zob. wyroki TSUE: z 14 marca

2019 r., C-118/17; z 5 czerwca 2019 r., C-38/17, HS). Zdaniem Trybunału jest tak

I CSK 2174/25

9

zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko

do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również

– pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane

z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1

dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu

nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego

do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio

powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem

krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego

powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu

umowy (zob. wyrok TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18; zob. też wyrok SN

z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/19).

Artykuł 111 ust. 1 pkt 4 prawa bankowego przewiduje zaś jedynie ogólny

obowiązek informacyjny banków. Przepis ten w istocie nie stanowi żadnej

przeszkody do badania przez Sąd abuzywności postanowień zawartej umowy.

Natomiast na temat niemożności zastąpienia abuzywnego postanowienia

przepisem ustawy Sąd Najwyższy wypowiedział się szeroko m.in. w wyrokach

z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22, czy z 19 maja 2022 r., II CSKP 797/22.

Powyższe kwestie zostały przesądzone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości

UE z 8 września 2022 r. (C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P. i B.M.). Wskazano

w nim, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten

sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym

sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy

zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego

warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten

pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie

usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ

na jego istotę, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego (pkt 64).

Odwołując się do swojego dotychczasowego dorobku orzeczniczego, Trybunał

odkreślił, że możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego

przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym ma charakter wyjątkowy

i jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia

I CSK 2174/25

10

umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając

tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni

zostałby tym ukarany (pkt 67, 71). W razie możliwości stwierdzenia nieważności

sąd krajowy nie może zastąpić nieuczciwych warunków (klauzul abuzywnych)

przepisem krajowym o charakterze dyspozytywnym (pkt 68) czy ogólnym (pkt 77),

przy czym kluczowe znaczenie ma wola wyrażona przez konsumenta (pkt 74, 78).

Trybunał podkreślił niedopuszczalność sądowej modyfikacji treści postanowienia

nieuczciwego w drodze wykładni sądowej (pkt 79-80). Generalnie zatem

w omawianej sytuacji sąd powinien stwierdzić nieważność umowy, jeżeli

konsument został poinformowany o skutkach takiego rozstrzygnięcia i wyraził na to

zgodę, chyba że wywołałoby ono dla niego szczególnie negatywne skutki.

Powyższe rozważania pozostają zgodne z uchwałą pełnego składu Izby

Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

zgodnie z którą m.in. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, iż miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego

strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego

umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Warto przy tym zauważyć, że w orzecznictwie został wyrażony pogląd, że

w przypadku kredytu denominowanego, po wyeliminowaniu z umowy klauzul

przeliczeniowych, umowa w ogóle nie została zawarta z uwagi na nieustalenie

essentialia negotii (zob. np. wyrok SN z 29 maja 2024 r., II CSKP 1048/23).

Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga natomiast wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi

wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości

interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd

Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

I CSK 2174/25

11

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie

rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika

z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienia SN: z 15 października 2002 r.,

II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08;

z 24 lutego 2012 r., II PK 274/11; z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20). Nie może

stanowić przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jedynie przekonanie

skarżącej strony o „istotności” czy „ważności” problemu, który pojawia się na tle

konkretnego rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądem drugiej instancji ani nie

może sprowadzać się jedynie do polemiki ze stanowiskiem co do wykładni prawa

przyjętym przez ten sąd.

Tych wymagań wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie spełniał.

Skarżący potraktował częściowo zamiennie dwie powołane przesłanki

przedsądu zawarte w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., do czego nie ma podstaw,

szczególnie w sytuacji, gdy istnienie przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. zostałoby uzasadnione rozbieżnościami w orzecznictwie. Skoro bowiem

na tle wykładni przepisu powstały rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

to znaczy, że zajął on już stanowisko w tej kwestii i to nie jeden raz. Nie można

zatem budować w oparciu o te same wątpliwości istotnego zagadnienia prawnego,

które charakteryzuje się tym, że jest nowe, jeszcze nierozstrzygnięte przez Sąd

Najwyższy (zob. np. postanowienie z 15 grudnia 2016 r., I CSK 315/16). Sąd

Najwyższy natomiast powyżej odniósł się do podniesionych przez skarżącego

kwestii.

W okolicznościach sprawy nie zachodzi ponadto potrzeba głębszego

wyjaśnienia podniesionych przez pozwanego kwestii prawnych i dokonanie

wykładni wskazanych przez niego przepisów prawnych, gdyż zasadniczą przyczyną

ustalenia stwierdzenia nieważności umowy był fakt przyjęcia, że klauzule

umożliwiające stosowanie do przeliczeń kurs kupna i sprzedaży franka

szwajcarskiego, ustalone według tablicy kursowej banku, kształtują prawa

i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a także rażącą

naruszają jego interesy. W odniesieniu do wskazanych przez skarżącego

I CSK 2174/25

12

przepisów prawa znajdują zastosowanie powyższe wywody (odnoszące się

do kwestii podniesionego zagadnienia prawnego).

Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 981 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c.,

z uwzględnieniem § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), mając na uwadze,

że powódki miały jednego pełnomocnika i wniosły jedną (wspólną) odpowiedź

na skargę kasacyjną.

Tomasz Szanciło

[P.L.]

[SOP]