Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi spółdzielni w sporze o uchwałę

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

I CSK 2177/24

2

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Szczecinie z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt I ACa 349/23), pełnomocnik pozwanej

Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w S., opierając skargę na zarzutach naruszenia

prawa materialnego i procesowego, wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania,

powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą

zasadność skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że przesłanka określona w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w

skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez potrzeby przeprowadzania głębszej

analizy prawnej. Dotyczy to uchybień – przepisom prawa materialnego albo

procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej – o

charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu

rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i

ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa,

zastosowaniu przepisu już nieobowiązującego albo jego oczywiście błędnym

zastosowaniu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności

skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza i

przekonująca od razu teza wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie. Na tym

właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia

2019 r., IV CSK 307/19). Nie jest natomiast wystarczające samo twierdzenie o

oczywistym lub rażącym naruszeniu prawa. O spełnieniu przesłanki określonej w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. można mówić dopiero wówczas, gdy wskazywane

naruszenie prawa prowadzi do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Postępowanie kasacyjne, także w przypadku powołania się na przesłankę

określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie zwalnia skarżącego z obowiązku

przedstawienia odrębnego wywodu uzasadniającego potrzebę rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Na etapie przedsądu (posiedzenia Sądu Najwyższego w

I CSK 2177/24

3

przedmiocie oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania) brak jest podstaw do poszukiwania przesłanek

przyjęcia skargi wyłącznie w treści zarzutów kasacyjnych. Obowiązek ich

wykazania ciąży na stronie skarżącej i nie może być przedmiotem rekonstruowania

przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II

CZ 178/99). Ocena spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania ogranicza się zatem do analizy argumentacji przedstawionej w

uzasadnieniu stosownego wniosku.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi stanowić odrębny element

konstrukcyjny skargi, odnoszący się do przesłanek określonych w art. 3989 § 1

k.p.c. Nie jest wystarczające powtórzenie zarzutów podniesionych w ramach

podstaw kasacyjnych oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Jak wskazał

Sąd Najwyższy, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ze względu na związek z instytucją przedsądu, musi ściśle

nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania i nie może ograniczać

się jedynie do powtórzenia zarzutów podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 5

października 2017 r., III CSK 168/17, z 18 września 2025 r., I CSK 3858/23 oraz z

26 lutego 2026 r., I CSK 752/24).

Skarżąca nie sprostała powyższym wymaganiom. Uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera bowiem odrębnego wywodu

jurydycznego ukierunkowanego na wykazanie wystąpienia przesłanki określonej w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W istocie sprowadza się ono do ponownego

przedstawienia podstaw kasacyjnych oraz argumentacji przedstawionej na ich

poparcie. Skarżąca kolejno powtarza zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 k.c. w

związku z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 498 § 1 k.c., art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art.

391 k.p.c., art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., art. 38 § 1 pkt 2 w związku z art. 42 § 3

ustawy Prawo spółdzielcze oraz art. 54 ust. 2 ustawy o rachunkowości, zarzucając

zarówno błędną wykładnię wskazanych przepisów, jak i wadliwość ustaleń

faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Następnie przytacza ogólne

rozważania odnoszące się do pojęcia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej i

I CSK 2177/24

4

kończy wywód stwierdzeniem, że „na pierwszy rzut oka widoczna jest wada

orzeczenia Sądu Okręgowego przejawiająca się w błędnej wykładni przepisów, a

także błędnych ustaleniach Sądu”, a prawidłowe zastosowanie przepisów powinno

było doprowadzić Sąd drugiej instancji do wydania odmiennego rozstrzygnięcia.

Tak przedstawiona argumentacja nie wykazuje wystąpienia przesłanki

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., lecz stanowi polemikę z oceną prawną i

faktyczną przyjętą za podstawę zaskarżonego wyroku. Taka argumentacja nie

pozwala na przyjęcie, że zasadność podniesionych zarzutów jest dostrzegalna

prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy prawnej. W

szczególności skarżąca nie wykazała, aby zaskarżony wyrok opierał się na

wykładni pozostającej w oczywistej sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem,

zastosowaniu przepisu nieobowiązującego albo oczywiście błędnym zastosowaniu

prawa do ustalonego stanu faktycznego.

Powyższą ocenę potwierdza analiza poszczególnych grup zarzutów

podniesionych przez skarżącą. Znaczna część argumentacji przedstawionej w

uzasadnieniu wniosku koncentruje się na kwestionowaniu oceny materiału

dowodowego oraz ustaleń faktycznych przyjętych przez Sądy obu instancji.

Dotyczy to w szczególności zarzutów odnoszących się do naruszenia art. 233 § 1

k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., w ramach których skarżąca zarzuca

Sądowi Apelacyjnemu przejęcie ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji oraz

nierozpoznanie zarzutów apelacyjnych. Ocena tego rodzaju zarzutów wymaga

szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przebiegu

postępowania oraz motywów rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji, co wyklucza

możliwość uznania, że wskazywane uchybienia mają charakter oczywisty w

rozumieniu powołanej przesłanki przedsądu. Niezależnie od powyższego, zarzuty

te w istocie zmierzają do podważenia oceny materiału dowodowego oraz ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Tymczasem zgodnie z art.

3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów, przy czym zakazu tego nie usuwa powiązanie

art. 233 § 1 k.p.c. z art. 382 k.p.c. ani odwołanie się do art. 378 § 1 k.p.c. (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2021 r., IV CSK 271/21 i z 6

listopada 2017 r., III CSK 219/17). Nie sposób także podzielić stanowiska

I CSK 2177/24

5

skarżącej, jakoby sam fakt przyjęcia przez Sąd Apelacyjny za własne ustaleń

faktycznych Sądu Okręgowego świadczył o nierozpoznaniu zarzutów apelacyjnych.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny odniósł

się do podniesionych w apelacji zarzutów, przedstawił motywy uznania ich za

bezzasadne oraz wyjaśnił przyczyny zaakceptowania ustaleń faktycznych i oceny

prawnej Sądu pierwszej instancji. Samo niepodzielenie stanowiska apelującej nie

może być utożsamiane z brakiem kontroli instancyjnej. Przeciwnie, z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny przeprowadził własną analizę

podniesionych zarzutów, dokonał oceny zgromadzonego materiału procesowego

oraz wyjaśnił przyczyny podzielenia ustaleń faktycznych i oceny prawnej Sądu

pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do ich korekty.

Również zarzuty dotyczące naruszenia art. 38 § 1 pkt 2 i art. 42 § 3 ustawy z

dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze oraz art. 54 ust. 2 ustawy o

rachunkowości nie zostały powiązane z argumentacją pozwalającą na stwierdzenie,

że zaskarżony wyrok pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów

albo utrwalonym kierunkiem ich wykładni. Skarżąca poprzestała na przedstawieniu

własnego stanowiska interpretacyjnego i przeciwstawieniu go wykładni przyjętej

przez Sądy obu instancji. Ocena trafności tych zarzutów wymagałaby

przeprowadzenia pogłębionej analizy materialnoprawnej odnoszącej się do skutków

zatwierdzenia sprawozdania finansowego obarczonego stwierdzonymi

nieprawidłowościami oraz znaczenia art. 54 ustawy o rachunkowości dla oceny

zaskarżonej uchwały, co również nie pozwala na przyjęcie, że podnoszone

uchybienia mają charakter oczywisty w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

W konsekwencji należy uznać, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowi jedynie rozwinięcie podstaw kasacyjnych i nie

zawiera autonomicznej argumentacji wykazującej wystąpienie powołanej przesłanki

przedsądu. Skarżąca nie wykazała, aby zasadność podniesionych zarzutów była

dostrzegalna prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy

prawnej. Nie zachodzi zatem powołana przez nią przesłanka przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 2177/24

6

W sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 §

1 k.p.c.).

Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego – na

stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na

podstawie art. 108 § 1 k.p.c., obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art.

391 § 1 i art. 39821 k.p.c. pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu

kasacyjnym.

(A.G.)

[SOP]