Sąd Najwyższy nie przyjął skargi wierzyciela w sporze o plan spłaty upadłego

Postanowieniem z 4 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy Katowice-Wschód

w Katowicach w punkcie I ustalił, że w planie spłat uczestniczyć będą następujący

wierzyciele: a) z tytułu kosztów postępowania pokrytych tymczasowo przez Skarb

Państwa

-

Sąd

Rejonowy

w

K.

z

wierzytelnością

w kwocie 10.230 zł; b) z tytułu wierzytelności powstałych przed ogłoszeniem

I CSK 2485/25

2

upadłości: 1. Skarb Państwa - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z

wierzytelnością w kwocie 300 zł uznanej w kategorii III; Ś. spółka z ograniczona

odpowiedzialnością

z

siedzibą

w

K.

z wierzytelnością w kwocie 764 306,03 zł, z czego kwota 538 802,62 zł w kategorii

II, kwota 225 563,41 zł w kategorii III; w punkcie II Sąd Rejonowy ustalił

następujący plan spłaty wierzycieli w postępowaniu upadłościowym M.T. osoby

fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej: 1. upadły na spłatę swoich

zobowiązań wobec wierzycieli będzie przeznaczał miesięcznie kwotę 2 000 zł w

terminie do dnia 15 każdego miesiąca, począwszy od miesiąca następnego po

miesiącu, w którym uprawomocni się postanowienie sądu

o ustaleniu planu spłaty; 2. spłata będzie dokonywana na rzecz wierzycieli

w następujących miesięcznych kwotach: 1) Skarb Państwa Sąd Rejonowy w K. rata

1 do 5 w kwocie 2.000 zł, b) rata 6 w kwocie 230 zł, 2) Ś. spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w K.: a) rata 6 – 1.770,00 zł; b) rata 7 do 57 –

2.000,00 zł. W punkcie IV Sąd ten określił, że okres, w którym upadły będzie

zobowiązany spłacać zobowiązania będzie wynosił 57 miesięcy; w punkcie

V ustalił, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności wskutek rażącego

niedbalstwa, a w punkcie VI wskazał, że nieobjęta planem spłaty część zobowiązań

upadłego M.T. powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po

wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Postanowieniem z 25 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił

zażalenie

wierzyciela

Ś.

sp.

z.o.o.

w K. (pkt 1) i oddalił wniosek dłużnika o zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego (2).

Ś. sp. z.o.o. w K. wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła

postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na rozbieżności w orzecznictwie i

istotne zagadnienie prawne, które ujęła w formie pytania: „Czy zaliczenie do

okresów spłaty, o których mowa w art. 49115 ust. 1

pkt 4 oraz ust. 1a-1c pr.up. okresu spłaty sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia

upadłości do dnia ustalenia planu spłaty wierzycieli jest podstawą ustalenia innej

niż pierwotna ilość rat przewidzianych w planie spłaty, które w skrajnie

I CSK 2485/25

3

niekorzystnym dla wierzyciela przypadku – gdy postępowanie upadłościowe

trwałoby przez cały okres od upływu sześciu miesięcy po wszczęciu postępowania

upadłościowego, mogłoby doprowadzić do zniweczenia celu postępowania

upadłościowego”. Skarżący zwrócił także uwagę, że Sąd Okręgowy błędnie nie

zasądził rat progresywnych, uwzględniających zarówno wieloletni okres spłat, jak

i każdoczesne możliwości zarobkowe upadłego.

W odpowiedzi syndyk masy upadłości M.T. wniósł

o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i o zasądzenie na jego rzecz

od Ś. sp. z o.o. w K. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna w zakresie zasakrżenia pkt 2 postanowienia Sądu

Okręgowego jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

W pozostałym zakresie nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania.

Należy przypomnieeć, że zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje

skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej

przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

I CSK 2485/25

4

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzą

powołane wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

W świetle art. 49115 ust 4 pr. up. Sąd nie jest związany stanowiskiem

upadłego oraz wierzycieli co do treści i terminów planu spłaty wierzycieli. Ustalając

plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego,

konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz

ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz

stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Plan spłaty

ustala się biorąc pod uwagę przyszłą hipotetyczną sytuację upadłego na dzień

orzekania (art. 229 ust. 1 pr. upadł. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c.). Plan spłaty nie

I CSK 2485/25

5

podlega waloryzacji „na przyszłość”, ponieważ w razie zmiany okoliczności

zastosowanie znajduje art. 49119 pr.upadł., który w określonych sytuacjach

dopuszcza zmianę planu spłaty. Treść art. 49119 ust. 3 pr. upadł. wyklucza jednak

możliwość zmiany planu spłaty wierzycieli z uwagi na zwiększenie wynagrodzenia

za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego

działalności zarobkowej.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

[a.ł]

Agnieszka Jurkowska-Chocyk