Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku, który zapłaci klientom 1350 zł kosztów

Wyrokiem z 13 maja 2024 r. Sąd Rejonowy w Koninie zasądził od Bank1

spółki akcyjnej w W. solidarnie na rzecz L.A., J.A. 79 579,03 zł wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od 30 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty (pkt 1); oddalił

powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 3).

Wyrokiem z 6 lutego 2025 r. Sąd Okręgowy w Koninie oddalił apelację

I CSK 2618/25

2

pozwanego i orzekł o kosztach postępowania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany powołał

się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające na

konieczności ustalenia czy sąd zawsze jest związany wolą konsumenta, który

wnosi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, a także

czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie

świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia

umownego. Skarżący wskazał także na istnienie potrzeby wykładni przepisu

budzącego poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów,

tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie, w jakim odnosi się on do skutków uznania

postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień

przepisami dyspozytywnymi, w szczególności, że zobowiązanie powodów mogło

być określone w oparciu o średni kurs Narodowego Banku Polskiego na podstawie

art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. XLIX ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 2618/25

3

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

potwierdzających skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzą przesłanki ujęte

w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Powołane zagadnienia były wielokrotnie

i wszechstronnie analizowane w dotychczasowym orzecznictwie Sądu

Najwyższego w kontekście zbliżonych stanów faktycznych, co doprowadziło do

wypracowania jednolitych kierunków orzeczniczych.

I CSK 2618/25

4

Po pierwsze, określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę

w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej

ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego

oznaczania jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku

i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego dnia

24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia

24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22, z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22,

z dnia 11 marca 2025 r., II CSKP 2021/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r.,

II CSKP 2296/22; w orzecznictwie unijnym zob. np. wyrok Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P. i B.P.

przeciwko A, ECLI:EU:C:2021:934).

Po drugie, w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).

W orzecznictwie wyjaśniono także, że konsument może następczo udzielić

„świadomej, wyraźnej i wolnej zgody” na postanowienie abuzywne i w ten sposób

jednostronnie „przywrócić” mu skuteczność (zob. np. uchwałę SN z 7 maja 2021 r.,

III CZP 6/21; wyroki SN: z 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16; z 28 marca 2024 r.

II CSKP 2379/22; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, pkt 53-54,

66-67; z 9 lipca 2020 r., C-452/18, XZ przeciwko Ibercaja Banco SA, pkt 25-30;

z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, pkt 44-50; z 2 września 2021 r., C-932/19, pkt 47;

z 8 września 2022 r., C-80/21 do C-82/21, pkt 73, i z 12 października 2023 r.,

C-645/22, R.A. i in. przeciwko Luminor Bank AS).

Należy przy tym zauważyć, że oświadczenie konsumenta nie jest niezbędne

do uznania niedozwolonego charakteru postanowienia. Jeżeli konsument nie

wypowiada się w żaden sposób co do tego, czy potwierdza związanie

I CSK 2618/25

5

postanowieniem, czy też odmawia takiego potwierdzenia, sąd rozpoznający spór

jest zobowiązany z urzędu uznać postanowienie za niewiążące (uzasadnienie

uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]