Kredyt indeksowany do franka. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27 marca 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co

następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2658/25

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru

skargi kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21; z 23 maja

2024 r., I CSK 364/24). Wskazano m.in., że skarga kasacyjna została

ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny

środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez

zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni,

a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny

środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej

instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja

tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c oraz pkt 4 k.p.c.

ze względu na:

1. istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości

i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 §1 i 2 k.c. w

zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień

umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień

przepisami dyspozytywnymi;

I CSK 2658/25

3

2. występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polegające

na konieczności ustalenia czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą

strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se

o niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy

postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności.

W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis

prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami

skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się do

konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem

szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe

i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie,

lecz także wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się

jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (zob.

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki SN: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18,

OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z 20 czerwca 2022 r.,

II CSKP 701/22, z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r.,

II CSKP 722/22, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 25 maja 2023 r.,

I CSK 2658/25

4

II CSKP 1311/22, z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z 25 października 2023 r.,

II CSKP 820/23, z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22,

z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z 6 września 2024 r.,

II CSKP 1644/22, postanowienia SN: z 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22,

z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22

i z 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo;

w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki

z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.,

ECLI:EU:C:2021:341, z 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko

„A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko

X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM

przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

Problem wymagań, które muszą być spełnione, aby postanowienia umowne

składające się na mechanizm indeksacji kredytu, w tym ucieleśniające ryzyko

walutowe, można było uznać za sformułowane w sposób jednoznaczny

w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., został także szeroko rozważony w dotychczasowym

orzecznictwie (zob. wyroki SN: z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23 i z 29 listopada

2023 r., II CSKP 1753/22). Wypowiedzi Sądu Najwyższego w tej materii są spójne

ze stanowiskiem wyrażonym w powołanym wcześniej wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, w którym

stwierdzono, że postanowienie umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą

a konsumentem ustalające cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt

jest indeksowany, powinno, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów,

umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu

i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany

waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby

konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany

stosowany przez przedsiębiorcę.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

I CSK 2658/25

5

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od

podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu

prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości

prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga

powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Skonfrontowanie wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku wyklucza

stwierdzenie, że skarżący wykazał oczywistość wniesionego środka zaskarżenia

w znaczeniu przytoczonym wyżej.

W tym stanie rzeczy wywody wniosku – w zestawieniu z motywami

zaskarżonego wyroku i aktualnym dorobkiem orzeczniczym Sądu Najwyższego –

nie ujawniały potrzeby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nimi

materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań skargi

kasacyjnej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]

I CSK 2658/25

6