Sąd Najwyższy nie przyjął skargi uczestniczki w sporze o podział majątku spółki cywilnej

1. Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. Sąd Rejonowy dla Wrocław

Fabryczna dokonał podziału majątku wspólników spółki cywilnej wnioskodawcy

M.K. i uczestniczki S.M. oraz orzekł o kosztach postępowania.

2. Na skutek apelacji wnioskodawcy i uczestniczki Sąd Okręgowy

we Wrocławiu postanowieniem z 2 września 2024 r. zmienił pkt VII zaskarżonego

orzeczenia, oddalając apelację w pozostałym zakresie i rozstrzygnął o kosztach

postępowania apelacyjnego.

I CSK 2458/25

2

3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła

uczestniczka S.M.. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

4. Wnioskodawca wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona

została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

I CSK 2458/25

3

7. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej

należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

w tym zakresie wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz

przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone

orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)

określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada

2012 r., III SK 16/12).

8. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko,

iż w przypadku powołania się na przyczynę kasacyjną, o której mowa w art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c., w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania powinny zostać wskazane konkretne przepisy, które miały zdaniem

skarżącej zostać naruszone w sposób kwalifikowany oraz zawarty wywód

zawierający argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie

doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

postanowienia SN: z 24 października 2024 r. I CSK 2370/24; z 3 kwietnia 2025 r.,

I CSK 3077/24; z 18 września 2025 r., I CSK 1704/24, i z 3 lutego 2026 r., I CSK

3008/25).

9. Skarżąca nie uczyniła zadość powyższym wymaganiom. Uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera przekonujących

argumentów, iż naruszenie art. 861 k.c. miało charakter kwalifikowany,

przesądzający o oczywistej zasadności skargi. Należy podkreślić, że Sąd

Najwyższy na etapie przedsądu bada jedynie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.), nie bada zaś podstaw

I CSK 2458/25

4

kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.); uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej i uzasadnienie podstaw kasacyjnych stanowią

odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej (zob. postanowienia SN

z 29 sierpnia 2023 r., II NSK 90/23; z 18 lipca 2023 r., I CSK 4784/22; z 22 czerwca

2023 r., I CSK 2854/22). Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy

uzasadnienie podstaw kasacyjnych, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty

mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania,

nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienia SN:

z 20 października 2016 r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16;

z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września 2019 r. V CSK 189/19; z 29 grudnia

2022 r., I CSK 1420/22).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.) i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego

na podstawie art. 520 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(Ł.W.)

[SOP]