Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku i zasądził od niego 2700 zł kosztów na rzecz klienta

Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 lutego 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania uzasadnił wystąpieniem istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c.), które ujął w pytaniach: 1) czy w przypadku, gdy postanowienia

waloryzacyjne umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), określające

wysokość kwoty kredytu i wysokość rat kapitałowo-odsetkowych wyrażoną w

I CSK 2611/24

2

walucie obcej przez odesłanie do kursów publikowanych w tabelach kursowych

banku (kredytodawcy), zostają uznane za bezskuteczne, jako postanowienia

niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 i 2 k.c. (abuzywne) lub nieważne, a

jednocześnie sąd stwierdzi, że nie jest możliwe utrzymanie indeksowanego

(waloryzowanego) charakteru umowy, to czy skutkiem ich eliminacji z umowy jest

stwierdzenie, że sporna umowa upada w całości, czy też eliminacja mechanizmu

waloryzacji z umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy?; 2)

jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od hipotetycznego

kredytu złotowego w przypadku stwierdzenia, że skutkiem abuzywności lub

nieważności postanowień waloryzacyjnych zawartych w umowie kredytu

indeksowanego (waloryzowanego) jest eliminacja mechanizmu waloryzacji z

umowy i przekształcenie jej z mocą wsteczną w kredyt złotowy, w szczególności

czy powinno być to: (1) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej

WIBOR 3M; (2) stałe oprocentowanie w wysokości ustalonej przez strony w dniu

zawarcia umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego), wpisane do tej

umowy; czy też (3) zmienne oprocentowanie oparte na stawce bazowej właściwej

dla waluty waloryzacji, czyli np. LIBOR 3M dla CHF (w przypadku umowy

zawierającej odniesienie do kursu franka szwajcarskiego)?; 3) czy wykorzystanie

kwoty wypłaconej na podstawie umowy kredytu na cele powiązane z działalnością

gospodarczą kredytobiorcy, w szczególności na sfinansowanie zakupu

nieruchomości, która następnie oznaczana jest jako siedziba prowadzenia

działalności gospodarczej przez kredytobiorcę, eliminuje możliwość uznania

kredytobiorcy w stosunku prawnym wynikającym z umowy kredytu za konsumenta

w rozumieniu art. 221 k.c. i eliminuje możliwość objęcia go ochroną na podstawie

przepisów chroniących konsumentów, w szczególności art. 3851 k.c.?; 4) czy w

przypadku, gdy proces poinformowania konsumenta o ryzykach, wynikających z

wprowadzenia do umowy kredytu klauzul przewidujących indeksację (waloryzację)

kursem waluty obcej, polegał na przedstawieniu konsumentowi szczegółowej

informacji o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu, a konsument

potwierdził przekazanie tej szczegółowej i wyczerpującej informacji (wynikającej z

procedur wewnętrznych banku) poprzez złożenie pisemnego oświadczenia, to czy

klauzule obciążające konsumenta ryzykiem kursowym mają charakter

I CSK 2611/24

3

jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 §

1 k.c.?

Skarżący wskazał również na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj.: art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art.

8b ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art.

2, 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i art.

8b ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 3851 § 1

i 2 k.c. w zw. z art. 221 k.c., art. 3851 § 1 k.c.

Skarżący powołał się także na nieważność postępowania przed Sądem

drugiej instancji (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), wynikającą z rozpoznania sprawy przez

Sąd Apelacyjny w niewłaściwym składzie (art. 379 pkt 4 k.p.c.) oraz pozbawienia

skarżącego możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka D.S. wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o

zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne nie czynią

zadość wymogom stawianym istotnym zagadnieniom prawnym w rozumieniu art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC

2024, nr 12, poz. 118), Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem, że w razie niemożliwości

ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Stanowisko

to odzwierciedla dominujący w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że

w przypadku umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, po wyeliminowaniu z

niej klauzul przeliczeniowych, nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy.

Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale wyjaśnił też, że w razie uznania,

iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące

się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,

I CSK 2611/24

4

że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Nie jest zatem możliwe wypełnienie

powstałych w umowie luk po usunięciu z niej abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej

przez odwołanie się m.in. do art. 358 § 2 k.c. czy art. 24 ust. 3 ustawy o NBP.

Ponadto art. 358 § 2 k.c. wszedł w życie 24 stycznia 2009 r. (zob. ustawę z 23

października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo

dewizowe, Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1506). Niedopuszczalne byłoby więc

stosowanie tego przepisu w odniesieniu do łączącej strony umowy kredytu zawartej

przed wejściem w życie tego przepisu.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśnił też, że klauzula ryzyka walutowego

zastrzeżona w umowie kredytu indeksowanego podlega kontroli pod kątem

abuzywności, jeżeli jest nietransparentna, co należy oceniać z uwzględnieniem

informacji udzielonych konsumentowi przed zawarciem umowy. Klauzula taka może

być uznana za abuzywną, jeżeli nakłada na kredytobiorcę nieograniczone ryzyko

walutowe, które nie zostało zrównoważone innymi postanowieniami umownymi

(zob. wyroki SN: z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 17 lutego 2026 r., II CSKP

1124/23; z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Wypełnieniu obowiązku

informacyjnego nie czyni zadość uzyskanie od klienta banku pisemnego

oświadczenia, potwierdzającego jego świadomość ryzyka walutowego,

akcentującego jedynie kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste

zapewnienie konsumentowi pełnej wiedzy o ekonomicznych skutkach spadku

wartości waluty i wynikających z tego konsekwencji ekonomicznych (zob. wyroki

SN: z 14 listopada 2024 r., II CSKP 161/23, i z 23 stycznia 2026 r., II CSKP

810/25).

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że o statusie

konsumenta na tle art. 221 k.c. rozstrzyga kilka elementów, z których kluczowy jest

niezwiązany z działalnością gospodarczą lub zawodową charakter czynności

prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą. Kryterium to oznacza, że status

konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności

prawnej. Okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub

zawodową nie pozbawia jej per se atrybutu konsumenta; osoba taka może bowiem

korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest

I CSK 2611/24

5

bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (zob. wyroki

SN: z 22 stycznia 2026 r., II CSKP 843/24; z 12 września 2025 r., II CSKP 643/25, i

z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22). W konsekwencji sam fakt prowadzenia przez

kredytobiorcę działalności gospodarczej oraz podania w rejestrze jako miejsca jej

wykonywania adresu, pod którym znajduje się nieruchomość kupiona ze środków

pochodzących z kredytu nie oznacza, że zawierając umowę kredytu nie miał

statusu konsumenta (zob. wyrok SN z 20 sierpnia 2025 r., II CSKP 177/24).

Skarga kasacyjna nie spełnia również wymogów z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa, ma na celu

analizę konkretnych przepisów prawa i do tego się ogranicza. Nie może polegać na

jednoczesnej wykładni kilku przepisów – czego oczekuje skarżący – i poszukiwaniu

na tej podstawie określonej normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać

zastosowana w zindywidualizowanej sprawie objętej skargą kasacyjną (zob.

postanowienie SN z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22).

Skarżący mimo wskazania kilku przepisów, które w jego ocenie, wymagają

wykładni, powinien również sporządzić odrębne uzasadnienie dla każdego z nich.

Wykładnia wskazanych przez skarżącego przepisów odpowiada również częściowo

zakresowi przedstawionych zagadnień prawnych, do których Sąd Najwyższy

odniósł się wyżej.

Nieważność postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), jako przyczynę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący uzasadnił sprzecznością z

przepisami prawa składu sądu orzekającego w drugiej instancji (art. 379 pkt 4

k.p.c.). Nie ma racji skarżący, bowiem Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę w składzie

jednego sędziego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a nie

powołanego w skardze kasacyjnej art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca

2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: „ustawa COVID-19”). Niezależnie od

wątpliwości związanych z samą uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023, nr 10, poz. 104),

ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego,

I CSK 2611/24

6

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania

karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860; dalej jako:

„ustawa nowelizująca”), z dniem 28 września 2023 r. zmieniono art. 3671 k.p.c.

W aktualnym jego brzmieniu zasadą jest rozpoznanie spraw w postępowaniu

apelacyjnym w składzie jednego sędziego. Zasada ta ma zastosowanie

w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie

ustawy – a zatem także w niniejszej sprawie (art. 32 ust. 1 ustawy).

Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony

jej praw, jako przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może

uzasadniać zarzutu nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Badanie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, może mieć

charakter pośredni, w ramach zarzutów podniesionych z drugiej podstawy

kasacyjnej (zob. np. postanowienie SN z 7 maja 2009 r., II CSK 80/09).

Niedostrzeżenie przez sąd drugiej instancji nieważności postępowania przed

sądem pierwszej instancji jest z kolei traktowane jedynie jako uchybienie

procesowe, które może być przedmiotem zarzutu w skardze kasacyjnej

mieszczącego się w podstawie kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. (zob.

postanowienia SN: z 31 lipca 2018 r., I CSK 212/18, i z 30 grudnia 2025 r., I CSK

3814/24).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]

I CSK 2611/24

7