Klient kontra bank o zapłatę, 665 tys. zł. Sąd zasądził

Wyrokiem z 14 lipca 2023 r. Sąd Okręgowy w Lublinie w sprawie

z powództwa M.M. i P.M. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. umorzył

postępowanie dotyczące żądania ukształtowania umowy kredytowej, rozliczenia

I CSK 2539/25

2

umowy kredytu według zasad umowy kredytu hipotecznego udzielonego w złotych

oraz w zakresie kwot 9 041,95 CHF i 334 199,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie z tytułu nienależnie pobranych przez Bank świadczeń na podstawie

bezskutecznych postanowień waloryzacyjnych (pkt I.); zasądził od pozwanego

łącznie na rzecz powodów kwotę 664 538,69 zł oraz kwotę 38 180,47 CHF wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot i dat szczegółowo wskazanych w

sentencji wyroku (pkt II.); a w pozostałej części oddalił powództwo (pkt III) i orzekł o

kosztach procesu (pkt IV).

Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 14 maja 2025 r. oddalił apelację

pozwanego i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie występują istotne zagadnienia prawne

wymagające odpowiedzi na pytania:

1. Czy w przypadku umowy kredytu, która: (a) wyraża kwotę kredytu w walucie

obcej; (b) od samego początku zawiera postanowienia, które dają

kredytobiorcy wybór i umożliwiają wypłatę kredytu w walucie obcej albo w

walucie polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w oparciu o kursy

pochodzące z tabeli kursów; (c) od samego początku zawiera

postanowienia, które dają kredytobiorcy wybór i umożliwiają spłatę kredytu w

walucie obcej albo w walucie polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w

oparciu o kursy pochodzące z tabeli kursów, w sytuacji uznania, że umowa

kredytu zawiera niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do tabeli

kursów, możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu

o istniejące postanowienia”;

2. czy w przypadku orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu powiązanego z

walutą obcą w oparciu o przepisy o postanowieniach abuzywnych (art. 3851

k.c. i n.) bank pozostaje w opóźnieniu wobec kredytobiorcy co do zwrotu

kwot uiszczonych w wykonaniu umowy w okresie przed złożeniem przez

kredytobiorcę, po pouczeniu przez sąd, oświadczenia w przedmiocie woli

I CSK 2539/25

3

utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności postanowień umownych a w

konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie odsetek za opóźnienie (art.

481 § 1 k.c.) za okres do chwili złożenia przez prawidłowo poinformowanego

o skutkach bezskuteczności umowy kredytobiorcę oświadczenia w

przedmiocie woli utrzymania umowy w mocy.

Ponadto zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów tj.:

1. art. 411 pkt 2 i 4 k.c., dotyczące tego, czy kredytobiorca może domagać się

od banku zwrotu kwot świadczonych w wykonaniu umowy kredytu uznanej

następnie za nieważną z powodu abuzywności zawartych w niej klauzul,

w sytuacji, gdy kredyt został całkowicie spłacony przed terminem

wymagalności określonym w umowie kredytu - w tym w świetle zgodności

takiego świadczenia z zasadami współżycia społecznego;

2. art. 410 k.c. w zw. z art. 405 i art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 6 ust 1

Dyrektywy Nr 93/13, w zakresie, w jakim przepisy te odnoszą się do zasad

rozliczeń stron nieważnej umowy (tj. do zastosowania tzw. teorii dwóch

kondykcji albo teorii salda), w szczególności w kontekście najnowszego

orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”)

w sprawie C-396/24, które nakazuje stosowanie teorii salda - co pozostaje

w sprzeczności z dominującą linią orzeczniczą sądów krajowych.

Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

I CSK 2539/25

4

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma istotne

znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych

podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11

stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym

istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni

przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą

żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK

691/14; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08).

I CSK 2539/25

5

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania mimo wielowątkowości

poruszonych w nim zagadnień i obszerności argumentacji, nie spełnia tych

wymagań. Problematyka, na którą wskazuje skarżący, była bowiem wielokrotnie

przedmiotem wypowiedzi w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego,

ukształtowanym pod wpływem orzecznictwa TSUE – w odniesieniu do zbliżonych

treścią umów kredytowych denominowanych do franka szwajcarskiego - a pozwany

przekonująco nie wykazał, by istniała potrzeba ponownej wypowiedzi Sądu

Najwyższego w tym przedmiocie. Uzasadnienie wniosku nie wskazuje na istnienie

w sprawie abstrakcyjnych zagadnień o precedensowym znaczeniu, lecz

koncentruje się na krytyce stanowiska Sądu Apelacyjnego i prezentowaniu

koncepcji prawnych preferowanych przez pozwanego z akcentowaniem

walutowego a nie denominowanego charakteru kredytu łączącego strony, na bazie

wybiórczo cytowanych orzeczeń sądów powszechnych i Sądu Najwyższego.

W takim ujęciu skarżący polemizuje ze stosowaniem przez Sąd Apelacyjny prawa

w okolicznościach sprawy przekonując, że jest ono nietrafne.

Nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułowane

przez skarżącego wątpliwości orzecznicze dotyczące możliwości utrzymania

w mocy umowy kredytu denominowanego do waluty obcej ( franka szwajcarskiego)

po wyeliminowaniu z niej abuzywnej klauzuli kursowej przy uwzględnieniu, że

w umowie tej zastosowanie klauzul przeliczeniowych nie jest obligatoryjne dla

kredytobiorcy z uwagi na możliwość spłaty rat kapitałowo - odsetkowych i wypłaty

kredytu bezpośrednio w walucie kredytowania – CHF.

Przede wszystkim nie budzi żadnych wątpliwości, że włączenie do umowy

zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania

tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest

nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na

spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub nieporozumienie

konsument wykonana dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje

znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

W konsekwencji na ocenę abuzywności klauzul przeliczeniowych nie wpływa

okoliczność, że powodowie mogli dokonywać spłaty kredytu bezpośrednio

w walucie obcej (walucie denominacji). W orzecznictwie wyjaśniono, że samo

I CSK 2539/25

6

zapewnienie konsumentowi-kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie

obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu

w walucie krajowej w wysokości kursu waluty obcej określanego swobodnie przez

bank (zob. m.in. wyrok TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22 oraz wyroki Sądu

Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22, z 24 maja 2024 r., II CSKP

1560/22 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2026 r., I CSK 1479/25).

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolity jest obecnie pogląd,

że po wyeliminowaniu z umowy kredytu powiązanej z frankiem szwajcarskim

niedozwolonych postanowień określających wysokość należności obciążającej

kredytobiorcę z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez

bank, utrzymanie umowy kredytu, w pozostałym zakresie nie jest możliwe, co

dotyczy zarówno kredytów indeksowanych jak i denominowanych w walucie obcej

(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 10

maja 2022 r., II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22,

z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 25

lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1753/22; z 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22; z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22;

i z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Możliwość zastąpienia postanowień niedozwolonych innymi i tym samym

utrzymania umowy w mocy wymaga bowiem uwzględnienia wynikających z prawa

unijnego warunków dopuszczalności substytucji klauzuli abuzywnej zgodnie

z którymi, jest to możliwe tylko wtedy, gdyby brak zastąpienia narażał konsumenta

przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym

decydujące jest w tym przedmiocie zdanie konsumenta (zob. wyroki TSUE

z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai przeciwko

OTP Jelzálogbank Zrt, z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna

Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG; z 8 września 2022 r., C -

80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., i z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B.

przeciwko X S.A., z 12 października 2023 r., C-645/22, II CSKP 545/23 R.A. i in.

przeciwko Luminor Bank AS oraz postanowienie z dnia 17 listopada 2021 r., C-

655/20, Marc Gómez del Moral Guasch przeciwko Bankia SA).

Wynika to z faktu, że substytucja niedozwolonego postanowienia umownego

I CSK 2539/25

7

jest dopuszczalna wtedy, gdy służy ochronie interesów konsumenta, a nie

przedsiębiorcy. Ponadto opiera się ona na założeniu, że konsument, po udzieleniu

mu koniecznych informacji o konsekwencjach abuzywności klauzuli i upadku

umowy, jest w największym stopniu powołany do tego, aby ocenić, czy upadek

umowy jest dla niego niekorzystny, czy też nie, a jego wola w tej materii powinna

być respektowana i nie powinna być zastępowana decyzją sądu, chociażby sąd

oceniał sytuację konsumenta odmiennie (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 i z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).

Nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego problematyka postawienia

w stan wymagalności roszczenia kredytobiorców o zwrot nienależnego świadczenia

w kontekście prezentowanym przez skarżącego; nie istnieją bowiem w tym zakresie

istotne odrębności w stosunku do innych roszczeń bezterminowych. Oceny tej nie

zmienia stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w uchwale składu siedmiu

sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Uległo ono

bowiem częściowej dezaktualizacji po wydaniu przez TSUE wyroków z 7 grudnia

2023 r., C-140/22, S.M i K.M. przeciwko mBank S.A. oraz z 14 grudnia 2023 r., C-

28/22, T.L. i W.E. przeciwko syndykowi masy upadłości Getin Noble Bank (zob.

wyroki Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2023 r., II CSKP 1933/22 i z 8 marca

2024 r., II CSKP 1956/22). W szczególności w świetle wyroku TSUE z 7 grudnia

2023 r., C-140/22 art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy należy interpretować w ten

sposób, że w kontekście nieważności umowy kredytowej ze względu na

przewidziane w niej abuzywne postanowienia, stoją one na przeszkodzie wykładni

sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument

wywodzi z Dyrektywy, jest uzależniona od złożenia przez tego konsumenta przed

sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, że nie wyraża zgody na utrzymanie

w mocy abuzywnego warunku oraz że jest świadomy konsekwencji uznania

nieważności umowy oraz wyraża zgodę na uznanie umowy za nieważną.

Kwestia natomiast, czy Sądy meriti w okolicznościach sprawy trafnie określiły

datę opóźnienia pozwanego w odniesieniu do żądania powodów zwrotu

nienależnego świadczenia jest kwestią stosowania prawa, a nie zagadnieniem

prawnym pociągającym za sobą poważne wątpliwości i wymagającym

zaangażowania Sądu Najwyższego.

I CSK 2539/25

8

Przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia także potrzeba

wykładni art. 411 pkt 2 i 4 k.c. oraz art. 410 k.c. w zw. z art. 405 i art. 3851 § 1 i § 2

k.c. oraz art. 6 ust 1 Dyrektywy Nr 93/13 w kontekście przedstawionym przez

skarżącego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że jeżeli umowa

kredytu stała się trwale bezskuteczna (nieważna), świadczenia spełnione na jej

podstawie powinny być postrzegane jako świadczenia nienależne w rozumieniu art.

410 § 2 k.c. (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18 i uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC

2021, nr 6, poz. 40). Wyjaśniono także, że w razie trwałej bezskuteczności

(nieważności) umowy kredytu każdej ze stron przysługują odrębne roszczenia

o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w

związku z art. 405 k.c. – zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

(zasadę prawną) z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).

Istotnych zmian w tym zakresie nie wprowadza wyrok TSUE z dnia

19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubrecznik, w którym stwierdzono, że art. 7 ust. 1

Dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym

w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do

nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu

całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych

przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty

kwoty. Wyrok ten wskazuje bowiem na niedostateczną efektywność krajowych

mechanizmów mających na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich w kontekście wykładni dokonanej przez Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 przy jej zastosowaniu

w konfiguracji podmiotowej, w której z roszczeniem restytucyjnym wobec

konsumenta wystąpił bank domagając się zwrotu wypłaconej kwoty kredytu bez

uwzględnienia wpłat dokonanych przez konsumenta. Wyrok ten nie odnosi się

natomiast do roszczenia restytucyjnego konsumenta przeciwko bankowi, a takiego

dotyczył spór między stronami. Z motywów tego wyroku, uwzględniając

prokonsumencką aksjologię Dyrektywy 93/13, nie sposób także wywieść aby

w zakres tego roszczenia ex lege wpływało świadczenie uzyskane przez

I CSK 2539/25

9

konsumenta na podstawie umowy, która okazała się trwale bezskuteczna (zob.

m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 maja 2026 r., I CSK 2913/25).

W konsekwencji stosowanie teorii dwóch kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7

ust. 1 Dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku

TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24 w zakresie w jakim dotyczy roszczenia

restytucyjnego banku.

Skarżący nie wykazał też potrzeby wykładni art. 411 pkt 2 i 4 k.c.

W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20 Sąd

Najwyższy odrzucił co do zasady zapatrywanie, że konsument spłacający kredyt

udzielony mu na podstawie umowy dotkniętej nieważnością czyni zadość zasadom

współżycia społecznego w rozumieniu art. 411 pkt 2 k.c., wskazując, iż nie ma

potrzeby sięgania do tego przepisu w sytuacji, w której wzbogacony środkami

pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest

prawnie (a nie tylko moralnie) zobowiązany do jej zwrotu. Sąd Najwyższy wyjaśnił

też już także, że art. 411 pkt 4 k.c. normuje przypadki, gdy zobowiązanie istnieje

i dochodzi do przedwczesnego świadczenia z tego zobowiązania, a zatem brak

podstaw do twierdzenia, że spełniane świadczenie jest nienależne, co oznacza, że

podstawa prawna świadczenia w chwili jego spełnienia nie budzi wątpliwości

i następnie nie ulega zmianie, a przyjęcie stanowiska przeciwnego prowadziłoby do

niesymetrycznego rozliczenia stron w związku z nieważnością umowy i chroniłoby

interes tylko jednej z nich (zob. uzasadnienie postanowienia z 6 lipca 2021 r., III

CZP 41/20).

W konsekwencji przyjęcia skargi do rozpoznania nie uzasadnia także

zagadnienie prawne związane ze spłatą kredytu przez konsumenta. Oceny tego,

czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się bowiem według stanu

z daty zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20

czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Samo jej wykonanie nie jest zatem co do zasady

okolicznością decydującą o tym, że postanowienie nie ma charakteru abuzywnego

i nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu przez konsumenta zwrotu nienależnego

świadczenia.

Z tych względów – uznając, że argumentacja przedstawiona we wniosku

w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz

I CSK 2539/25

10

orzecznictwem unijnym - nie stwarza podstawy do kolejnej wypowiedzi Sądu

Najwyższego w przedstawionych przez skarżącego kwestiach, na podstawie art.

3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,

a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).

[A.T.]

[SOP]