Spór o służebność przesyłu spółki P. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

I.D., T.D. i D.D. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Poznaniu z 23 maja 2024 r., zaskarżając to postanowienie

w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące

I CSK 273/26

2

dopuszczalności uwzględniania przez sądy powszechne zarzutu zasiedzenia

służebności gruntowej o treści służebności przesyłu lub służebności przesyłu

w sytuacji, gdy de facto nie upłynął wymagany przepisami prawa okres do

stwierdzenia zasiedzenia tego prawa, a jedynie doszło do doliczenia czasu

posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przez poprzednika

prawnego do czasu posiadania służebności gruntowej o treści służebności przesyłu

lub służebności przesyłu przez uczestnika postępowania.

Ponadto skarżący powołali się na konieczność wykładni przepisów

umożliwiających uwzględnienie zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu w

związku z art. 21 Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Konstrukcja takiego zagadnienia powinna odpowiadać wymogom

zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z 9

maja 2006 r., V CSK 75/06). W konsekwencji dopuszczalne jest przedstawianie

zagadnień (pytań) prawnych wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do

uzupełnienia”. Pytanie takie, zaczyna się zawsze od partykuły pytajnej „czy”.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, dokonuje się przez wybór

towarzyszącej mu odpowiedzi (postanowienie SN z 13 kwietnia 2000 r., III CZP

2/00). Przedstawione przez skarżących zagadnienie prawne tego wymagania nie

spełnia.

Co więcej, skarżący nie przedstawili w zasadzie żadnego uzasadnienia tak

ujętego zagadnienia. Nie przytoczyli argumentów wskazujących na istnienie co do

niego poważnych wątpliwości prawnych, nie przedstawili poglądów orzecznictwa

I CSK 273/26

3

i doktryny, nie wskazali na możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje

jurydyczne stojące za nimi.

Ponadto treść zagadnienia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nie ma

ono charakteru uniwersalnego, gdyż odnosi się bezpośrednio od stanu faktycznego

sprawy i sytuacji wnioskodawców.

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta

polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

wskazali nawet przepisów, których wykładni się domagają. Nie przytoczyli

poglądów orzecznictwa i doktryny, możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych i

racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Uzasadnienie wniosku sprowadza się

w tym zakresie do przywołania fragmentów dwóch orzeczeń: Trybunału

Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy miał przy tym na uwadze, że skarżący podnieśli wątpliwości

co do zgodności z Konstytucją przepisów, które stanowiły podstawę prawną

zaskarżonego postanowienia. W tym kontekście istotne jest, że wyrokiem z 2

grudnia 2025 r., P 10/16, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 292 w zw. z art. 285

§ 1 i 2 k.c., rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę

przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy –

Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej

I CSK 273/26

4

treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w

związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. Wyrok ten nie może jednak wpływać

na ocenę zasadności wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ponieważ skarżący nie oparli skargi na przepisach uznanych przez Trybunał za

niezgodne z Konstytucją. Sformułowali bowiem w skardze jedynie zarzuty

naruszenia art. 172 § 2 w zw. z art. 176 § 1 w zw. z art. 3054 k.c.

Nie wyklucza to oczywiście wniesienia przez skarżących skargi o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Okręgowego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 4011 w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. Ocena dopuszczalności skargi wymaga jednak w okolicznościach sprawy

wnikliwej analizy istniejącego w tym zakresie orzecznictwa (zob. w szczególności,

stanowiącą zasadę prawną, uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 17 grudnia

2009 r., III PZP 2/09, OSNC 2010, nr 10, poz. 103, oraz wyrok TK z 3 grudnia

2025 r., SK 17/18, OTK-A 2026, poz. 14).

Według Sądu Najwyższego, nie ma także innych przyczyn uzasadniających

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(D.Z.)

[SOP]