Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego i obciążył go kosztami 1350 zł

1. Wyrokiem z 31 stycznia 2025 r., Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w

Warszawie, w sprawie z powództwa S. K. przeciwko A. S., o uzgodnienie treści księgi

wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na skutek apelacji pozwanego od

wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie z 18 grudnia 2023 r., oddalił apelację (pkt I)

oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II).

2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana,

zaskarżając wyrok w całości.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

I CSK 2499/26

3

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo

i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być

zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych

błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna pozwanego nie zawiera argumentów dla uznania, że

skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzą powołane przesłanki z art. 3989

§ 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

7. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

8. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w

judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego

zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem

przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to,

dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

I CSK 2499/26

4

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października

2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący, przedstawiając –

jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste

naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter tego

naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004,

nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 15

kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

9. Należy wskazać, że to co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie

może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2

k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem

świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że

z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o

oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi

warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu. Taka konstrukcja wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania dyskwalifikuje jego zasadność już na

samym wstępie (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2021 r., III CSK 77/21).

Opisana powyżej sytuacja odnosi się do analizowanej skargi kasacyjnej.

W zakresie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wskazano, że: „W ocenie

skarżącego Sąd II instancji dopuścił się rażącego naruszenia art. 286 k.p.c. w zw. z

art. 391 § 1 k.p.c. Sąd ma obowiązek wyjaśnienia sprzeczności, jeśli w aktach sprawy

znajdują się dwie diametralnie różne opinie dotyczące tej samej osoby i tego samego

stanu faktycznego (nawet jeśli jedna pochodzi z innej sprawy, stanowi ona dowód z

dokumentu zawierający wiadomości specjalne).”

Natomiast, w kontekście przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przywołać

trzeba sformułowane istotne zagadnienie prawne, tj.: „polegające na potrzebie

wyjaśnienia czy w świetle art. 286 k.p.c. sąd jest zobowiązany do dopuszczenia

dowodu z opinii innego biegłego lub opinii uzupełniającej w sytuacji, gdy opinia

biegłego powołanego w sprawie jest całkowicie sprzeczna z wnioskami płynącymi z

opinii biegłych sporządzonej w innej sprawie, a dotyczącej tej samej okoliczności

faktycznej (stanu świadomości strony)?"”

Na problem wadliwości wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

zwrócono również uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Wskazano w niej, że:

I CSK 2499/26

5

„Już w świetle wskazania podstaw wniosku o przyjęcie Skargi kasacyjnej do

rozpoznania widoczny jest brak przesłanki „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., ponieważ naruszenie art. 286 k.p.c. w związku

z art. 391 § 1 k.p.c., które w ocenie Skarżącego świadczy o spełnieniu się przesłanki

„oczywistej zasadności” jest jednocześnie osnową, na której Skarżący sformułował

istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do pytania o prawidłowość w świetle

art. 286 k.p.c. ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy powszechne na

podstawie znajdujących się w aktach sprawy opinii biegłych.”

Można dodać, że skarżący polemizując, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, z ustaleniami Sądów meriti, w rzeczywistości

neguje ustalenia faktyczne poczynione na etapie postępowania rozpoznawczego.

Tymczasem, pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie

można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np.

postanowienie SN z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Zgodnie bowiem z art. 3983 §

3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów

lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).

Na marginesie można zauważyć, że problem stosowania art. 286 k.p.c. był w

ostatnim czasie przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego. Skarżący nie

odwołał się do nich w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, a co powinien uczynić przynajmniej w kontekście przesłanki istnienia

istotnego zagadnienia prawnego. W jednym z nowszych orzeczeń (postanowienie

SN z 18 czerwca 2026 r., I USK 759/26) Sąd Najwyższy stwierdził, że dowód z opinii

biegłych ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego w wypadkach

wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Z tego względu nie mają

do niego zastosowania wszystkie zasady dotyczące postępowania dowodowego, w

tym art. 217 k.p.c. W świetle bowiem art. 286 k.p.c., sąd ma obowiązek dopuszczenia

dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego

potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki,

sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności. Nie można przyjąć, iż

sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku,

gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Potrzeba powołania innego biegłego

powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia

I CSK 2499/26

6

strony z dotychczas złożonej opinii.

Biorąc powyższe pod uwagę wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania został wadliwie skonstruowany i jako taki nie może zostać

uwzględniony.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1

k.p.c. w związku z § 5 pkt 8, § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

[a.ł]