Sąd Najwyższy nie przyjął skargi klienta od wyroku w sprawie o odszkodowanie

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze

kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący

wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w

art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i

I CSK 2629/24

2

uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które –

zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi

kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach

Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

z 12 lutego 2024 r. (sygn. akt V ACa 1511/23), pełnomocnik powoda J.K., opierając

skargę kasacyjną na zarzutach naruszenia art. 444 § 1 k.c. i art. 444 § 2 k.c., wniósł

o przyjęcie jej do rozpoznania, nie wskazując jednak wyraźnie, na której z

przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. opiera ten wniosek. Uzasadnienie

wniosku ograniczył do stwierdzenia, że „zaskarżone orzeczenie w sposób

oczywisty narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 444 § 1 oraz art. 444 § 2

k.c.”, że wykładnia tych przepisów oraz stan faktyczny „w efekcie jednolitego

stanowiska judykatury i doktryny nie powinna budzić żadnych wątpliwości”, oraz że

„niniejsza skarga jest oczywiście uzasadniona i jako taka winna zostać przyjęta

przez Sąd Najwyższy do rozpoznania”. Należało zatem przyjąć, że skarżący

odwołuje się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się do tej przesłanki, należy stwierdzić, że w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wyjaśniono, że zachodzi ona wtedy, gdy zasadność zarzutów

podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez potrzeby

przeprowadzania głębszej analizy prawnej. Dotyczy to uchybień – przepisom prawa

materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze

kasacyjnej – o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na

oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i

ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa,

zastosowaniu przepisu już nieobowiązującego albo jego oczywiście błędnym

zastosowaniu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności

skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza i

przekonująca od razu teza wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie. Na tym

właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym

I CSK 2629/24

3

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia

2019 r., IV CSK 307/19). Nie jest natomiast wystarczające samo twierdzenie o

oczywistym lub rażącym naruszeniu prawa. O spełnieniu przesłanki określonej w

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. można mówić dopiero wówczas, gdy wskazywane

naruszenie prawa prowadzi do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma na celu ochronę

interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni prawa oraz wkład

w rozwój jurysprudencji. Tym samym, na etapie przedsądu brak jest podstaw do

poszukiwania przesłanek przyjęcia skargi wyłącznie w treści zarzutów kasacyjnych

– obowiązek ich wykazania ciąży na stronie skarżącej i nie może być przedmiotem

rekonstruowania przez Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99). Dlatego ocena spełnienia wskazanych przesłanek

ogranicza się do analizy argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania. Wniosek ten powinien być zredagowany w sposób

umożliwiający ocenę, czy skarżący wykazał istnienie którejkolwiek z przesłanek z

art. 3989 § 1 k.p.c. bez konieczności poszukiwania przez Sąd Najwyższy uchybień i

argumentów w obrębie środka zaskarżenia. Obowiązek ten – w zakresie

uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania określony w

art. 3984 § 2 in fine k.p.c. – nie jest tożsamy z obowiązkiem uzasadnienia

przytoczonych podstaw kasacyjnych (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a argumentacja

dotycząca zarzutów nie może zastępować przesłanek przedsądu. W obu

przypadkach chodzi bowiem o odmienne metody argumentowania (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, z 5 czerwca

2001 r., IV CZ 45/01, z 10 stycznia 2003 r., V CZ 189/02, z 13 lipca 2007 r., III

CSK 180/07, z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z 11 kwietnia 2018 r., V CSK

547/17 i z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17). Przesłanki te muszą zostać przez

skarżącego wyraźnie wyodrębnione i odrębnie uzasadnione. Wymaga to

przedstawienia odpowiedniego wywodu jurydycznego, opartego na analizie

przepisów, orzecznictwa i argumentów wskazujących, że – w świetle kryteriów

określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. – istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd

Najwyższy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2020 r., II

I CSK 2629/24

4

CSK 432/19, z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06 i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK

520/11).

Skarżący nie sprostał powyższym wymaganiom. Na uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przytoczył jedynie – w dwóch zdaniach

– ogólnikowe twierdzenia o oczywistym naruszeniu art. 444 § 1 i § 2 k.c.,

jednolitości stanowiska judykatury i doktryny oraz oczywistej zasadności skargi. Nie

przedstawił natomiast żadnego wyodrębnionego wywodu prawnego pozwalającego

stwierdzić, że zarzucane naruszenia mają charakter kwalifikowany, dostrzegalny

prima facie i prowadzą do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Poprzestał w istocie na wyrażeniu własnego przekonania o wadliwości

zaskarżonego wyroku. Już z tej przyczyny nie można uznać, że skarżący wykazał

przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że argumentacja rozwinięta w

uzasadnieniu skargi nie odnosi się do rzeczywistych podstaw rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego. Sąd drugiej instancji nie oddalił roszczeń dochodzonych na

podstawie art. 444 § 1 i § 2 k.c. wskutek odmiennej wykładni tych przepisów, lecz z

uwagi na niewykazanie przez powoda przesłanek dochodzonych roszczeń. W

odniesieniu do odszkodowania Sąd Apelacyjny wskazał w szczególności, że powód

nie przedstawił dowodów pozwalających ustalić wysokość poniesionych kosztów

leczenia, rehabilitacji i innych wydatków oraz nie wykazał, jaka ich część

pozostawała w związku z nieprawidłowościami w procesie leczenia. Z kolei w

odniesieniu do renty uznał, że powód nie wykazał ani uszczerbku majątkowego

wynikającego z utraty zdolności do pracy zarobkowej, ani zakresu zwiększonych

potrzeb, ich związku ze zdarzeniem szkodzącym oraz wysokości związanych z nimi

kosztów.

Zasadnicza część wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi koncentruje

się natomiast na kwestii ciężaru dowodu oraz możliwości zastosowania art. 322

k.p.c. Skarżący nie podniósł jednak zarzutu naruszenia art. 322 k.p.c. ani

jakiegokolwiek innego przepisu procesowego odnoszącego się do zasad ustalania

wysokości świadczenia lub rozkładu ciężaru dowodu. Skarga została oparta

wyłącznie na zarzutach naruszenia art. 444 § 1 i § 2 k.c. W konsekwencji

I CSK 2629/24

5

zasadniczy wywód uzasadnienia skargi odnosi się do kwestii nieobjętej

przytoczonymi podstawami kasacyjnymi, wobec czego nie może stanowić

argumentacji wykazującej wystąpienie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. Treść zarzutu naruszenia art. 444 § 1 k.c. wprost zmierza do

zakwestionowania oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji, co

narusza zakaz zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. oparcia podstawy skargi kasacyjnej na

zarzutach kwestionujących ocenę dowodów i ustalenia faktyczne.

Już tylko na marginesie można zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego

wyroku wynika, iż Sąd Apelacyjny nie pominął art. 322 k.p.c., lecz wyraźnie

rozważył możliwość jego zastosowania, uznając że powód nie wykazał

podstawowych przesłanek dochodzonych roszczeń. Stanowisko to pozostaje

zgodne z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zgodnie z którym art. 322

k.p.c. ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie dopiero wtedy, gdy

wykazana została zasadność roszczenia co do zasady, natomiast ścisłe

udowodnienie jego wysokości jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Przepis ten

nie zwalnia strony z obowiązku wykazania przesłanek dochodzonego roszczenia

ani nie może zastępować inicjatywy dowodowej strony (zob. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego z 6 listopada 2020 r., I CSK 721/18 oraz z 29 października 2024 r., II

CSKP 1652/22, postanowienia Sądu Najwyższego z 17 września 2021 r., II CSK

303/21 oraz z 22 sierpnia 2013 r., IV CSK 185/13 wraz z powołanym tam

orzecznictwem). Kwestia prawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego w tym

zakresie pozostaje jednak poza granicami podstaw kasacyjnych wyznaczonych

przez skarżącego.

W sprawie nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 §

1 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., odstępując od obciążania powoda

kosztami postępowania kasacyjnego poniesionymi przez pozwanego oraz

I CSK 2629/24

6

interwenienta ubocznego z uwagi na charakter sprawy oraz sytuację majątkową i

osobistą powoda.

(A.G.)

[a.ł]