Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sporze o 300 tys. zł z podziału majątku małżonków

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 2780/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik J.O.

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej ze względu na rażące

naruszenie art. 47 § 1 k.r.o., wynikające z założenia, że w okolicznościach sprawy

doszło do dorozumianego rozszerzenia wspólności ustawowej małżeńskiej przez

przekazanie środków pieniężnych jednemu z małżonków (wnioskodawczyni), mimo

że nie doszło do zawarcia żadnej umowy w wymaganej prawem formie.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie stwarzała podstaw do przyjęcia, że skarga

kasacyjna jest – w przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Zgodnie z art. 47 § 1 k.r.o. umowa majątkowa rozszerzająca lub

ograniczająca wspólność majątkową powinna być zawarta w formie aktu

notarialnego. Od umowy majątkowej należy jednak odróżnić rozporządzenie

konkretnym przedmiotem majątkowym z majątku wspólnego do majątku osobistego

i vice versa. Dopuszczalność zawierania tego rodzaju umów jest akceptowana w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r., III CZP 76/90, OSNC 1991, nr 10-12, poz.

117, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1991 r., III CZP 133/91,

I CSK 2780/25

3

Orzecznictwo Sądów Polskich 1992, nr 7-8, poz. 171, postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 lutego 2014 r., II CNP 54/13), co odnosi się także do umów

zmierzających do włączenia do majątku wspólnego przedmiotów należących do

majątku osobistego jednego z małżonków (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 24 lutego 2011 r., III CSK 137/10 i z dnia 23 maja 2013 r., I CSK 515/12 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2021 r., II CSK 426/21).

W okolicznościach sprawy Sąd Okręgowy, wbrew stanowisku skarżącego,

nie wyraził poglądu, jakoby między uczestnikami doszło do zawarcia per facta

concludentia umowy majątkowej prowadzącej do rozszerzenia wspólności

ustawowej. Przyjął natomiast, odwołując się do kontekstu, w jakim uczestnik

przekazał wnioskodawczyni kwotę 300 000 zł, że doszło do rozporządzenia tą

kwotą z majątku osobistego uczestnika, do którego pierwotnie weszła na skutek

darowizny, do majątku wspólnego. Ewentualna polemika z tym zapatrywaniem nie

dotyczy interpretacji ani sposobu zastosowania art. 47 k.r.o. i wymagałaby

wywodów w płaszczyźnie wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.), wniosek nie

ujawniał jednak w tej materii żadnych argumentów; przepis ten nie został również

wskazany w podstawach skargi kasacyjnej.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 i art. 520 § 1 w związku z

art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]