Podział majątku wspólnego: skarga uczestnika odrzucona, bo nie wskazał zakresu uchylenia

Postanowieniem z 25 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu częściowo

zmienił postanowienie Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z 10

maja 2023 r., wydane w sprawie z wniosku M. W. D. przy udziale K. D. o podział

majątku wspólnego.

Skargi kasacyjne od postanowienia Sądu Okręgowego złożyło oboje

uczestników.

I CSK 2741/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wnioskodawczyni uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nieważnością postępowania, wynikającą z naruszenia art. 162 k.p.c.

poprzez pozbawienie jej prawa na złożenie zastrzeżenia na uchybienie przez sąd

art. 227 oraz 2352 k.p.c. mających na celu wykazanie błędów w opinii biegłego, w

której dokonano korekty wyceny nieruchomości. Zdaniem wnioskodawczyni skarga

kasacyjna jest także oczywiście zasadna na skutek zastosowania w sprawie art.

225 k.p.c. w miejsce art. 224 k.p.c.

Zarzut nieważności postępowania jest bezzasadny. Pozbawienie strony

możności obrony jej praw zachodzi jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia

trzech przesłanek: 1) stwierdzenia w sprawie naruszenia przepisów postepowania;

2) stwierdzenia wpływu tego uchybienia na możność działania strony; 3) zbadania,

czy pomimo zaistnienia tych dwóch przesłanek strona mogła dochodzić obrony

swoich praw oraz stwierdzenia braku jakiejkolwiek mozności tego rodzaju (zob. np.

postanowienia SN z 29 maja 2024 r., II CSKP 1775/22, OSNC 2025, nr 1, poz. 6; z

12 marca 2024 r., III USK 94/23; z 2 lipca 2024 r., III CZ 379/23; 5 września 2023 r.,

III CZ 494/22 oraz z z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 992/23). W każdym przypadku

chodzi o taką sytuację, w której strona nie tylko była pozbawiona możliwości

wzięcia udziału w rozprawie, ale też tego udziału faktycznie nie brała. Dodatkowo

skutki nieuczestniczenia strony w danym etapie postepowania nie mogły zostać

naprawione przed wydaniem wyroku w danej instancji.

W ocenianym postępowaniu przede wszystkim nie doszło do naruszenia

prawa skarżącej w postaci braku umożliwienia jej zajęcia stanowiska w sprawie

dodatkowej opinii biegłego. Po uaktualnieniu wyceny nieruchomości przez biegłego,

wnioskodawczyni przysługiwało prawo do przedstawienia sądowi zastrzeżeń do

opinii oraz sformułowania ewentualnych dodatkowych pytań do biegłego, jeżeli

wydana opinia okazała się nieprecyzyjna. Skarżąca skorzystała w tego prawa, nie

uczyniła tego jednak w sposób przekonujący dla sądu rozpoznającego sprawę.

Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 286 k.p.c. podmiotem uprawnionym do

oceny spójnosci i kompletności opinii biegłego jest sąd, nie zaś uczestnicy

postępowania. Opinia biegłego stanowi bowiem szczególny środek dowodowy,

I CSK 2741/25

3

który ma na celu dostarczenie sądowi wiadomosci specjalnych, wymaganych do

rozpoznania sprawy. Nie ma podstaw do uzupełniania opinii biegłych, powoływania

kolejnych biegłych, ani do wzywania biegłych do złożenia opinii uzupełniającej bądź

wyjaśnień w formie ustnej lub pisemnej, jeżeli złożone już opinie biegłych nie budzą

wątpliwości sądu, co jest kwestią oceny tego dowodu przez sąd orzekający,

usuwającą się spod kontroli kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN z 17 czerwca

2025 r., III USK 74/25 i z 25 kwietnia 2025 r., I CSK 31/24 oraz wyrok SN z 9 lipca

2025 r., II CSKP 470/23).

Sąd Najwyższy nie dopatrzył się także

naruszeń

prawa,

które

doprowadziłyby do oczywistej zasadności skargi.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje bowiem wtedy, gdy

zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej

analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej

wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji

orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Skarżący powinien uzasadnić tę przesłankę, wskazując jedynie na argumenty

mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może więc powoływać

się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać na innych faktach niż stanowiące

podstawę rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK

5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK

1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23).

Skarżąca nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Uzasadniła wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o założenia niezgodne z faktami

stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia, takimi jak np. spełnianie przez uczestnika

własnych potrzeb mieszkaniowych w okresie, w którym skarżąca domagała się

uzyskiwania pożytków cywilnych z nieruchomości. Kwestionowanie ustaleń

faktycznych jest zaś niemożliwe na etapie postępowania kasacyjnego ze względu

na brzmienie art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.

I CSK 2741/25

4

Natomiast skarga kasacyjna uczestnika postępowania podlegała odrzuceniu.

Do wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej należą oznaczenie

orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w

całości czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz

wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu

żądanego uchylenia i zmiany (art. 3984 § 1 k.p.c.). Niezawarcie lub niepoprawne

zawarcie w skardze tych elementów różni od innych wad i braków pisma

procesowego szczególna konsekwencja. W myśl art. 3986 § 2 k.p.c. pismo

niezawierające któregoś z wymienionych elementów podlega odrzuceniu a limine tj.

bez wzywania do uzupełnienia braków.

W skardze kasacyjnej złożonej do Sądu Najwyższego uczestnik objął

zakresem zaskarżenia pkt I oraz pkt III postanowienia Sądu Okręgowego,

precyzując, że sprawa wymaga dokonania powtórnej oceny wartości całego

majątku wspólnego. Jednocześnie sformułował wniosek „o uchylenie zaskarżonego

postanowienia”, nie wskazując, czy postanowienie powinno zostać uchylone w

całości, czy też w części. Biorąc pod uwagę brak jednoznacznego wskazania, w

jakim zakresie pozwany domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, niemożliwe

byłoby działanie Sądu Najwyższego w myśl sformułowanych wniosków. Sąd

Najwyższy zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. nie może bowiem uchylić lub zmienić

rozstrzygnięcia w szerszym zakresie niż wynika to z oznaczonego przez

skarżącego zakresu zaskarżenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 24

czerwca 2022 r., I CSK 2657/22; z 20 kwietnia 2022 r., I CSK 2268/22; z 30

listopada 2021 r., I CSK 220/21; z 24 czerwca 2021 r., V CSKP 144/21; z 19 marca

2021 r., II CSK 406/20).

O ile w przypadkach całkowicie jednoznacznych dopuszczalne jest domyślne

uzupełnienie wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia wskazanym wcześniej

zakresem zaskarżenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2016 r., I PZ 5/16), o tyle niemożliwe jest nadanie dalszego biegu skardze

kasacyjnej, w której oznaczenie zakresu zaskarżenia oraz zakresu żądanego

uchylenia budzi uzasadnione wątpliwości.

I CSK 2741/25

5

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną uczestnika, zaś na podstawie art. 3989 § 1 i 2 w

zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi wnioskodawczyni, o

kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 520 § 1

k.p.c.

[a.ł]