Środa Wydanie nr 32

Sygnatura akt
I CSK 2470/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
20 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Zasądzono
5400 zł
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Bank nie przeszedł przedsądu w sporze o kredyt indeksowany kursem franka

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Kredytobiorcy pozwali bank o zapłatę i ustalenie w sprawie umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi skargą kasacyjną.

Ustalenia sądu

Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule przeliczeniowe oparte na tabeli kursowej banku są niedozwolone, a umowy nie można utrzymać po ich usunięciu. Twierdzenia banku o jasności postanowień i ich indywidualnym uzgodnieniu pozostają jego stanowiskiem.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów 5400 zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Skarżący nie przedstawił istotnego zagadnienia prawnego o charakterze abstrakcyjnym, a jego pytania były polemiką z oceną Sądu Apelacyjnego w tej konkretnej sprawie.

Dla firm

Skarga kasacyjna wymaga sformułowania abstrakcyjnego zagadnienia prawnego z przytoczeniem przepisów i wykazaniem rozbieżnych ocen. Sama polemika ze stanowiskiem sądu drugiej instancji tego nie zastępuje.

Więcej o sprawie

Skarga banku na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27 lutego 2025 r. nie trafiła do merytorycznego rozpoznania. Pytania skarżącego dotyczyły oceny tej umowy, a nie problemu wykraczającego poza sprawę.

W istocie zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego są pytaniami o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Zasądzono
5400 zł
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 2470/25

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I CSK 2470/25

POSTANOWIENIE

20 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Ewa Stefańska

na posiedzeniu niejawnym 20 stycznia 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa T.R., A.R., J. W., D. P., M. W. i M.W.1

przeciwko Bank AG w W.

o zapłatę i ustalenie,

na skutek skargi kasacyjnej Bank AG w W.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi

z 27 lutego 2025 r., I ACa 2218/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów 5400 zł (pięć

tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po

upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia

zobowiązanemu do dnia zapłaty.

(M.T.)

I CSK 2470/25

2

Uzasadnienie

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank AG w W. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z 27 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru skargi

kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21; z 23 maja

2024 r., I CSK 364/24). Wskazano, że skarga kasacyjna została ukształtowana

w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie

rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu

usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym

nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek

zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji

sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja

tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

I CSK 2470/25

3

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te

nie zostały jednak spełnione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu

Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się

z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów

świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. postanowienia SN:

z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21; z 20 sierpnia

2024 r., I CSK 981/24). Ponadto, w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się

pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada

na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze

abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych,

wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie,

a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy,

ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może

mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi

odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej

zaskarżonego orzeczenia (zob. postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r.,

III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane

zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania

poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać

za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. postanowienia SN:

z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15,

Biul. SN 2015, nr 5). Zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m.in. nie

może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny

dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.).

I CSK 2470/25

4

Występowania istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatruje

w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytania: „Czy możliwe jest ustalenie

nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej wskutek uznania

przez Sąd, że postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursu

waluty obcej poprzez odesłanie do tabeli kursowej stosowanej przez bank są

sprzeczne z zasadą swobody umów lub z naturą stosunku prawnego, albo są

abuzywne, jeżeli po ich usunięciu treść umowy nie wykracza poza granice swobody

umów w rozumieniu art. 3531 k.c., ani nie jest sprzeczna z treścią art. 69 ust. 1 i 2

Prawa bankowego w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawa z dnia 29 lipca 2011 r.

o zmianie ustawy- Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw?”

Skarżący wniósł również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z uwagi na to, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów tj.:

1. art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. w zakresie możliwości uznania

umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za sprzeczną z zasadą swobody

umów z uwagi na zawarcie w umowie postanowień, w których kredytodawca jest

upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia

wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia rat kredytu, oraz brak

wynikania z treści stosunku prawnego obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów

oznaczenia tego kursu, a w konsekwencji za nieważną, w sytuacji gdy jej zapisy

oraz konstrukcja są zgodne z treścią przepisów obowiązujących w dacie jej zwarcia

tj. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 oraz art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo

bankowe - w wersji sprzed nowelizacji ustawą z dn. 29.07.2011 r. o zmianie ustawy

- Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw;

2. art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. -

w zakresie możliwości związania konsumenta umową kredytu indeksowanego do

waluty obcej w pozostałym zakresie (tj. w zakresie pozbawionym klauzuli ryzyka

walutowego/waloryzacyjnej):

(i) pomimo uznania przez Sąd za niedozwolone postanowień umowy kredytu

dotyczących odesłanie do tabeli kursowej stosowanej przez bank (klauzuli

przeliczeniowej),

I CSK 2470/25

5

(ii) w przypadku, w którym umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej

po usunięciu postanowień niedozwolonych (w zakresie klauzuli przeliczeniowej)

nie jest sprzeczna z przepisami prawa bezwzględnie obowiązującymi oraz

nie wykracza poza granice swobody umów;

3. art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za indywidualnie

uzgodnione takiego postanowienia:

(i) które zostało zawarte w regulaminie, stanowiącym wzorzec umowny, który

znajduje zastosowanie w zakresie nieuregulowanym umową, a nie bezpośrednio

w umowie; oraz

(ii) którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między

konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji,

a nie podjął takiej próby w celu modyfikacji postanowienia,

w konsekwencji:

(iii) przyjęcie, że konsument zaakceptował jego treść w postaci

zaproponowanej przez przedsiębiorcę;

Skarżący nie sformułował żadnego zagadnienia prawnego w formule wyżej

przedstawionej, jego wywód nie zawiera istotnej argumentacji prawnej. W istocie

zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego są pytaniami o trafność

stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej

konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem, związaną z zastosowaniem

konkretnych przepisów prawa (a nie problemem związanym z istotnością

zagadnienia prawnego). Zostały one odniesione do stanu faktycznego i przebiegu

postępowania w tej sprawie, a skarżący nie wykazał ich bardziej ogólnego

znaczenia.

W świetle powyższego należy uznać, że nie stanowi zagadnienia prawnego

stwierdzenie o potrzebie dokonania oceny prawnej w określonym zakresie

w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił argumentów, które świadczyłyby

o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych, innych niż ocena, którą przyjął Sąd

drugiej instancji. To samo dotyczy sytuacji, gdy skarżący nie wykazał wskazanego

powyżej elementu „istotności” ani „nowości”, ograniczając się do przedstawienia

I CSK 2470/25

6

argumentacji stanowiącej w istocie polemikę ze stanowiskiem tego Sądu.

W niniejszej sprawie ograniczono się do zgłoszenia wątpliwości, które w istocie

stanowią pozór występowania w sprawie zagadnienia prawnego.

Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c. wymaga natomiast wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi

wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości

interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd

Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie

rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika

z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r.,

II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08;

z 24 lutego 2012 r., II PK 274/11; z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20). Nie może

stanowić przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jedynie przekonanie

skarżącej strony o „istotności” czy „ważności” problemu, który pojawia się na tle

konkretnego rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądem drugiej instancji ani

nie może sprowadzać się jedynie do polemiki ze stanowiskiem co do wykładni

prawa przyjętym przez ten sąd.

Tych wymagań wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie spełniał.

W okolicznościach sprawy nie zachodzi ponadto potrzeba głębszego

wyjaśnienia podniesionych przez pozwanego kwestii prawnych i dokonanie

wykładni wskazanych przez niego przepisów prawnych, gdyż zasadniczą przyczyną

ustalenia stwierdzenia nieważności umowy był fakt przyjęcia, że klauzule

umożliwiające stosowanie do przeliczeń kurs kupna i sprzedaży franka

szwajcarskiego, ustalone według tablicy kursowej banku, kształtują prawa

i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a także rażącą

naruszają jego interesy. W odniesieniu do wskazanych przez skarżącego przepisów

prawa znajdują zastosowanie poniższe wywody.

I CSK 2470/25

7

W judykaturze obecnie dominuje pogląd, że klauzule zastrzeżone w umowie

kredytu powiązanego z walutą obcą kształtujące mechanizm indeksacji określają

główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r.,

III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; wyroki TSUE: z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13,

Kásler i Káslerné Rábai; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei; z 23 kwietnia 2015 r.,

C-96/14, Van Hove; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.). Za takie

uznawane są również postanowienia określane jako „klauzule ryzyka walutowego”,

które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem zmiany kursu

waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob. wyroki TSUE:

z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.; z 20 września 2018 r., C-51/17,

OTP Bank i OTP Faktoring; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai; z 3 października

2019 r., C-260/18, Dziubak).

Nie można podzielić argumentacji pozwanego, że klauzule waloryzacyjne

zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, a zatem nie

podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 3851 § 1 k.c.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśniono,

że wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem

nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie

mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności

od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym

w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu

o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy

konsekwencje ekonomiczne. Postanowienia umowy (regulaminu), określające

zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie

kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie

kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień

umownych. Postanowienia analogiczne do ocenianych w tej sprawie były już

wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki:

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 4 kwietnia

I CSK 2470/25

8

2019 r., III CSK 159/17; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21).

Kwestia tzw. ryzyka kursowego również była wprost przedmiotem

orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyroki:

z 20 września 2018 r., C-51/17; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.).

Podkreśla się, że mamy do czynienia ze znaczącą nierównowagą kontraktową

ze szkodą dla konsumenta w przypadku nałożenia na niego nieograniczonego

ryzyka kursowego (zob. wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 r., od C-776/19 do

C-782/19, BNP Paribas Personal Finance SA oraz BNP Paribas Personal Finance

SA i Procureur de la République). Na temat ryzyka kursowego Sąd Najwyższy

szeroko wypowiedział się m.in. w wyrokach z 29 maja 2024 r., II CSKP 1048/23,

i z 27 czerwca 2024 r., II CSKP 2168/22, i wystarczające jest odwołanie się

do argumentacji tam przedstawionej. To właśnie klauzula ryzyka kursowego

po stronie konsumenta jednoznacznie przesądza o abuzywności

zakwestionowanych postanowień umownych.

Sąd Apelacyjny zasadnie zatem stwierdził, że kwestionowane postanowienia

stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, co oznacza, że są od początku,

z mocy samego prawa dotknięte – według Sądu Najwyższego – bezskutecznością

na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody

na te klauzule i w ten sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob.

uchwałę składu 7 sędziów SN – zasadę prawną z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Niezależnie od tego, że ta uchwała jest błędna, gdyż

abuzywność zachodzi ab initio, zaś konsument może następczo – swoim

oświadczeniem woli – wyrazić zgodę na objęcie go danym postanowieniem, jednak

nie ulega wątpliwości, powód takiej zgody nie udzielił, o czym świadczą twierdzenia

i zarzuty podnoszone w toku procesu.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja

niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji

regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści

praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane

pozostałą częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady

I CSK 2470/25

9

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE L nr 95, s. 29; dalej: „dyrektywa 93/13”;

zob. np. wyroki: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r.,

I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22).

Zwrócić należy uwagę na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20, Bank BPH S.A.), w którym orzekł on,

że wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten

sposób, że z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy

usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą

a konsumentem, w wypadku gdy odstraszający cel tej dyrektywy jest realizowany

przez krajowe przepisy ustawowe regulujące korzystanie z niego, o ile element ten

stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem

indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. Z drugiej strony

przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie

nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą

a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego

warunku poprzez zmianę jego istoty.

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień

umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym

zakresie jest możliwa do utrzymania. Sąd meriti rozważył tę kwestię, uznając,

że obowiązywanie umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest

w takim przypadku niemożliwe. Jak wskazał Sąd Najwyższy, wyeliminowanie

ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do

waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką

LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy

ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu

tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po

wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze

zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą

nieważnością (zob. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18). Wyeliminowanie

abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu

indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według

I CSK 2470/25

10

stawki LIBOR (wyrok SN z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22); to samo dotyczy

kredytu denominowanego kursem CHF (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 293/22).

Oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.),

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 3852 k.c.; zob. uchwała

składu 7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1,

poz. 2). Wykładnia językowa art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. nie stwarza podstaw do

przyjęcia, że w ramach oceny abuzywności postanowienia istotny jest sposób jego

stosowania przez przedsiębiorcę. Przeciwnie, skłania ona do wniosku, że

decydujące znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje

postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie

kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem

oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie

słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub

obowiązki stron (zob. uchwałę składu 7 sędziów SN z 20 listopada 2015 r.,

III CZP 17/15, OSNC 2016, nr 4, poz. 40), a jej punktem odniesienia – sposób

oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Samo

postanowienie może bezpośrednio kształtować prawa i obowiązki tylko w sensie

normatywnym, wpływając na zakres i strukturę praw lub obowiązków stron. Taka

interpretacja pozostaje w zgodzie z powszechnie akceptowanym poglądem, że

art. 3851 k.c. jest instrumentem kontroli treści umowy (stosunku prawnego). To,

w jaki sposób postanowienie jest stosowane, jest kwestią odrębną, do której

art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. wprost się nie odnosi (zob. uchwałę SN z 20 czerwca

2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2).

Powyższe rozważania pozostają zgodne z uchwałą pełnego składu Izby

Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

zgodnie z którą m.in. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, iż miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego

I CSK 2470/25

11

strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego

umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.