Kary umowne w sporze o zapłatę. SN odmówił przyjęcia skargi pozwanej spółki

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego P. spółki z o.o. w W. od wyroku

Sądu Okręgowego w Lublinie z 7 kwietnia 2025 r., Sąd Najwyższy zważył, co

następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2603/25

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

W niniejszej sprawie skarżący powołał się na przesłankę oczywistej

zasadności skargi, upatrując jej w rzekomo błędnej wykładni art. 483 k.c.,

dokonanej przez Sąd II instancji oraz pominięciu przez Sąd II instancji utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego odnoszącego się do dopuszczalności i konstrukcji

kar umownych.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę,

oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie

miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest

pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście

uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym

tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy

czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone

uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut

oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienia SN:

z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca

2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,

I CSK 2603/25

3

I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r.,

I CSK 1673/23).

Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje

jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym

sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które

polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu

oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie

obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu

w ustalonym stanie faktycznym.

Tymczasem argumentacja skarżącego sprowadza się w istocie do polemiki

z oceną prawną dokonaną przez Sąd drugiej instancji oraz prezentowania własnej

wykładni art. 483 k.c., odmiennej od tej, którą przyjęły sądy. Sama odmienność

zapatrywań co do przepisów prawa materialnego, nie może być utożsamiana

z oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację

przeprowadził analizę postanowień umownych dotyczących kar umownych

i przedstawił motywy, dla których uznał je za skuteczne. Nie sposób uznać,

aby wykładnia ta była oczywiście sprzeczna z treścią przepisu lub w sposób rażący

ignorowała dorobek judykatury.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie kasacyjne nie stanowi trzeciej

instancji, a jego celem nie jest ponowna weryfikacja prawidłowości rozstrzygnięcia

w zakresie zastosowania prawa do ustalonego stanu faktycznego. W konsekwencji

należało uznać, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący istnienia

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, a pozostałe przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania również nie zostały powołane, ani

uprawdopodobnione.

Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

I CSK 2603/25

4

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]