Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu frankowego

Pozwem skierowanym przeciwko B. S.A. we W. (poprzednik prawny – S.

S.A. w W.), powodowie – K. C. (w chwili zawierania spornej umowy kredytowej

posługująca się nazwiskiem: G.) i W. G. po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa

domagali się zasądzenia od pozwanego kwoty 115.473,49 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od poszczególnych kwot, tytułem zwrotu świadczeń

nienależnych spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego na podstawie

umowy kredytu hipotecznego […] nr […] z dnia 13 marca 2008 r., z uwagi na jej

nieważność. Kwota przedmiotowego kredytu była przeznaczona na sfinansowanie

nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego

w G. przy ul. B. […]. Jednocześnie w przypadku uznania przez Sąd związania stron

umową kredytu co do zasady, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego

kwoty 34.525,47 zł, ewentualnie kwoty 33.312,29 zł, tytułem nadpłaty rat kapitałowo

I CSK 2301/25

2

- odsetkowych uiszczonych przez powodów na rzecz pozwanego, należnej

powodom, w razie uznania, że sporna umowa obowiązuje bez niedozwolonych

postanowień stanowiących klauzulę waloryzacji kredytu franka szwajcarskiego.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w

całości. Dnia 4 stycznia 2013 r. doszło przekształceń podmiotowych po stronie

pozwanej, to jest - do połączenia K. S.A. w W. z pozwanym B. S.A. z siedzibą we

W. B. S.A. jako spółka przejmująca stał się podmiotem wszystkich praw i

obowiązków spółki przejmowanej – K. S.A. w W. Ostatecznie dnia 3 września 2018

r. B. S.A. zmienił nazwę na S. S.A. w W.

Wyrokiem z 19 września 2023 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu w

szczególności, w pkt. I. zasądził od pozwanego S. S.A. z siedzibą w W. solidarnie

na rzecz powodów K. C. i W. G. kwotę 115.473,49 zł; w pkt. II. oddalił dalej idące

powództwo; w pkt. III. wstrzymał wykonanie pkt. I rozstrzygnięcia do czasu

zaofiarowania przez powodów stronie pozwanej kwoty 178.000 zł lub

zabezpieczenia roszczenia o zwrot tej kwoty.

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zaskarżając go odnośnie

do pkt.: I, III, IV rozstrzygnięcia oraz podnosząc wyszczególnione w treści apelacji

zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa

materialnego. W rezultacie strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego

wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym

zakresie. W odpowiedzi na apelację strona powodowa, w szczególności, wniosła o

jej oddalenie w całości.

W ocenie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu apelacja pozwanego była

bezzasadna. Zdaniem Sądu II instancji w pierwszej kolejności należało ocenić, czy

zawarte w spornej umowie kredytowej klauzule, odnoszące się do waloryzacji

kwoty kredytu i rat kredytowych, mogą być oceniane na gruncie art. 3851 k.c. jako

postanowienia abuzywne, a następnie, w razie eliminacji tych klauzul, czy umowa

może być uznana za ważną. Nadto Sąd II instancji zwrócił też uwagę na

okoliczność, iż w realiach sprawy powodowie są konsumentami w rozumieniu art.

221 k.c., w efekcie należało ocenić zgodność wskazanych powyżej postanowień

umownych z dobrymi obyczajami. Ostatecznie Sąd odwoławczy uznał za spełnione

wszystkie przesłanki pozytywne abuzywności, przy czym nie miała, w jego ocenie,

I CSK 2301/25

3

znaczenia okoliczność w jaki sposób pozwany Bank faktycznie wykonywał umowę i

jakie czynniki rynkowe miały na to wpływ. Konsekwencją stwierdzenia abuzywności

była sankcja bezskuteczności niedozwolonych postanowień połączona z

przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym

zakresie. Należało zatem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, stwierdzić w jaki sposób

wyeliminowanie spornych klauzul abuzywnych wpływa na byt umowy. W

konsekwencji tej oceny Sąd II instancji przyjął, że skoro klauzule waloryzacyjne były

bezskuteczne, a bez tych klauzul umowa nie może obowiązywać z uwagi na

sprzeczność z naturą stosunku prawnego, to Sąd Okręgowy we Wrocławiu

prawidłowo przyjął nieważność umowy w całości. Podnoszone, zaś, przez

pozwanego zarzuty kwestionujące nieważność umowy jako następstwo

abuzywności klauzul waloryzacyjnych nie zasługiwały na uwzględnienie. W związku

z abuzywnością postanowień umowy i wynikającą z tego jej nieważnością za

całkowicie poprawne należało, w ocenie Sądu II instancji, uznać zakwalifikowanie

świadczenia powodów jako nienależnego. Tym samym podniesiony przez pozwany

Bank zarzut naruszenia art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. również okazał się

bezzasadny. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej nie można było przyjąć, by

mogła ona skutecznie domagać się od powodów wynagrodzenia za korzystanie z

kapitału. Z tego względu zarzuty naruszenia art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. w zw.

z art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. oraz naruszenia art. 6 ust. 1 Dyrektywy

93/13/EWG w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. nie zasługiwały na uwzględnienie. Strona

pozwana, oprócz przyjętego za zasadny przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu

zarzutu zatrzymania, podniosła także zarzut potrącenia. Zarzut ten został przez

pozwanego zgłoszony w piśmie z 28 lipca 2022 r., a zatem już po wdrożeniu art.

2031 k.p.c. Do podniesienia zarzutu doszło również niewątpliwie już po wdaniu się

przez pozwanego w spór co do istoty sprawy. Pozwany nie podniósł go także w

terminie dwóch tygodni od wymagalności roszczenia. Żadna z przesłanek o których

stanowi art. 2031 § 2 k.p.c. nie została zatem przez pozwanego spełniona. Z tego

względu, chociaż Bankowi przysługiwało, co do zasady roszczenie o zwrot

wypłaconego kapitału, nie doszło jednak do skutecznego podniesienia zarzutu

potrącenia.

Ostatecznie wyrokiem z 11 marca 2025 r., Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

I CSK 2301/25

4

oddalił apelację pozwanego jako całkowicie bezzasadną.

Pozwany S. S.A. z siedzibą w W., skargą kasacyjną zaskarżył powyższy

wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 marca 2025 r. w całości. Skargę tę

oparł na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną

wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 3851 § 1 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. i

art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13; art. 3851 § 1 k.c. i § 3 k.c. oraz art. 3852 k.c. w

zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 3851 § 1 i § 3 k.c. oraz art. 3852 k.c. w zw. z

art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; w przypadku natomiast przyjęcia przez Sąd

Najwyższy, że umowna klauzula kursowa jest abuzywna zarzucił naruszenie: art.

3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 56 k.c. w zw. z art 41 ustawy - Prawo

wekslowe, stosowanego na zasadzie analogii legis; art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2

k.c., oraz art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie do tego punktu

kilkudziesięcioma przepisami; art. 69 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe w zw. art.

3851 § 1 i 2 k.c.; w przypadku, zaś, przyjęcia przez Sąd Najwyższy, że umowna

klauzula kursowa jest abuzywna i jednoczesne uznanie powyższych podstaw

kasacyjnych za bezzasadne, zarzucił naruszenie: art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 358 § 2

k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i § 2 k.c.

oraz w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.;

art. 369 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

oraz 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania,

ze względu na - istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c., odnośnie do kwestii, „które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu

indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, a w przypadku

stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka

szwajcarskiego narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi

obyczajami: czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca

sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia

dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego

stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej

na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej?”(1); oraz z uwagi na -

I CSK 2301/25

5

występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności

odniesienia się przez Sąd Najwyższy do następujących kwestii: „czy na etapie

oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego,

tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego

przepisem dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach TSUE C-26/13 Kȃsler,

C-260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzálogbank Zrt, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41

ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w

zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których na

zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje

generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu

średniego NBP?”(2); „czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu

indeksowanego do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia

abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z:

(i) dnia zawarcia umowy, (ii) dnia powstania sporu czy (iii) dnia orzekania?”(3); „czy

jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka

szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego

substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych

zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie

zawierała tego abuzywnego postanowienia?”(4); „czy art. 358 § 2 k.c. stanowi

szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa

(automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób

ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z

indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?”(5); „czy rozważając

unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że

postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa) mają charakter

niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy

badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu

Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich?”(6). Odnośnie do powołanych przez skarżącego na

podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz 3989 §

I CSK 2301/25

6

1 pkt 2 k.p.c. przyczyn kasacyjnych należy wskazać, iż tytułem ich wykazania

zaprezentował on wyszczególnione i sprecyzowane w treści skargi kasacyjnej

uzasadnienie jurydyczne.

We wnioskach skarżący domagał się, w szczególności, uchylenia

zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu we

Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Skarżący powołał się w skardze kasacyjnej na przesłanki określone w art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., lecz żadna z nich nie wystąpiła.

I CSK 2301/25

7

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i

przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym

chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które

zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych

podobnych spraw (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ. i z 15 czerwca 2016

r., V CSK 4/16, nie publ.).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym,

że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo

w orzecznictwie sądowym (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego w

sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23, I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz

wyroki w sprawach II CSKP 957/23, II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP

2164/22 i II CSKP 2295/22, II CSKP 690/23, II CSKP 1996/22, II CSKP 2231/22 i II

CSKP 278/23, II CSKP 380/23, II CSKP 617/23).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

I CSK 2301/25

8

Władysław Pawlak

[PG]

[a.ł]