Oferta środków ochrony bez towaru na stanie. SN nie przyjął skargi o siłę wyższą

Pozwana E.S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z 17 marca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa E.W. i Ł.W. o zapłatę.

Uzasadnijąc wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca

przedstawiła następujące zagadnienie prawne: Czy rozprzestrzenianie się wirusa

SARS-CoV-2, wywołującego chorobę COVID-19 oraz wynikające z tego skutki

gospodarcze polegające m.in. na przerwaniu łańcuchów dostaw, reglamentacji

towarów, gwałtownych wahaniach cen na rynku, a także niewykonaniu zobowiązań

przez kontrahentów stanowią siłę wyższą i mogą być postrzegane jako przesłanka

uwalniająca od ponoszenia odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania

I CSK 2476/25

2

wynikającego z umowy wobec braku możliwości wykonania świadczenia z przyczyn

niezależnych od dłużnika, powstałych wskutek okoliczności nadzwyczajnych i

niemożliwych do przewidzenia?

Oprócz tego skarga jest w ocenie pozwanej oczywiście uzasadniona, co

wynika z naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 471 k.c.

poprzez brak kwalifikacji pandemicznego rozprzestrzeniania się choroby wywołanej

koronawirusem jako siły wyższej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne powinno

zostać sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie powinno być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. m.in. postanowienia SN z 11 stycznia 2024

r., I CSK 6184/22; z 13 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25 października 2023 r.,

III USK 286/22).

Natomiast powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 §

1 pkt 4 k.p.c. jest uzasadnione jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy

rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z

przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia

prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Skarżący zaś powinien uzasadnić tę

przesłankę, wskazując jedynie na argumenty mieszczące się w zakresie kognicji

Sądu Najwyższego. Nie może zatem powoływać się na wadliwość ustaleń

faktycznych, ani opierać się na faktach innych niż stanowiące podstawę

rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8

listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z

25 września 2023 r., I CSK 903/23).

I CSK 2476/25

3

W obu skargach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie

spełniają powyższych wymagań.

Choc trudno zaprzeczyć, że pytanie dotyczące zaliczenia pandemii COVID-

19 ma charakter abstrakcyjny i – jako takie – mogłoby być istotne dla rozwoju

orzecznictwa, to jednak nie pozostaje ono w bezpośrednim związku z ustalonym

stanem faktycznym sprawy. Z opisanych przez sądy meriti okoliczności wynika

bowiem jasno, że przyczyną niewykonania zobowiazania przez pozwaną, było

zaoferowanie do sprzedaży towaru, którego w istocie nie posiadała. Wystąpienie

pandemii koronawirusa mogło ewentualnie wpłynąć na stosunek zobowiązaniowy

pozwanej z dostawcą towaru, modyfikując odpowiedzialność tego ostatniego wobec

pozwanej. Jeśli zaś chodzi o umowę sprzedaży zawartą między stronami niniejszej

sprawy, z ustaleń faktycznych sądów powszechnych – niepodlegających

zaskarżeniu w postępowaniu kasacyjnym na mocy art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2

k.p.c. – wynika m.in. że mimo faktu nieposiadania oferowanego towaru oraz wiedzy

o zwiększonym popycie na środki ochrony osobistej pozwana nie zmieniła

publikowanej przez siebie oferty w okresie ok. miesiąca, a także że pozwana już po

dokonaniu zakupu przez powodów poprzez platformę sprzedażową potwierdził

dostępność zakupionego towaru. Do ustaleń faktycznych sprawy należy też

okoliczność, że w póxniejszym okresie, już po nabyciu kolejnych partii towaru,

pozwana kontynuowała jego sprzedaż innym podmiotom po wyższej cenie, nie

wykonujac jednoczesnie umowy zawartej z powodami. Na tle stanu faktycznego tej

sprawy należy zatem stwierdzić, że wystąpienie pandemii COVID-19 nie było

bezpośrednią przyczyną niedostarczenia powodom zamówionego towaru, lecz

wprowadzające w błąd zachowanie samej pozwanej, która oferowała nieposiadany

przez siebie towar do sprzedaży. Rozstrzygniecie przedstawionego zagadnieia nie

wpłynęłoby zatem na wynik sprawy.

Dodatkowo należy wskazać, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4

k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście

uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie

przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne

jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie

zagadnienia prawnego. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście

I CSK 2476/25

4

uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a

więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać

na istnienie potrzeby wykładni przepisów - wymagającej z natury rzeczy

pogłębionych rozważań. (zob. np. postanowienia SN z 10 października 2023 r., III

USK 153/22; z 26 września 2023 r., III USK 274/22 oraz z 8 sierpnia 2023 r., I PSK

26/23).

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

nie rozstrzygał zaś ze względu na brak wniosku o ich zasadzenie w przypadku

odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania.

Mariusz Załucki

[SOP]