Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki o 74 tys. zł i obciążył ją kosztami 4050 zł

Wyrokiem z 8 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił wyrok Sądu

Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. w ten sposób,

że oddalił powództwo o zapłatę 74 347 zł z odsetkami za opóźnienie oraz obciążył

powoda kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego, a także rozstrzygnął

o kosztach postępowania drugoinstancyjnego.

I CSK 2507/24

2

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) na tle odróżnienia umowy o roboty budowlane i umowy

o dzieło. Ponadto skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach którego pyta, czy

przepisy zawarte w innych aktach prawnych, takich jak Prawo zamówień

publicznych, zawierające definicję robót budowlanych bądź umowy

o podwykonawstwo służą wykładni art. 647 k.c. normującego umowę o roboty

budowlane. Skarżąca wskazała także, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd Okręgowy naruszył art. 647 k.c.,

uznając, iż umowa, której przedmiotem jest wykonanie prac zmierzających do

realizacji całego projektu inwestycyjnego – tj. wykonania robót budowlanych

w formule „zaprojektuj i wybuduj” w zakresie modernizacji budynku – nie jest

umową o roboty budowlane, a jest umową o dzieło. Zdaniem skarżącej Sąd

naruszył również art. 45811 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje,

a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej

sprawie.

I CSK 2507/24

3

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi

wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, podania, na czym polegają

wątpliwości związane z rozumieniem przepisu oraz przedstawienia argumentacji

przemawiającej za tym, że mają one rzeczywisty i poważny charakter, nie należą

zaś do zwykłych wątpliwości związanych z procesem stosowania prawa.

Wymagane jest także wykazanie, że treść i znaczenie przepisu nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba

zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. m.in. postanowienie SN z 21 listopada

2023 r., I CSK 4931/22, i z 28 lutego 2025 r., I CSK 232/25).

Skarżąca nie wykazała, że w sprawie występuje konieczność dokonania

wykładni art. 647 k.c. Wypowiedzi orzecznictwa, w tym Sądu Najwyższego,

odnoszących się do odróżnienia umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło jest

bardzo wiele. Wskazywane są różne kryteria służące takiemu wyróżnieniu (np.

rozmiar realizowanego przedsięwzięcia, jego ocena stosownie do wymogów prawa

budowlanego), przy czym w konkretnych przypadkach oceniane są wszystkie cechy

charakterystyczne świadczenia i trudno byłoby o wskazanie takiej jego konkretnej

właściwości, której wystąpienie lub brak w każdym wypadku przesądzi w sposób

stanowczy o kwalifikacji umowy. Prowadzi to do wniosku, że kwalifikacja ta jest

zawsze uzależniona od okoliczności konkretnej sprawy i w pewnym zakresie zależy

od swobody decyzyjnej sądu. W związku z tym wypowiedź Sądu Najwyższego

w tym zakresie nie mogłaby mieć znaczenia ogólnego, a z konieczności odnosiłaby

się tylko do okoliczności konkretnej sprawy. Powoduje to, że nie zostałby

zrealizowany wskazany wyżej cel skargi kasacyjnej.

Z kolei powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie

dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych

innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa

i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną

sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10

kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

I CSK 2507/24

4

Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącą nie spełnia tych

przesłanek. Skarżąca nie wykazała, jakie znaczenie miałaby odpowiedź na tak

postawione pytanie dla jej sprawy. Nie wskazała, w jaki sposób zastosowanie

przywołanych przez skarżącą przepisów Prawa zamówień publicznych,

zawierających m.in. definicję robót budowlanych, mogłoby wpłynąć na decyzję

Sądu drugiej instancji w zakresie kwalifikacji zawartej przez powódkę i pozwanego

umowy jako umowy o roboty budowlane, a nie jako umowy o dzieło.

Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka zachodzi wówczas, gdy

zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez

głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa

materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających

w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie

oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie

na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno

konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca

racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30

listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26

października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).

Zobowiązanie powódki z umowy łączącej ją z pozwanym polegało na

wykonaniu systemu zarządzania energią stanowiącego element termomodernizacji

budynku. Sąd drugiej instancji uznał umowę za umowę o dzieło po ustaleniu treści

zobowiązania powódki i w zakresie tego ustalenia nie sposób dostrzec uchybień.

Sąd podkreślił przy tym, że dokonywana przez skarżącą błędna kwalifikacja umowy

wynikała z użytych w niej sformułowań, stanowiących powielenie tekstu umowy

zawartej między pozwanym a głównym wykonawcą, w zupełnym oderwaniu od

I CSK 2507/24

5

specyfiki stosunku prawnego łączącego strony. Mając na względzie, że na

podstawie z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, a subsumpcja tego

stanu faktycznego pod normy wynikające z przepisów dotyczących umowy o dzieło

nie budzi zastrzeżeń, skargi kasacyjnej nie można było uznać za oczywiście

uzasadnioną.

Również zarzutu naruszenia art. 45811 k.p.c. nie można uznać za oczywiście

uzasadniony. Niezależnie od tego, że wykładnia tego przepisu proponowana przez

powódkę nie jest oczywista, należy wskazać, że w ramach ustaleń faktycznych

dokonanych z pominięciem tego przepisu Sąd Okręgowy, uwzględniając jeden

z zarzutów apelacyjnych, doszedł do wniosku, iż dostarczenie pozwanemu

dokumentu umowy łączącej powódkę z generalnym wykonawcą, nie zostało

udowodnione. Ponownie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 39813 § 2 in fine

k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

Marcin Krajewski

(E.M.)

[a.ł]