Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki i zasądził od niej 5 400 zł kosztów postępowania

Wyrokiem z 24 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie po

rozpoznaniu sprawy z powództwa R.W. przeciwko S. S.A. z siedzibą w W., oddalił

powództwo główne o zapłatę (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powoda

264 791,83 zł z zastrzeżeniem, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do

zatrzymania zasądzonej na rzecz powoda należności do czasu, aż zaoferuje on

I CSK 2750/25

2

pozwanemu zwrot otrzymanego na podstawie zawartej w dniu 11 września 2008

roku z K. S.A. z siedzibą w W. umowy kredytu na cele mieszkaniowe (…)

świadczenia w kwocie 360 000 zł albo zabezpieczy roszczenie

o zwrot tej kwoty (pkt 2); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 3) i orzekł

o kosztach postępowania (pkt 4).

Wyrokiem z 16 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił

zaskarżony wyrok częściowo, w ten sposób, że: z punktu drugiego wyeliminował

zastrzeżenie prawa zatrzymania na rzecz pozwanego; w punkcie trzecim zasądził

od pozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie od 264 791,83 zł

za okres od dnia 5 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty (pkt I); oddalił apelację powoda

w pozostałej części (pkt II); oddalił apelację pozwanego (pkt III) i orzekł o kosztach

postępowania (pkt IV).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. w zakresie pkt I, III i IV. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na występowanie w sprawie

istotnych zagadnień prawnych i potrzebę wykładni przepisów prawnych w zakresie

oceny i skutków uznania postanowień umowy kredytu za niedozwolone klauzule

umowne.

W odpowiedzi powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów

postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

I CSK 2750/25

3

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

I CSK 2750/25

4

Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze i sformułowane

zagadnienia prawne koncentrują się wokół problemu dotyczącego abuzywności

postanowień umowy i skutków tej abuzywności. Należy zauważyć, że kwestie te

były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwałę

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22; wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r.

II CSKP 293/22; z 13 maja 2022 r. II CSKP 405/22; z 31 marca 2023 r.,

II CSKP 1052/22; z 30 stycznia 2026 r., II CSKP 1053/23; z 21 stycznia 2026 r.,

II CSKP 258/23).

W judykaturze dominuje pogląd, że klauzule zastrzeżone w umowie kredytu

powiązanego z walutą obcą kształtujące mechanizm indeksacji określają główne

świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r.,

III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; wyroki TSUE: z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13,

Kásler i Káslerné Rábai; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei; z 23 kwietnia 2015 r.,

C-96/14, Van Hove; z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.). Za takie

uznawane są również postanowienia określane jako „klauzule ryzyka walutowego”,

które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem zmiany kursu

waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob. wyroki TSUE:

z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc i in.; z 20 września 2018 r., C-51/17,

OTP Bank i OTP Faktoring; z 14 marca 2019 r., C-118/17, Dunai; z 3 października

2019 r., C-260/18, Dziubak).

Problem sformułowany przez skarżącego w zakresie skutków uznawania

postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień

przepisami dyspozytywnymi również został już wyjaśniony. W uchwale pełnego

składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

przyjęto m.in., że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu

indeksowanego, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

I CSK 2750/25

5

Sąd Najwyższy wyjaśnił także, że w zakresie zasądzenia odsetek

ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego do rozpoczęcia

tej wymagalności nie jest konieczne złożenie przez kredytobiorcę żadnego

sformalizowanego oświadczenia przed odpowiednim organem, zaś przyjęcie

konieczności złożenia takiego oświadczenia byłoby niezgodne z orzecznictwem

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (postanowienie Sądu Najwyższego

z 9 kwietnia 2026 r., I CSK 3426/25).

Wobec powyższego podniesione wątpliwości interpretacyjne należy uznać

za wyjaśnione, zaś kwestie prezentowane przez skarżącego jako „istotne

zagadnienia prawne” nie stanowią obecnie zagadnień nowych.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie

z art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]