Mieszkanie kupione na wynajem, a nie na własne potrzeby. SN nie przyjął skargi

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 226/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący A.W. i E.M.

powołali się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wskazując na oczywiste

naruszenie art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz błędną wykładnię art. 221 k.c.,

wyrażającą się w odmowie przyznania powodom statusu konsumentów.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarga kasacyjna była – w

przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Podłożem oddalenia apelacji powodów było podzielenie przez Sąd

Apelacyjny stanowiska, że powodowie, zawierając sporną umowę kredytu, nie

działali w charakterze konsumentów. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania zawierał polemikę z tym stanowiskiem, której zasadniczym założeniem

– obok ogólniejszych wywodów poświęconych kryteriom decydującym o statusie

konsumenta na tle art. 221 k.c. – było twierdzenie, że w chwili zawarcia umowy

kredytu zamiarem powodów było finansowanie własnych potrzeb mieszkaniowych.

Kwestia celu, w którym powodowie zawarli sporną umowę kredytu, była

jednak przedmiotem szerokich i wieloaspektowych ustaleń Sądów meriti. Sąd

Okręgowy stwierdził w szczególności, opierając się na szeregu okoliczności

I CSK 226/25

3

składających się na faktyczny kontekst zawarcia umowy, że od początku zamiarem

powodów był zakup mieszkania w celu jego wynajmowania, przy czym

wynajmowanie lokali mieściło się w przedmiocie działalności gospodarczej powoda,

który wraz z powódką, co najmniej od 1998 r., zajmował się wynajmem lub

wydzierżawianiem nieruchomości lokalowych, w tym prowadząc hostele. Sąd,

sięgając do okoliczności sprawy, odmówił też jednoznacznie wiary twierdzeniom

powodów, wedle których nabycie nieruchomości miało służyć celom mieszkalnym,

jak również, że pierwotnie zamieszkiwali w nabytym lokalu, co po kilku miesiącach

miało okazać się zbyt kosztowne. Ustalenia te podzielił Sąd Apelacyjny, oceniając

jako zupełnie niewiarygodną wersję prezentowaną przez powodów, jakoby decyzja

o przeznaczeniu nieruchomości na wynajem wynikała stąd, że koszty utrzymania

lokalu przerosły powodów finansowo.

Powodowie, tak we wniosku, jak i w podstawach skargi, podnosząc zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., kwestionowali przytoczone ustalenia faktyczne,

jednak próba ta nie mogła okazać się skuteczna. Postępowanie kasacyjne, jak

wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie i doktrynie, nie stanowi kolejnej odsłony

sporu co do oceny dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych; służy natomiast

kontroli legalności zaskarżonego wyroku przy związaniu Sądu Najwyższego jego

podstawą faktyczną (art. 39813 § 2 k.p.c.). Z takim charakterem postępowania

skargowego koresponduje zakaz wyrażony jasno w art. 3983 § 3 k.p.c., który –

wbrew wywodom skarżących nawiązującym do odosobnionych wypowiedzi,

bazujących nietrafnie na stanie prawnym poprzedzającym wejście w życie 3983 § 3

k.p.c. – w sposób kategoryczny wyklucza kontrolę prawidłowości oceny dowodów

na etapie postępowania kasacyjnego.

W aspekcie konsumenckiego statusu powodów wniosek nie przekonywał

tym samym o zasadności skargi, a tym bardziej o tym, by była ona zasadna w

stopniu oczywistym.

Kwalifikowana wadliwość zaskarżonego wyroku nie wynikała również z

nieodniesienia się przez Sąd Apelacyjny do zarzutów apelacji związanych z

nieważnością spornej umowy kredytu. W zakresie, w jakim zarzuty te wiązały się z

twierdzoną abuzywnością postanowień umowy, Sąd Apelacyjny nie miał –

I CSK 226/25

4

respektując nakaz zachowania zwięzłości uzasadnienia wyroku (art. 3271 § 2 w

związku z art. 391 § 1 k.p.c.) – obowiązku odnoszenia się do nich, ponieważ ich

bezzasadność wynikała z założenia, iż powodowie nie zawierali umowy kredytu w

charakterze konsumentów.

W zakresie, w jakim zarzuty te miały się wiązać z nieważnością spornych

postanowień umownych w reżimie ogólnym, należało natomiast wskazać, że

ewentualna nieważność niektórych postanowień umowy kredytowej powiązanej z

walutą obcą z powodu kolizji z art. 3531 k.c. nie jest równoznaczna z nieważnością

umowy kredytu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2022 r., II CSKP

314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50, z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 964/23,

OSNC 2025, nr 2, poz. 21).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie postępowania

wyłącznie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie, nie wnikając w zasadność podstaw skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(M.M.)

[a.ł]