Sąd Najwyższy nie przyjął skargi, małżeństwo zostaje właścicielem działki z zasiedzenia

Postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w Opolu stwierdził, że K.Ż.

i W.Ż. nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 lipca 2019 r. prawo własności

nieruchomości gruntowej, położonej w O. składającej się z działki ewidencyjnej o

numerze […] o powierzchni […] ha, stanowiącej teren zabudowany, dla której Sąd

Rejonowy w Opolu - VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o

numerze […] (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania.

Postanowieniem z 29 listopada 2024 roku Sąd Okręgowy w Opolu oddalił

apelację uczestniczek postępowania J.F., E.P. i G.B. i orzekł o kosztach

postępowania.

I CSK 2404/25

2

Uczestniczki postępowania J.F., E.P. i G.B. wniosły skargę kasacyjną, w

której zaskarżyły postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżące powołały się na występowanie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do

rozstrzygnięcia czy dopuszczalna jest interpretacja przepisu art. 172 § 1 k.c., która

dopuszcza, że bieg terminu zasiedzenia przeciwko właścicielowi nieruchomości

obejmuje także okres, w którym właściciel czasowo włada nieruchomością, a także

czy można uznać za prowadzące do zasiedzenia posiadanie osoby trzeciej w

okresie, gdy właściciele zabudowanej nieruchomości regularnie do niej

przyjeżdżają i z niej korzystają.

Skarżące wskazały także, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona

z uwagi na sporządzenie uzasadnienia orzeczenia Sądu II instancji w sposób, który

wyklucza poddanie go kontroli kasacyjnej.

W odpowiedzi wnioskodawcy wnieśli o odrzucenie, ewentualnie odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 2404/25

3

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC

2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Skarga kasacyjna uczestniczek nie zawiera argumentów potwierdzających

skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Kwalifikacja posiadania opiera się w znacznej mierze na

sferze faktów, wobec czego wymaga uprzedniego dokonania przez sąd

odpowiednich ustaleń faktycznych, oceny dowodów i wyciągnięcia na tej podstawie

prawidłowych wniosków prawnych. W rezultacie, dla skutecznego wywiedzenia

skargi kasacyjnej konieczne byłoby podważenie ustaleń i ocen prawnych

w zakresie przesłanek wymaganych do stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości, co

nie zostało dowiedzione w badanej sprawie. Skarga kasacyjna jest przy tym oparta

na niedopuszczalnej polemice z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, czego

wyrazem jest podniesienie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzutu

naruszenia art. 233 k.p.c. (zob. art. 3983 § 3 k.p.c.).

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, zachodzi ona wówczas,

gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań

wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy

strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

I CSK 2404/25

4

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej nie wykazała, że jest ona oczywiście

uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

wyjaśniono, że naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania

uzasadnienia orzeczenia (aktualnie uregulowanych w art. 3271 k.p.c.

i art. 387 § 21 k.p.c.) jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę

kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym

uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej

(postanowienia SN: z 16 listopada 2022 r., I CSK 2887/22; z 24 maja 2022 r.,

I CSK 1434/22). Wbrew ocenie uczestniczek analiza uzasadnienia zaskarżonego

postanowienia nie wskazuje na istnienie uchybień konstrukcyjnych, które

uniemożliwiają jednoznaczne określenie podstawy faktycznej sprawy i stanowiska

prawnego przyjętego w sprawie przez Sąd Okręgowy. W związku z tym nie ma

podstaw dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na

oczywistość naruszeń wykazanych przepisów.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

I CSK 2404/25

5

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 520 § 1 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

[SOP]