Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie o zasiedzenie nieruchomości

Uczestniczka postępowania L.K. wniosła skargę kasacyjną na postanowienie

Sądu Okręgowego w Legnicy z 1 października 2025 r., wydane w sprawie z

wniosku B.J., K.J., L.J., T.J. i F.J. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

I CSK 254/26

2

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane

jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może

być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001,

nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona

interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu

Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego

2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

W ocenie skarżącej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnione

jest rażącym naruszeniem przez Sąd II instancji przepisów prawa materialnego

oraz przepisów postępowania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

I CSK 254/26

3

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego

skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia

argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia

powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia

bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych

(zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004,

nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia 2011 r.,

IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do powtórzenia,

choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak również

być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności, gdyż nie jest

ona możliwa na tym etapie postępowania i w składzie Sądu dokonującego wstępnej

oceny skargi kasacyjnej pod kątem występowania w sprawie przesłanek

określonych w art. art. 3989 § 1 k.p.c.

Skonfrontowanie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie potwierdza tezy

o oczywistej zasadności tego środka zaskarżenia. Ustalenia faktyczne Sądów meriti

są dla Sądu Najwyższego wiążące i niemożliwe wprost do zakwestionowania

w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy jako instancja kasacyjna nie jest

uprawniony do badania zasadności ustaleń faktycznych i ocen dowodów

dokonanych przed sądem II instancji (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.)

Skarżąca podnosiła, że podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania stanowić mają stawiane zaskarżonemu orzeczeniu zarzuty

naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. oraz art.391 § 1 k.p.c., art. 172 k.c., 336 k.c., 339 k.c.

oraz art. 7 k.c. Powołując uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania skarżąca w istocie podnosi pod tytułem zarzutów naruszenia prawa

materialnego polemikę z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, które nie mogą

I CSK 254/26

4

stanowić podstaw kasacyjnych ani przyczyny wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznana.

Zapoznanie się z treścią wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania prowadzi do wniosku, że skarżąca nie przedstawiła argumentacji

potwierdzającej, że Sądy orzekające w sprawie dopuściły się rażącego naruszenia

prawa. Argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

stanowią bowiem raczej próbę zakwestionowania poczynionych przez nie ustaleń

faktycznych.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi nie może poprzestawać na prostym odwołaniu

do naruszeń prawa wskazanych w podstawach kasacyjnych. Uzasadnienia

przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd

Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw, niezależnie od tego,

że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody argumentowania

(zob. postanowienia SN: z 31 stycznia 2020 r., II CSK 432/19; z 15 grudnia 2006 r.,

III CZ 93/06; i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11). Skutecznym argumentem za

powołaną we wniosku przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

mogła być, w konsekwencji, wskazana przez skarżącą „konieczność rozpatrzenia”

naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego ani ogólne stwierdzenie,

że doszło do naruszenia wskazywanych przez skarżącą przepisów.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak

w sentencji.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]