Ojcostwo ustalano na DNA syna zmarłego. SN odmówił przyjęcia skargi kuratora

Wyrokiem z 11 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił apelacje

pozwanego i interwenienta ubocznego od wyroku Sądu Rejonowego w Nisku z 10

lipca 2024 r., którym ustalono, że zmarły B.R. jest ojcem K.K.

Kurator zmarłego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zaskarżając go w całości. Powołał się na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1

I CSK 2378/25

2

pkt 4 k.p.c.), wskazując na naruszenie przez Sąd II instancji zasad prawidłowej

kontroli instancyjnej przez zaaprobowanie orzeczenia Sądu I instancji na podstawie

dowodów, które nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie

ustalenia ojcostwa w sposób pewny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł m.in. o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje,

a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej

sprawie.

Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka zachodzi wówczas, gdy

zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez

głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa

materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających

w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie

i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30

listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26

października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).

I CSK 2378/25

3

Zaskarżone orzeczenie nie jest dotknięte wskazaną wyżej kwalifikowaną

wadliwością. Zresztą skarżący nie wskazuje nawet, jakie konkretnie przepisy

postępowania miał naruszyć Sąd II instancji. W rzeczywistości skarżący stara się

zwalczyć dokonaną przez ten Sąd ocenę wiarygodności przeprowadzonych

w sprawie dowodów. Takie działanie jest niedopuszczalne w świetle art. 3983 § 3

k.p.c., zgodnie z którym podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W ramach kontroli kasacyjnej Sąd

Najwyższy nie kontroluje samej oceny dowodów, a jedynie jej legalność. Skarżący

mógłby zatem kwestionować ocenę dowodów tylko wtedy, gdyby była oparta na

materiale dowodowym zebranym z naruszeniem przepisów regulujących

postępowanie dowodowe (zob. m.in. wyrok SN z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05).

Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Nie budzą

bowiem zastrzeżeń ani sposób przeprowadzonego postępowania dowodowego, ani

ocena zgromadzonego materiału.

Wobec śmierci B.R. uzasadnione było przeprowadzenie dowodu z badania

DNA w kierunku ustalenia pokrewieństwa biologicznego między powodem a W.R.

jako domniemanym bratem (synem zmarłego), zamiast między powodem i

domniemanym ojcem, nawet jeśli wiąże się to z ustaleniem prawdopodobieństwa

pokrewieństwa na nieco niższym poziomie (99,9998 zamiast 99,9999%). Należy

przy tym podkreślić, że Sąd II instancji oparł swoje wnioski nie tylko na badaniu

DNA, ale również na opinii biegłego sądowego z zakresu ustalania ojcostwa i

pokrewieństwa biologicznego, zdjęciach powoda z B.R., zeznaniach matki powoda

oraz innych świadków.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Wynagrodzenie dla kuratora zmarłego zasądzono na podstawie § 4 ust. 1 pkt

5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ustalając wysokość

wynagrodzenia kuratora, Sąd Najwyższy nie zastosował § 1 ust. 1 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości

wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla

I CSK 2378/25

4

strony w sprawie cywilnej z uwagi na stwierdzenie jego niezgodności z art. 64

ust. 2 Konstytucji RP przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2025 r.,

SK 89/22, OTK-A 2025, poz. 47.

Marcin Krajewski

(E.M.)

[SOP]