SN nie przyjął skargi powoda o opłatę za użytkowanie wieczyste, zapłaci 2700 zł kosztów

Wyrokiem z 8 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, na skutek apelacji

obu stron, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 27 września 2022 r. m.in.

w ten sposób, że podwyższył wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania

wieczystego nieruchomości za lata 2022 i 2023 oraz oddalił apelację powoda.

I CSK 2816/24

2

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając

ten wyrok w całości. Wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), w ramach których pyta:

1. czy w przypadku szacowania wartości rynkowej nieruchomości na potrzeby

aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości

nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego

znaczenie powinien mieć cel oddania tej nieruchomości w użytkowanie

wieczyste, czy określony dla niej w studium uwarunkowań i kierunków

zagospodarowania przestrzennego gminy kierunek zagospodarowania lub

sposób zagospodarowania terenu określony w wydanej dla tej

nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy?

2. czy sąd jest uprawniony do dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii

biegłego w sytuacji, w której nie wyraził żadnych zastrzeżeń w odniesieniu

do prawidłowości lub rzetelności sporządzonej w danej sprawie opinii

głównej?

3. czy zlecając biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie opinii

w formie operatu szacunkowego w celu określenia wartości nieruchomości

na potrzeby aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, sąd

jest uprawniony do wskazania, że wycena powinna zostać przeprowadzona

z uwzględnieniem ustaleń studium uwarunkowań i kierunków

zagospodarowania przestrzennego gminy oraz wydanych dla tej

nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku gdy cel, na jaki

ta nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, nie pokrywa się

ani z kierunkiem zagospodarowania tej nieruchomości przewidzianym

w studium, ani ze sposobem zagospodarowania terenu określonym

w wydanej dla tej nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarb Państwa wniósł m.in. o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na jego

rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 2816/24

3

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi

jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania

problemu prawnego i wykazania, że ma on precedensowy charakter oraz znaczenie

dla rozwoju prawa, co oznacza także znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnych

innych spraw. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa

i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną

sprawą (zob. m.in. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10

kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia

2015 r., V CSK 547/14, i z 6 lutego 2026 r., I CSK 719/25).

Pierwszemu z przedstawionych zagadnień nie można obecnie nadać waloru

precedensowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono już godny

podzielenia pogląd, że przy szacowaniu wartości rynkowej nieruchomości na

potrzeby aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości

należy brać pod uwagę nie tylko cel użytkowania wieczystego, ale również

przeznaczenie nieruchomości w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego,

a w przypadku jego braku – o studium uwarunkowań i kierunków

zagospodarowania przestrzennego. Wartość rynkowa nieruchomości zależy

bowiem od tego, jakim ograniczeniom będzie podlegał użytkownik wieczysty –

w związku z celem oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste lub objęciem

gruntu określonymi aktami planistycznymi (zob. szerzej wyrok SN z 14 października

2022 r., II CSKP 588/22, oraz wyrok z 24 lutego 2023 r., II CSKP 607/22). W stanie

I CSK 2816/24

4

faktycznym sprawy cele użytkowania wieczystego nie zostały określone

w odpowiednich decyzjach administracyjnych stwierdzających nabycie użytkowania

wieczystego z mocy prawa. W ocenie Sądu Apelacyjnego, gdyby nawet doszło do

ich wskazania, to nie miałyby one obecnie znaczenia („nie byłyby wiążące dla sądu

powszechnego”), gdyż od czasu wydania decyzji zmianie uległy okoliczności

sprawy.

Za istotne nie można również uznać zagadnienia drugiego, które odnosi się

do zakresu uprawnień sądu w przedmiocie prowadzenia postępowania

dowodowego. W okolicznościach sprawy sporządzenie opinii uzupełniającej przez

biegłego nastąpiło na wniosek pozwanego, który nie był uzasadniony

nierzetelnością uprzednio sporządzonej opinii, ale przyjęciem za właściwe innych

założeń co do przeznaczenia nieruchomości leżących u podstaw opinii. Inne

założenia wynikały z odmiennej oceny materialnoprawnej stanu faktycznego. Nie

ulega przy tym wątpliwości, że sąd jest uprawniony do dokonania takiej oceny

i zażądania opinii opartej na innych podstawach wynikających z tej oceny.

Odnosząc się do trzeciego z pytań prawnych, na które miałby udzielić

odpowiedzi Sąd Najwyższy, należy wspomnieć, że to sąd decyduje o dopuszczeniu

dowodu z opinii biegłego, o okolicznościach, na jakie jest dopuszczany, a także

o innych elementach mających zdaniem sądu znaczenie z perspektywy

dokonywanej później subsumpcji, które powinien wziąć pod uwagę biegły. Treść

opinii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest w ten sposób

determinowana oceną materialnoprawną dokonaną przez sąd – w tym wypadku co

do oceny przeznaczenia nieruchomości, które należało wziąć pod uwagę w opinii.

Ewentualne kwestionowanie tej oceny może nastąpić jedynie w ramach zarzutów

naruszenia prawa materialnego i nie powoduje powstawania osobnych,

wymagających rozstrzygnięcia, zagadnień procesowych. Niezależnie od tej kwestii

podnieść należy, że trzecie zagadnienie zostało sformułowane w sposób

kazuistyczny, niekoniecznie mogący znaleźć zastosowanie do innych spraw, czego

wymaga się od istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.

I CSK 2816/24

5

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11, 3 i 4, art. 99 k.p.c. oraz art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r.

o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt

6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(E.M.)

[SOP]