Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku na wyrok o nieważność umowy kredytu

1. Wyrokiem z 12 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił

powództwo M.K. o ustalenie nieważności umowy i uwzględnił żądanie ewentualne

w ten sposób, że ustalił bezskuteczność wobec powódki niektórych postanowień

umowy zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego Bank1 spółka akcyjna z

siedzibą w W. (obecnie Bank spółka akcyjna z siedzibą w W.) i orzekł o kosztach

procesu.

I CSK 2511/25

2

2. Na skutek apelacji obu stron Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem

z 24 marca 2025 r. zmienił zaskarżony wyrok i ustalił nieważność umowy kredytu

z 18 sierpnia 2008 r. oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Powódka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

I CSK 2511/25

3

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

powoda nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie

spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie

skargi do rozpoznania.

7. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego

nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego

uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te

były przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach

wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych,

nie tylko na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione

i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu

skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. Ukształtowanie jednolitej

linii orzecznictwa w przedmiocie tzw. kredytów frankowych zakończyło się

ostatecznie 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez Sąd Najwyższy w składzie całej

Izby Cywilnej uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej (art. 87 ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym). W uchwale tej Sąd Najwyższy

przesądził m.in., że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego

charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez

którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej

środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili

popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. W świetle powyższych

orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.

Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.

8. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów

ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank,

co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron

umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,

I CSK 2511/25

4

wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego

charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,

wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Co do zasady

wyłączona jest też możliwość zastąpienie niedozwolonego postanowienia

umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie

kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem określenia kursu

waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22,

wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24). Brak jest też

jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących przeliczania

waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej (zob.

wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(Ł.W.)

[SOP]