Sąd Najwyższy odrzucił skargę, bo udział w nieruchomości był wart mniej niż 150 tys. zł

Uczestniczka Z.G. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 22 lutego 2024 r. Zarzuciła naruszenie

przepisów procesowych (art. 382 k.p.c.), jak i prawa materialnego

(art. 211 k.c.). Skarżąca zakwestionowała przyjęty sposób podziału nieruchomości

wspólnej, domagając się przyznania jej większej jej części (na podstawie wariantu

IV opinii biegłego), ewentualnie, jeżeli taki sposób podziału nie byłby możliwy, to

twierdziła, że nieruchomość należy podzielić tak, żeby z wydzielonej działki mogła

mieć przejazd na sąsiednią nieruchomość, której jest właścicielką oraz trzymać

maszyny rolnicze.

I CSK 2509/24

2

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni E.S. wniosła o

odrzucenie skargi kasacyjnej, ewentualnie o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania

bądź o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu nieprocesowym skarga kasacyjna nie przysługuje

m.in. w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli

wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł (art. 5191 § 4

pkt 4 k.p.c.). W tzw. sprawach działowych wartość przedmiotu zaskarżenia

pozostaje w ścisłej zależności od wyniku postępowania i wyznacza ją nie wartość

przedmiotu działu, ale wartość konkretnego interesu skarżącego, którego dotyczy

lub może dotyczyć zaskarżenie. Z reguły nie może ona przekraczać wartości

udziału w dzielonym majątku uczestnika wnoszącego skargę kasacyjną, nawet gdy

orzeczenie zaskarżono w całości (zob. np. postanowienia SN z 13 marca 2015 r.,

III CZ 13/15, i z 30 października 2024 r., III CZ 154/24). Wyjątek od tej zasady

zachodzi, gdy skarżący podważa zasadę podziału, objęcie lub nieobjęcie

orzeczeniem poszczególnych rzeczy lub praw albo rozliczenie nakładów

(zob. postanowienie SN z 11 grudnia 2025 r., I CSK 2973/25 i powołane tam

orzecznictwo). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 stycznia 2015 r.,

V CZ 101/14, podważanie przez uczestnika zasady podziału może przejawiać się

w kwestionowaniu samego stosunku współwłasności w odniesieniu do danego

majątku. Może też polegać na kwestionowaniu uprawnienia do żądania zniesienia

współwłasności ze względu na jego wyłączenie, stosownie do treści art. 210 k.c.

Pod pojęciem zasady podziału kryje się również sposób jego przeprowadzenia,

np. podział cywilny w miejsce podziału fizycznego.

W niniejszej sprawie skarżąca oznaczyła wartość przedmiotu zaskarżenia na

154 600 zł, która to odpowiada wartości całej nieruchomości – przedmiotu

postępowaniem o zniesienie współwłasności. Z zakresu zaskarżenia, treści

zarzutów oraz wniosków skargi kasacyjnej, jak również jej uzasadnienia wynika, że

skarżąca nie kwestionuje, że zniesienie współwłasności nieruchomości winno

nastąpić przez podział fizyczny rzeczy i przyznanie poszczególnych działek

wchodzących w jej skład współwłaścicielom. Spór dotyczy jedynie sposobu

I CSK 2509/24

3

podziału, w zakresie w jakim nie odpowiadał dotychczasowemu sposobowi

korzystania z nieruchomości czy zgodności podziału ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem. Skarżąca nie podważa zatem zasady podziału. W konsekwencji

należało przyjąć, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie

wyznacza konkretna wartość interesu skarżącej którego dotyczy zaskarżenie,

odpowiadającego in casu wartości jej udziału (6/96) we współwłasności

nieruchomości, który wynosi 9 662,50 zł. W związku z tym, że nie przekracza

150 000 zł skargę kasacyjną należało odrzucić jako niedopuszczalną.

Wskazana w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest

wiążąca dla sądu drugiej instancji ani dla Sądu Najwyższego i podlega weryfikacji

na podstawie materiału sprawy, z pominięciem zasad określonych

w art. 25 i 26 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 4 marca 2026 r., I CSK 1625/25

i powołane tam orzecznictwo).

Z tego względu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 520 § 3 k.p.c. oraz § 5 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4

pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]