Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi powódki i zasądził od niej 2700 zł kosztów

Wyrokiem z 18 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Kołobrzegu oddalił

powództwo M.B. przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście K. i T. spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej w K. o stwierdzenie

nieważności umowy (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 i 3).

I CSK 2783/25

2

Wyrokiem z 29 maja 2025 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił apelację

powódki i orzekł o kosztach postępowania.

Powódka wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok Sądu

Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne sformułowane na kanwie

art. 58 § 1 w zw. z art. 37 ust. 1 u.g.n. i sprowadzające się do wyjaśnienia: „Czy

organizator przetargu ograniczonego, posiadając wiedzę o śmierci osoby

uprawnionej do udziału w tym przetargu oraz dysponując imionami, nazwiskami

i adresami jej spadkobierców ustawowych, zobowiązany jest zawiadomić ich

o planowanym przetargu przed jego przeprowadzeniem, zobowiązując ich do

wskazania na jakim etapie jest postępowanie spadkowe i czy są zainteresowani

udziałem w tymże przetargu, a brak takiego zawiadomienia stanowi naruszenie

prawa skutkujące nieważnością dokonanej sprzedaży z uwagi na pozbawienie

spadkobierców prawa do udziału w przetargu?”.

Skarżąca wskazała zarazem, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona wobec odmowy stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży

nieruchomości pomiędzy pozwanym ad. 1 i pozwanym ad. 2 wyłonionym

w przetargu ograniczonym, mimo że nieruchomość powinna być zbyta na rzecz

powódki w trybie bezprzetargowym; błędnej wykładni decyzji Prezydenta miasta K.

z 16 grudnia 1998 roku i przyjęcia, że z decyzji tej nie wynika prawo nabycia

nieruchomości przez powódkę w trybie bezprzetargowym; sporządzenia wniosku

przez starostę z naruszeniem art. 23a ust. 1 u.g.n.; wskazania

w uzasadnieniu poglądów sprzecznych z sentencją orzeczenia.

W odpowiedzi pozwany Skarb Państwa – Starosta K. wniósł

o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od powódki na

rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 2783/25

3

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzi

powołana wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zasady regulujące sposób

ogłoszenia o przetargu są zawarte w art. 35 i 38 u.g.n. oraz w § 6 ust. 1-7

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie sposobu

i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości

(tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2213). W okolicznościach sprawy stosownie do art. 35

ust. 1 u.g.n., starosta sporządził i opublikował wykaz nieruchomości

przeznaczonych do zbycia, który został podany do publicznej wiadomości na tablicy

Starostwa Powiatowego w K., w Monitorze Urzędowym i na stronie Wojewody

Zachodniopomorskiego na okres 21 dni. Następnie na podstawie

I CSK 2783/25

4

art. 38 u.g.n. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r.

w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie

nieruchomości, 16 maja 2022 r. podał do publicznej wiadomości ogłoszenie

o pierwszym ustnym przetargu ograniczonym.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu.

Poczynione w sprawie ustalenia nie potwierdzają tezy powódki

o przysługiwaniu jej prawa do nabycia spornej nieruchomości w trybie

I CSK 2783/25

5

bezprzetargowym. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że nieruchomość

stanowiąca działkę nr 254/5, mogła poprawić nie tylko warunki zagospodarowania

działki nr 253/2, ale także działek nr 254/4 i 253/1, poprzez które działka

nr 254/5 uzyskała dostęp do drogi publicznej. Działka nr 254/5 ma regularny kształt

i powierzchnię 84 m2, którą z powodzeniem można było zagospodarować łącznie

z nieruchomością stanowiącą działki nr 253/3 i 254/6. Orzecznictwo sądowe, które

ukształtowało się na gruncie art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. jednolicie wskazuje zaś, że

kwestią rozstrzygającą, czy konkretna działka może być zbyta w drodze

bezprzetargowej w oparciu o powołane unormowanie jest okoliczność, czy istnieją

inne nieruchomości, których właściciele mieliby na podstawie tego przepisu prawo

wystąpienia do organu z wnioskiem o sprzedaż nieruchomości na poprawę

warunków zagospodarowania własnej nieruchomości.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 czerwca 2024 r.,

I OSK 99/24, pominięcie trybu przetargowego na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6

u.g.n. nie jest dopuszczalne, gdy nieruchomość gminna mogłaby poprawić warunki

zagospodarowania nieruchomości przyległych należących więcej niż do jednego

podmiotu. W takim przypadku zainteresowani mogą być wszyscy właściciele tych

nieruchomości, zatem ich zbycie powinno nastąpić na równych prawach dla

wszystkich − co zapewnia tryb przetargowy. Organ gminy nie może zatem dowolnie

wybrać jednego z zainteresowanych właścicieli nieruchomości przyległych − nawet

jeżeli uważa, że nabycie przez niego nieruchomości najbardziej poprawiłoby

warunki zagospodarowania jego nieruchomości. Zwolnienie z obowiązku

przeprowadzenia przetargu, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n, wymaga łącznego

spełnienia wszystkich przewidzianych w tym przepisie przesłanek.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

I CSK 2783/25

6

[r.g.]