Miasto G. nie dostanie 100 tys. zł od Skarbu Państwa, SN odmówił przyjęcia skargi

Wyrokiem z 17 września 2021 r., II C 1046/19, Sąd Okręgowy w Katowicach

oddalił powództwo miasta na prawach powiatu przeciwko Skarbowi Państwa

o zapłatę 100 026,45 zł z odsetkami z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach

oddalił apelację miasta.

I CSK 2667/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowe miasto potrącało 5% dochodu

należnego Skarbowi Państwa za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jako

należny miastu procent na mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd drugiej instancji uznał, że miasto stosowało prawidłową stawkę 5% i nie

przysługuje mu stawka 25% przewidziana dla wpływów Skarbu Państwa z najmu

(art. 23 ust. 3 u.g.n.). Miasto podniosło, że prawidłowo gospodarowało

nieruchomościami Skarbu Państwa, a okres bezumownego korzystania przez

najemców z przedmiotu najmu miał miejsce między dwiema umowami najmu. Przy

tym do niezawarcia kolejnej umowy najmu, przed wygaśnięciem poprzedniej,

doszło z powodu zwlekania wojewody ze zgodą na zawarcie umowy. Sąd

odwoławczy uznał, że argument ten nie rozszerza zakresu stosowania art. 23 ust. 3

u.g.n. Sąd drugiej instancji wskazał również, że o dochodzie powiatu można mówić

wyłącznie w odniesieniu do środków, co do których doszło do dokonania potrącenia

przez powiat lub miasto na prawach powiatu. Tylko przez potrącenie dochód, o

którym mowa w art. 23 ust. 3 u.g.n., może być uzyskany.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miasto powołało

się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących

wykładni:

1) art. 405 i 410 k.c. w zw. z art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach

publicznych (u.f.p.), art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu

terytorialnego i art. 23 ust. 3 u.g.n.: czy zasadne jest orzecznictwo sądów

administracyjnych, iż należna powiatowi część dochodu z zarządzania

nieruchomościami Skarbu Państwa może zostać uzyskana tylko przez potrącenie z

uzyskanego dochodu;

2) art. 23 ust. 3 u. g. n. w zakresie odnoszącym się do okresu bezumownego

korzystania z nieruchomości, przypadającego pomiędzy dwoma pisemnymi

umowami najmu lub dzierżawy, a także w kontekście ewentualnego przedłużenia

trwania poprzedniej umowy w trybie art. 674 k.c. oraz art. 674 k.c. w związku z

art. 694 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 2667/24

3

W sprawie miasto na prawach powiatu podnosi bezpodstawne wzbogacenie

się Skarbu Państwa na skutek potrącenia przez miasto z przychodów

przekazywanych Skarbowi Państwa tylko 5%, zamiast należnych – według

skarżącego – 25%. W uchwale z 13 lipca 2011 r., III CZP 35/11, Sąd Najwyższy

wskazał, że „Ustawa o finansach publicznych nie reguluje wprawdzie wprost trybu

zwrotu należności odprowadzonej na rachunek budżetu państwa stanowiącej

dochód jednostki samorządu terytorialnego, to jednak według jednoznacznego

art. 67 tej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60,

a zatem także dotyczących pobieranych przez jednostkę samorządu terytorialnego

dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej

zleconych odrębnymi ustawami i nieodprowadzonych na rachunek dochodów

budżetu państwa, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu

postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29

sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60

ze zm.). W ten sposób został w dalszym ciągu przewidziany administracyjny tryb

postępowania do rozstrzygania spraw dotyczących niepodatkowych należności

budżetowych stanowiących dochód budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

w tym także do rozstrzygania o zwrocie przekazanych nienależnie do budżetu

Skarbu Państwa kwot stanowiących na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód

powiatu.”.

Artykuł 405 k.c. dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia na skutek zdarzeń

cywilnoprawnych, czyli zdarzeń mających skutki w sferze prawa cywilnego, a

art. 410 k.c. dotyczy nienależnie spełnionych świadczeń cywilnoprawnych.

Tymczasem rozliczenia powiatu z budżetem państwa nie mają charakteru rozliczeń

cywilnoprawnych. Drugą stroną tych rozliczeń nie jest Skarb Państwa, który jest

formą działania Państwa w sferze cywilnoprawnej, lecz jednostka sektora finansów

publicznych, której przypadają przychody z nieruchomości Skarbu Państwa. Zatem

w świetle art. 60 i 67 u.f.p. wykluczone jest, aby Skarb Państwa był bezpodstawnie

wzbogacony w rozumieniu art. 405 k.c. na skutek rozliczeń regulowanych Ustawą

o finansach publicznych.

Mimo pominięcia tego aspektu sprawy przez Sąd drugiej instancji

zaskarżony wyrok odpowiada prawu i nie zachodzi potrzeba oceny zasadności

I CSK 2667/24

4

zarzutów kasacyjnych będących podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Ponadto sądy powszechne i Sąd Najwyższy nie są uprawnione do

oceny zasadności orzecznictwa sądów administracyjnych o wyłączności potrącenia

uregulowanego w Ustawie o gospodarce gruntami do pokrycia należności powiatu

z tytułu zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa. Dlatego Sąd Najwyższy

na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]