Bank nie przekonał SN, że podpisane oświadczenie o ryzyku kursowym sanuje klauzule w kredycie frankowym

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego

w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

I CSK 2394/24

2

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 8 stycznia 2024 r. (sygn. akt V ACa 1053/22), pełnomocnik

pozwanego – Banku spółki akcyjnej w W. – oparł wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., tj. ze

względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, istnienie

potrzeby wykładni przepisów prawa, oraz oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Skarżący wyróżnił cztery zagadnienia prawne:

1. Czy dopuszczalne jest stwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych

umowy kredytu denominowanego kursem waluty obcej, odsyłających do Tabeli

Kursów Walut Obcych banku-kredytodawcy w sytuacji, gdy kredytobiorca miał,

wynikającą z treści stosunku prawnego możliwość wypłaty kredytu oraz spełniania

świadczenia bezpośrednio w walucie obcej od momentu zawarcia umowy, z

pominięciem Tabeli Kursów Walut Obcych banku-kredytodawcy, tym bardziej jeżeli

kredytobiorca faktycznie rozpoczął spłatę bezpośrednio w walucie kredytu, po

zawarciu aneksu na podstawie postanowień, które były obecne w stosunku

prawnym pomiędzy stronami już na dzień zawarcia umowy?

2. Czy w przypadku, gdy sposób zasądzenia roszczenia został oznaczony w

postępowaniu przez stronę powodową jako solidarny (stosownie do art. 370 k.c.),

jest dopuszczalne, aby Sąd zasądził należność w częściach równych, z uwagi na

istniejącą po stronie powodowej małżeńską rozdzielność majątkową, pomimo

stosowanego żądania sformułowanego w pozwie oraz dalszych pismach

procesowych?

3. Czy w przypadku uruchomienia kredytu z zastosowaniem niewynikającego

z Tabeli Kursów Walut Obcych Banku kursu waluty CHF, dopuszczalne jest

stwierdzenie abuzywności postanowień dotyczących denominacji Umowy na

podstawie art. 3851 § 1 k.c.?

I CSK 2394/24

3

4. Czy w przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach,

wynikających z wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących

denominację kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu konsumentowi

szczegółowej informacji o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu

(przygotowanej przez instytucję niezależną od Banku), a konsument potwierdził

przekazanie tej szczegółowej i wyczerpującej informacji (wynikającej z procedur

wewnętrznych Banku) poprzez złożenie pisemnego oświadczenia, to czy klauzule

obciążające konsumenta ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie

stanowią postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.?

Wskazana potrzeba przepisów prawa dotyczy art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z

art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,

dalej: „dyrektywa 93/13”); art. 322 k.p.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 410 § 2 k.c.; art.

3851 § 1 i 3 k.c.; art. 3851 § 1 k.c.

Odnosząc się do powołanych przez skarżącego przesłanek przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy stwierdza, że

żadna z nich nie została wykazana w sposób uzasadniający uwzględnienie

wniosku.

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., skarżący powinien odpowiednio

sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle

zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą

możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego

zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 i z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14). W świetle ugruntowanego orzecznictwa zagadnienie

prawne jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania

praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12 oraz z 2

grudnia 2014 r., II CSK 376/14), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było

dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo

wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r.,

I CSK 2394/24

4

II CSK 94/16). Kwestia taka powinna spełniać wymagania stawiane zagadnieniu

prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w

razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13 oraz z 14 września 2012 r., I

UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł

wykładni prawa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 maja 2015 r., III CZP

16/15 oraz z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Chodzi przy tym wyłącznie o

poważne wątpliwości, wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego,

wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal

w każdym procesie decyzyjnym stosowania prawa. W celu spełnienia przesłanki

przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania

(pytań) do Sądu Najwyższego. Konieczne jest również zaproponowanie możliwych

(odmiennych) odpowiedzi na postawione pytanie. Ograniczenie się do

sformułowania pytania, wymagającego zdaniem skarżącego udzielenia odpowiedzi,

nie wypełnia zatem dyspozycji wskazanego przepisu (zob. m.in. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 15 grudnia 2011 r., II PK 183/11, z 20 grudnia 2011 r., II PK

207/11, z 9 stycznia 2017 r., II CSK 423/16 oraz z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18).

Wskazuje się na konieczność wskazania na występujące rozbieżności

interpretacyjne przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego

w orzecznictwie lub nauce prawa (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z

10 maja 2018 r., I CSK 798/17, z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 585/17 oraz z 8

kwietnia 2018 r., V CSK 577/17).

Co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jej spełnienie wymaga

wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia

zakresu tej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane

z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji przemawiającej za tym,

że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą zaś do zwykłych

wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa. Wymagane jest także

wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione

w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich

dotychczasowej wykładni. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

I CSK 2394/24

5

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest także

wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że

rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07 oraz z 14 grudnia 2023 r., I CSK

6110/22). Należy podkreślić, że wątpliwości wskazane przez skarżącego muszą

istnieć nadal w chwili orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Argumentacja dotycząca rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga przytoczenia przykładów orzeczeń, które wskazują na rzeczywistą

rozbieżność w wykładni przepisów, występującą również w chwili orzekania w

przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23).

Problemy prawne przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowości

wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi

Sądu Najwyższego w orzeczeniach wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych

treścią umów kredytowych, nie tylko na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te

zagadnienia zostały omówione i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które

często zapadało już po wniesieniu skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one

starszych spraw. W międzyczasie ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych

problemów i w świetle obecnych orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia

jej przyjęcie do rozpoznania. Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów

prawa.

Ogólnie rzecz ujmując, w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie

budzi wątpliwości abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego

typowych klauzul odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty

obcej na złote polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych

kryteriów ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank,

co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron

umowy kredytu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 24 lutego 2022 r., II CSKP

45/22, z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22 i z 14 lutego 2025 r., II CSKP

I CSK 2394/24

6

1545/22). Ocena niedozwolonego charakteru postanowienia, jak i konsekwencje

wynikające z jego eliminacji, wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob.

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Co do zasady wyłączona jest też możliwość

zastąpienia niedozwolonego postanowienia umownego odnoszącego się do

sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy

denominowanego) innym sposobem określenia kursu waluty obcej (zob. m.in.

wyroki Sądu Najwyższego: z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22 i z 28 lutego 2025

r., II CSKP 1277/24). Brak jest też jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia

postanowień dotyczących przeliczania waluty obcej na złote polskie i dokonywania

ich odrębnej oceny prawnej (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r.,

II CSKP 809/22 i z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

Jedno z zagadnień prawnych, a zarazem potrzeba wykładni przepisów

prawa została uzasadniona przez pozwanego tym, że w umowie zawartej przez

strony został indywidualny kurs CHF do PLN, według którego nastąpiła wypłata w

PLN kwoty kredytu określonej w umowie. Według oceny Sądu drugiej instancji,

strony nie zawarły umowy kredytu walutowego, lecz kredyt denominowany.

Indywidualne uzgodnienie jednego z postanowień umowy określającego wysokość

świadczenia banku wobec kredytobiorców nie eliminowało możliwości oceny

abuzywności innych postanowień umowy określających wysokość świadczeń, jakie

na podstawie umowy zobowiązani byli spełnić powodowie jako kredytobiorcy

mający status konsumentów. Możliwości oceny abuzywności postanowień umowy

kredytu zawartej pomiędzy kredytobiorcą-konsumentem a bankiem (przedsiębiorcą)

nie wyłącza także to, że kredytobiorca miał możliwość wyboru innego wariantu

umowy, z której ostatecznie nie skorzystał. Dokonanie przez konsumenta wyboru

między różnego rodzaju umowami oferowanymi przez bank nie stanowi formy

indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w rozumieniu art. 3851 § 1 i 3

k.c., nie świadczy bowiem o rzeczywistym wpływie konsumenta na treść

postanowień umowy, którą wiąże się z bankiem (zob. np. wyroki Sądu

Najwyższego z 28 lutego 2025 r., II CSKP 534/23 oraz z 26 czerwca 2025 r., II

CSKP 327/23). Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd na podstawie art.

3851 k.c. i nast., są bowiem te postanowienia umowy, na podstawie których

I CSK 2394/24

7

kredytobiorca-konsument uzyskał świadczenie od banku, a następnie spełniał

swoje świadczenia wobec banku. Sama możliwość spełniania przez powodów

świadczeń bezpośrednio w walucie obcej, co fatycznie nastąpiło po zawarciu w

trakcie spłacania kredytu aneksu do umowy (w okolicznościach sprawy na

podstawie aneksu nr […] z 25 czerwca 2014 r.) nie wyłącza możliwości badania i

przyjęcia abuzywności klauzul przeliczeniowych umowy kredytu denominowanego

czy indeksowanego do waluty obcej. W odniesieniu do możliwości sanowania

niedozwolonego postanowienia umowy na skutek zawarcia przez strony aneksu do

umowy umożliwiającego kredytobiorcom zmianę sposobu spłaty kredytu w

orzecznictwie wskazano, że zmiana umowy kredytu mogłaby tylko wtedy

implikować sanację wadliwych postanowień umownych – ocenianych na chwilę

zawarcia umowy - jeśliby można ją potraktować jako wyraz „świadomej i

dobrowolnej” zgody konsumenta na związanie abuzywnym postanowieniem

umownym. Zakłada to, że konsument, dokonując czynności prawnej, jest świadomy

wadliwości postanowień umownych, które czynność ta miałaby sanować (zob.

wyroki Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 i z 6 września

2024 r., II CSKP 1644/22; uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 i wyrok Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH

S.A.). Innymi słowy, może to nastąpić tylko wówczas, gdy konsument zrezygnował

z wyciągania konsekwencji z tej abuzywności świadomie i swobodnie, co zakłada,

iż wiedział on o niedozwolonym charakterze klauzul i związanych z tym

konsekwencjach (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 25 lipca 2023 r., II CSKP

1487/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23 i postanowienie z 28 listopada

2024 r., I CSK 4448/23).

W orzecznictwie szczegółowo odniesiono się także do warunków

prawidłowego wykonania obowiązków informacyjnych banku wobec

kredytobiorców-konsumentów, w tym konsekwencji podpisania oświadczenia

potwierdzającego zaznajomienie ich z ryzykiem wynikającym ze zmienności kursu

walut. Możliwości uznania postanowień umowy o kredyt indeksowany lub

denominowany do waluty obcej, zawartej pomiędzy kredytobiorcą-konsumentem a

przedsiębiorcą, jako niedozwolonych nie wyłącza okoliczność, że konsument

I CSK 2394/24

8

potwierdził przekazanie mu szczegółowej i wyczerpującej informacji (wynikającej z

procedur wewnętrznych Banku) poprzez złożenie pisemnego oświadczenia w

sytuacji, w której – zgodnie z oceną sądu – zakres i sposób udzielenia tej informacji

nie spełniał standardów wskazanych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej w ramach wykładni przepisów dyrektywy 13/93 oraz Sądu

Najwyższego w ramach wykładni art. 3851 § 1 k.c. W orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznano, że złożenie przez konsumenta

oświadczenia, że jest w pełni świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z

zawarcia umowy, nie ma sama w sobie znaczenia dla oceny czy przedsiębiorca

spełnił wspomniany wymóg przejrzystości (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z

20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 77,

ECLI:EU:C:2018:750). Klauzula ryzyka walutowego zastrzeżona w umowie kredytu

indeksowanego podlega kontroli pod kątem abuzywności, jeżeli jest

nietransparentna, co należy oceniać z uwzględnieniem informacji udzielonych

konsumentowi przed zawarciem umowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja

2022 r., II CSKP 464/22). Dla spełnienia wymagania transparentności

kredytobiorca-konsument musi zostać jasno poinformowany, iż podpisując umowę

kredytu indeksowanego do waluty obcej ponosi przez cały okres obowiązywania

umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się

dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której

otrzymuje wynagrodzenie. Dla stwierdzenia, że bank udzielił kredytobiorcy-

konsumentowi wystarczającej informacji nie jest wystarczające podpisanie przez

niego ogólnego oświadczenia o poinformowaniu przez bank o istnieniu takiego

ryzyka. Istotne znaczenie ma uświadomienie konsumentowi, iż silna deprecjacja

waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia w

perspektywie wieloletniej przez konsumenta. Powinno zwrócić się uwagę na

możliwy rozmiar deprecjacji waluty krajowej, w tym, że może być ona gwałtowna i

drastyczna oraz na wskazanie, że może ona nawet przekraczać granice zdolności

kredytobiorcy-konsumenta do spłacania kredytu. Informacja ta nie powinna

ograniczać się do ogólnego stwierdzenia o jej wpływie na wysokość zadłużenia czy

nawet rat, ale obrazować ów wpływ konkretnymi wyliczeniami. Konsument powinien

być też uświadomiony, że deprecjacja taka może powodować utratę zdolności do

I CSK 2394/24

9

spłaty kredytu, z czym wiąże się poważne ryzyko utraty nieruchomości -

stanowiącej częstokroć miejsce zamieszkania konsumenta - obciążonej hipoteką

zabezpieczającą spłatę kredytu. Jeżeli umowa przewiduje mechanizmy

ograniczające czy łagodzące ryzyko kursowe, konsument powinien być też

odrębnie poinformowany o zasadzie ich działania (np. czy może żądać

przewalutowania kredytu) i krokach, które powinien podjąć w celu skorzystania z

nich.

Kwestie prawne związane z oceną jednoznaczności postanowień umów

kredytowych zawierających klauzule waloryzujące do walut obcych były również

przedmiotem szczegółowych rozważań prawnych w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2013 r., RWE Vertrieb, C-92/11,

ECLI:EU:C:2013:180, z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Árpad Kásler, Hajnalka

Káslernè Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt, ECLI:EU:C:2014:282, z 23

kwietnia 2015 r., Van Hove, C-96/14, ECLI:EU:C:2015:262, z 21 grudnia 2016 r.,

Gutiérrez Naranjo i in., C-154/15, C-307/15 i C-308/15, ECLI:EU:C:2016:980, z 20

września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in., ECLI:EU:C:2017:703, z 20 września

2018 r., C-51/17, OTP Bank Nyrt. I OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt przeciwko

Teréz Ilyés i Emilowi Kissowi, ECLI:EU:C:2018;750, z 14 marca 2019 r., C-118/17,

Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt, ECLI:EU:C:2019:207 i z 10 czerwca

2021 r., C-776/19-782/19 VB i inni przeciwko BNP Paribas Personal Finance SA

oraz AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la

République, ECLI:EU:C:2021:470 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 27 listopada

2019 r., II CSK 483/18, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,

poz. 45, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, II CSKP 405/22, i II CSKP 464/22 oraz

z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22).

Odnośnie do zagadnienia związanego ze sposobem uwzględnienia żądania

dochodzonego przez powodów – w częściach równych zamiast solidarnie – w tym

zakresie uzasadnienie wniosku poza własnym stanowiskiem pozwanego nie

zawiera pogłębionego wywodu prawnego nawiązującego do orzecznictwa sądów

albo do wypowiedzi w piśmiennictwie prawniczym potwierdzającego zasadność

stanowiska pozwanego, a zarazem podważającego stanowisko zajęte przez Sąd

I CSK 2394/24

10

drugiej instancji. Poza tym konstrukcja tego zarzutu opiera się na błędnym

założeniu, że powodowie nie wykazali, w jakich częściach partycypowali w spłacie

kredytu. Tymczasem z ustaleń Sądu drugiej instancji stanowiącymi podstawę

zaskarżonego wyroku – którymi Sąd Najwyższy zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest

związany w postępowaniu kasacyjnym - wynika, że małżonkowie pozostający w

ustroju rozdzielności majątkowej spłacali kredyt w częściach równych, co

przesądziło, że każdy z nich jest uprawniony do żądania tego co świadczył (vide str.

32 in fine i 33 in principio uzasadnienia). Tak skonstruowane zagadnienie prawne –

na podstawie błędnego założenia faktycznego - nie spełnia kryteriów określonych w

orzecznictwie Sądu Najwyższego uznania go za istotne w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., gdyż nie może być przydatne dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi

kasacyjnej. Niezależnie od powyższego przedstawione wyżej zagadnienie prawne

pomija dotychczasowe wypowiedzi Sądu Najwyższego co do problemu prawnego

ujętego w tym zagadnieniu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 listopada

2018 r., II CNP 54/17 i z 16 lutego 2022 r., I CSK 4403/22). Tej samej kwestii

prawnej dotyczy także wskazana w skardze kasacyjnej potrzeba wykładni art. 322

k.p.c. w zw. z 405 k.c. i art. 410 § 2 k.c. uzasadniona brakiem przeprowadzenia

postępowania dowodowego w kierunku wykazania tych faktów. W istocie tak

sformułowany nie dotyczy wykładni przepisów prawa, lecz ich nieprawidłowego

zastosowania w konkretnym stanie faktycznym.

W odniesieniu do przesłanki wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy

podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego,

spełnienie tej przesłanki ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Przez „oczywistą zasadność” rozumie się sytuację,

w której trafność zarzutów naruszenia prawa materialnego lub procesowego przez

sąd drugiej instancji wynika wprost (prima facie) z treści skargi, bez potrzeby

prowadzenia pogłębionej analizy prawniczej. Dotyczy to zatem wyłącznie uchybień

o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu

rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą

i ugruntowaną wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa,

zastosowaniu przepisu, który utracił moc obowiązującą, bądź jego oczywiście

błędnym zastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego. Do wykazania oczywistej

I CSK 2394/24

11

zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna

stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające

rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista”

zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19).

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej pozwany wiąże z zarzutem naruszenia art.

321 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez to, że Sąd drugiej instancji, stwierdzając

upadek Umowy, uznał że pozwany ma obowiązek „zwrócić" na rzecz każdego z

powodów, tytułem rzekomo nienależnego świadczenia kwoty po 107 501,04 PLN i

39 551,87 CHF, co łącznie daje kwoty 215 002,08 PLN oraz 79 103,74 CHF. W tym

jednak zakresie skarga kasacyjna nie zawiera odniesienia się do kwestii czy

powyższe uchybienie nie może być uznane za oczywisty błąd rachunkowy według

terminologii z art. 350 § 1 k.p.c. będący w szczególności konsekwencją przyjęcia za

podstawę obliczenia kwot zasądzonych od pozwanego na rzecz powodów sumy

faktycznie zapłaconej przez powodów pozwanemu (wskazanej w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku), a nie kwoty ostatecznie żądanej przez powodów (s. 2 pisma

z 27 sierpnia 2021 roku zawierającego modyfikację powództwa, także wskazanej w

uzasadnieniu tego wyroku). Nie przesądzając tej kwestii należy wskazać jedynie na

brak analizy tej kwestii prawnej w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, co przesądza, że skarga kasacyjna nie może być

uznana za oczywiście uzasadnioną. Skarga kasacyjna co do zasady nie powinna

bowiem zastępować innych instytucji prawnych służących korekcie oczywistych, w

rozumieniu art. 350 § 1 k.p.c., błędów i pomyłek sądu.

W świetle powyższego Sąd Najwyższy stwierdza, że skarżący nie wykazał,

aby w dacie orzekania w przedmiocie przedsądu istniała potrzeba ponownego

odniesienia się do wskazanych przepisów oraz poruszonej problematyki.

Argumenty zawarte we wniosku, zestawione z motywami zaskarżonego wyroku

oraz uwzględniając aktualny dorobek orzeczniczy Sądu Najwyższego, nie wskazują

na konieczność kolejnej wypowiedzi w objętej nim materii – z uwzględnieniem

publicznoprawnego charakteru skargi kasacyjnej oraz jej funkcji wykraczającej poza

ochronę interesu indywidualnego.

I CSK 2394/24

12

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy ma obowiązek uwzględnienia z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowny wniosek zawarty

w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.,

obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

stronę pozwaną, która przegrała sprawę w postępowaniu kasacyjnym.

Dariusz Dończyk

(A.G.)

[SOP]