Spór o tytuł wykonawczy wobec Skarbu Państwa. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

W związku ze skargą kasacyjną powoda K.C. od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z 30 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 2822/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru skargi

kasacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18;

z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 43/21; z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 216/21;

z 23 maja 2024 r., I CSK 364/24). Wskazano m.in., że skarga kasacyjna została

ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny

środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez

zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni,

a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny

środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej

instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja

tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te

nie zostały jednak spełnione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia

I CSK 2822/25

3

skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu

Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się

z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów

świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia SN:

z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21; z 20 sierpnia

2024 r., I CSK 981/24). Ponadto w judykaturze utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych

spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (zob. m.in. postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14; z 15 kwietnia

2021 r., I CSK 720/20; z 28 marca 2024 r., I CSK 6476/22). Występowanie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać

wymagania stawiane zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie

powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można

rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np.

postanowienia SN: z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP

16/15).

Występowania istotnego zagadnienia prawnego skarżący upatrywał

w konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie: „Czy w świetle art. 788 § 1 k.p.c.,

w przypadku sukcesji uniwersalnej podmiotu prawa publicznego (przekształcenia

jednostki budżetowej w państwową osobę prawną), prowadzenie egzekucji przez

następcę prawnego wymaga uprzedniego nadania klauzuli wykonalności,

gdy egzekucja została wszczęta przed przekształceniem, a także przed wejściem

w życie art. 8041 k.p.c.?”.

Oparcie zaś wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na przesłance oczywistej jej zasadności oznacza – zgodnie z poglądem

I CSK 2822/25

4

utrwalonym w judykaturze – że skarżący musi przedstawić dokładny wywód,

na czym – jego zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie,

z przytoczeniem przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację

wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Innymi słowy, skoro przesłanką wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie skarżącego,

że skarga jest oczywiście uzasadniona, to powinien on w uzasadnieniu wniosku

zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość"

i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia. Przy czym, o ile dla

uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona,

to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego

oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. np. postanowienia SN: z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20;

z 25 sierpnia 2021 r., II CSK 155/21; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 1085/25).

Mając na uwadze motywy rozstrzygnięcia zaprezentowane przez Sąd

Apelacyjny oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, uznać należy,

że zagadnienie prawne przedstawione przez powoda nie ma znaczenia

dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podobnie nie można mówić o oczywistej

zasadności skargi w powyższym rozumieniu. Wynika to stąd, że wywody

zaprezentowane przez skarżącego w ramach powołanych przesłanek przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, podobnie zresztą jak i zarzuty kasacyjne,

nie dotyczą w ogóle istoty zaskarżonego orzeczenia. Należy bowiem podkreślić,

co wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, że podstawą oddalenia

powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności był brak legitymacji

biernej podmiotu wskazanego jako pozwany, tj. Skarbu Państwa (niezależnie

od nieprawidłowości wskazania statio fisci, co zweryfikował Sąd drugiej instancji).

Sąd ten klarownie wskazał, że utworzona na podstawie ustawy osoba prawna, tj. K.

Park Narodowy, z mocy prawa nabyła wierzytelność, która była objęta tytułem

wykonawczym, a którego pozbawienia wykonalności domagał się powód.

Legitymowanym biernie był zatem K. Park Narodowy, jako odrębna od Skarbu

Państwa osoba prawna. Istotne było przy tym, że zarówno zarzuty podniesione w

I CSK 2822/25

5

skardze kasacyjnej, jak i wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w

ogóle tej problematyki nie poruszały, odnosząc się do kwestii, które nie miały

znaczenia dla rozstrzygnięcia legitymacji biernej w niniejszej sprawie.

Na marginesie nadmienić należy, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.).

W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy nie kontroluje samej oceny dowodów,

a jedynie jej legalność. Sąd ten nie jest uprawniony do ponownego

przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Z powyższych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw.

z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Tomasz Szanciło

[P.L.]

[a.ł]