Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze o kredyt frankowy

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

I CSK 2859/25

2

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank

spółka akcyjna w W. (poprzednio Bank.1 spółka akcyjna w W.) powołała się na

potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. co do tego, które

postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka

szwajcarskiego są abuzywne w razie stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku

do ustalania kursu franka szwajcarskiego rażąco narusza interesy konsumenta i

jest niezgodne z dobrymi obyczajami. Wskazała również, że w sprawie występują

istotne zagadnienia prawne, dotyczące: a) konsumenckiego statusu kredytobiorcy,

który zaciągnął kredyt na zakup nieruchomości, w której nigdy nie zamieszkał i z

której najmu uzyskuje dochód; b) dopuszczalności ustalenia treści umowy kredytu

(stosunku prawnego) – po usunięciu z niej postanowienia abuzywnego – na

podstawie powołanych we wniosku przepisów prawa, w tym mających

zastosowanie per analogiam; c) chwili miarodajnej do oceny stanu prawnego

rozstrzygającego o możliwości dalszego obowiązywania umowy kredytu po

usunięciu z niej postanowienia abuzywnego; d) możliwości automatycznej

substytucji abuzywnego postanowienia umownego normą dyspozytywną; e)

możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczególny przepis dyspozytywny, mający

zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej i f)

konieczności badania przez sąd przy rozważaniu unieważnienia umowy kredytu,

czy konkretne rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”).

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi

poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia

I CSK 2859/25

3

wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze

w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy

przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,

III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami

skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się w

przeważającym zakresie do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej

powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień umownych

wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku przy

przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi

novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w

nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co

doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych, w które

wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2,

poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP

I CSK 2859/25

4

464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP

701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II

CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października

2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP

1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 14

lutego 2025 r., II CSKP 1545/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 406/23;

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia

27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia

29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 i z dnia 29 grudnia 2024 r., I CSK 1634/23 oraz

powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18

listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia

16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i

z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

Waloru nowości nie można było przypisać również wątpliwości co do statusu

konsumenckiego kredytobiorcy, zważywszy, że w judykaturze Sadu Najwyższego

wyjaśniono już, że fakt, iż osoba fizyczna, która kupuje lokal, nie zamieszkuje w

nim, nie odbiera jej statusu konsumenta w znaczeniu przyjętym w

art. 221 k.c. Wskazano również, że status konsumenta należy ustalać na podstawie

kryterium funkcjonalnego, sprowadzającego się do oceny, czy stosunek umowny

wpisuje się w ramy działalności niezwiązanej z wykonywaniem zawodu (handlu,

przedsiębiorstwa) (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2024

r., I CSK 867/23). W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8

czerwca 2023 r., C-570/21, ECLI:EU:C:2023:456, stwierdzono ponadto, że

konsumentem w rozumieniu dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r.

w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95,

s. 29) jest osoba, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z

jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą

działalnością, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej nie jest

I CSK 2859/25

5

dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. Sposób aplikacji tych reguł w

konkretnych sprawach należy do kompetencji sądów meriti i nie może być co do

zasady rozpatrywany w kontekście przyczyn kasacyjnych, o których mowa w art.

3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia

2024 r., I CSK 1849/24).

W konkluzji, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak

również ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby

kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z

uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[a.ł]