Spór o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności,, 67 tys. zł

Sąd Okręgowy w Legnicy, postanowieniem z 31 lipca 2024 r. w sprawie

z wniosku I.P. przy udziale uczestnika postępowania R.W. o podział majątku

wspólnego i zniesienie współwłasności na skutek apelacji wnioskodawczyni i

uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Lubinie z 27

listopada 2023 r.,

1. zmienił zaskarżone postanowienie:

I CSK 286/25

2

1. w punkcie VI w ten sposób, że postanowił znieść współwłasność

nieruchomości opisanej w punkcie IV postanowienia i przyznać tę

nieruchomość na wyłączną własność wnioskodawczyni I.P.;

2. w punkcie VII w ten sposób, że zasądził od wnioskodawczyni I.P. na rzecz

uczestnika postępowania R.W. kwotę 544 100,00 zł (pięćset czterdzieści

cztery tysiące sto złotych), płatną w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia

się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku

opóźnienia w płatności tej kwoty;

3. w punkcie X w ten sposób, że ustalił, iż wnioskodawczyni i uczestnik uiścili z

majątku wspólnego na zaspokojenie osobistego zobowiązania

wnioskodawczyni z tytułu umowy kredytu (…) kwotę 102 440 zł oraz zasądził

od wnioskodawczyni I.P. na rzecz uczestnika postępowania R.W. z tego

tytułu kwotę 51 220,00 zł, płatną w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia

się niniejszego postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w

przypadku opóźnienia w płatności tej kwoty, oddalając dalej idące wnioski

stron;

4. oddalił dalej idące apelacje wnioskodawczyni i uczestnika postępowania;

5. orzekł, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnego

związane ze swoim udziałem w tym postępowaniu.

Uczestnik postępowania R.W. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia

Sądu drugiej instancji, zaskarżając orzeczenie w części tj. w zakresie pkt 1.1 oraz

1.2 a także pkt. 2 w części w jakiej oddalono dalej idącą apelację uczestnika

postępowania.

Skargę kasacyjną oparto na podstawach:

(-) naruszenia prawa materialnego: przepisu art. 212 § 1 k.c. przez jego

niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie rozważenia całokształtu okoliczności

mających znaczenie dla oceny komu powinna zostać przyznana na wyłączną

własność nieruchomość przy ul. […] w L. oraz rażąco błędną ocenę przesłanek

rozstrzygnięcia w tym zakresie, w szczególności brak uwzględnienia rzeczywistego

zamiaru wnioskodawczyni wyprowadzenia się z nieruchomości i zbycia jej po

zakończeniu postępowania oraz prowadzonych przez strony rozmów co do

I CSK 286/25

3

przejęcia przez uczestnika postępowania tej nieruchomości, w wyniku czego Sąd

drugiej instancji zmieniając postanowienie Sądu pierwszej instancji przyznał

przedmiotową nieruchomość na wyłączną własność wnioskodawczyni; przepisu art.

64 Konstytucji RP, art. 140 k.c., art. 206 k.c. art. 207 k.c. w związku z art. 224 § 2

k.c. i art. 225 k.c. przez błędne przyjęcie, że nie mają one zastosowania do

roszczeń uczestnika postępowania o wynagrodzenie za wyłączne korzystanie przez

wnioskodawczynię z nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności z uwagi

na wykluczający zdaniem Sądu te roszczenia fakt domagania się przez uczestnika

postępowania wynajęcia nieruchomości, a nie wspólnego zamieszkania oraz braku

podjęcia czynności procesowych mających doprowadzić do przywrócenia

współposiadania nieruchomości, co doprowadziło do nieuzasadnionego naruszenia

prawa własności i równości ochrony prawnej gwarantowanej współwłaścicielom;

(-) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny

wpływ na wynik a to: art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku

z art. 278 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 28

czerwca 2024 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz.

399) przez zaniechanie uaktualnienia przez Sąd pierwszej instancji na dzień

orzekania wartości nieruchomości przy ul. […] w L. i oparcie rozstrzygnięcia na

opinii biegłej sądowej w przedmiocie ustalenia wartości nieruchomości z

października 2022 r., w sytuacji gdy orzeczenie Sądu drugiej instancji miało miejsce

po upływie 21 miesięcy od daty wydania opinii, przy powszechnie znanym wzroście

cen nieruchomości w ostatnich latach oraz mimo tego że orzeczenie Sądu drugiej

instancji dokonywało istotnej zmiany w zakresie przyznania prawa własności tej

nieruchomości przez przyznanie jej wnioskodawczyni zamiast uczestnikowi,

któremu została pierwotnie przyznana;

(-) art. 32 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. w związku z art. 2352 § 1 pkt. 2

k.p.c. przez pominięcie przez Sąd drugiej instancji jako zbędnego dla

rozstrzygnięcia sprawy wniosku uczestnika postępowania złożonego w toku

postępowania apelacyjnego o dokonanie aktualizacji wartości nieruchomości przez

przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu nieruchomości

na okoliczność aktualizacji ceny nieruchomości, podczas gdy dowód ten miał

istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem opinia biegłej sądowej

I CSK 286/25

4

w przedmiocie wyceny nieruchomości na moment orzekania stała się nieaktualna,

jak również w szczególności z powodu zaistniałej sytuacji procesowej, w której Sąd

drugiej instancji dokonał zmiany przyznania nieruchomości przyznając ją

wnioskodawczyni I.P. pomimo odmiennego orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia

Sądu Okręgowego w Legnicy w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania

kasacyjnego, wnosząc tym samym o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz

uczestnika postępowania kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa

procesowego według norm przepisanych; ewentualnie o uchylenie postanowienia

Sądu Okręgowego w Legnicy, w zaskarżonej części i zmianę przez oddalenie

apelacji wnioskodawczyni również w zakresie wniosku o zmianę sposobu

zniesienia współwłasności nieruchomości a w konsekwencji również zmiany

sposobu spłaty oraz uwzględnienie apelacji wnioskodawcy w zakresie roszczenia

o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwoty 67 100

zł tytułem odszkodowania za wyłączne korzystanie z nieruchomości położonej w L.

przy ul. […] a w konsekwencji zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej

instancji i zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania

kwoty 67 100 zł tytułem odszkodowania za wyłączne korzystanie z nieruchomości

położonej w L. przy ul. […].

Wniósł ponadto o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika

postępowania kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego

według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania

przemawia potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądowym (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz oczywista zasadność

skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia do rozpoznania.

Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 286/25

5

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania albo skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowi przy tym odrębny

konstrukcyjnie element skargi, wobec czego na etapie tzw. przedsądu przedmiotem

oceny nie jest zasadność podstaw kasacyjnych jako takich, lecz to, czy skarżący

wykazał wystąpienie jednej z przesłanek określonych w art. 398⁹ § 1 k.p.c.

Skarżący powołał przesłanki przewidziane w art. 398⁹ § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Potrzeby wykładni przepisów prawa upatrywał przede wszystkim w konieczności

rozstrzygnięcia kwestii aktualności operatu szacunkowego wykorzystywanego

w postępowaniu o zniesienie współwłasności oraz obowiązków sądu drugiej

instancji w razie upływu okresu, w którym operat może być wykorzystywany.

Oczywistej zasadności skargi dopatrywał natomiast zarówno w posłużeniu się –

jego zdaniem – nieaktualną wyceną nieruchomości, jak i w sposobie zastosowania

art. 212 § 2 k.c. przy wyborze współwłaściciela, któremu nieruchomość została

przyznana, oraz w oddaleniu roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy

wspólnej.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego powołanie się na

przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania

przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść

i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze

stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, jak również

że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się

z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz

publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej (por.m.in. postanowienia z 15

października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 5723; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07,

LEX nr 315351; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl., z 20 listopada 2015 r., III

CSK 269/15, LEX nr 1982406; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr 2054493;

z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, LEX nr 2353043; z 7 grudnia 2017 r., I CSK

499/17, LEX nr 2541871; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, LEX nr 2497706).

I CSK 286/25

6

Z kolei powołanie się na oczywistą zasadność skargi wymaga wykazania

przez skarżącego, że zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez

konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie

podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24

sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, LEX nr 2296622) i w wyniku takiego naruszenia

prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, LEX

nr 1823323; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365; z 2 czerwca

2016 r., III CSK 113/16, LEX nr 2183499; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16,

LEX nr 2156603; z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, LEX nr 2375942; z 7 marca

2018 r., I CSK 664/17, LEX nr 2485389; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, LEX

nr 2495954; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, LEX nr 2575840).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

czyni zadość wskazanym wymaganiom.

Przedstawiona przez skarżącego kwestia dotycząca aktualności operatu

szacunkowego była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego.

W postanowieniu z 20 maja 2010 r., V CSK 13/10, OSNC 2011, nr 1, poz. 9,

przyjęto, że po upływie ustawowego okresu wykorzystania operatu dalsze

posługiwanie się nim wymaga potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę

majątkowego. Z kolei w wyroku z 30 września 2016 r., I CSK 646/15 (LEX nr

2188609), Sąd Najwyższy wskazał, że sąd nie może samodzielnie zastępować

rzeczoznawcy w ocenie, czy określona w operacie wartość nieruchomości

pozostaje aktualna. Kwestia ta została następnie odniesiona bezpośrednio do

postępowania o zniesienie współwłasności w postanowieniu z 27 listopada 2020 r.,

III CSK 108/18, w którym przyjęto, że regulacje dotyczące aktualności operatu mają

zastosowanie także w takim postępowaniu, również na etapie postępowania

apelacyjnego.

Nie można zatem uznać, że występuje potrzeba wykładni przepisów

w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. Wniosek nie wykazuje istnienia aktualnej

rozbieżności w orzecznictwie ani takiej poważnej wątpliwości interpretacyjnej, która

wymagałaby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego. Powołane przez skarżącego

I CSK 286/25

7

postanowienie z 17 września 2014 r. I CSK 717/13 (LEX nr 1532948), nie prowadzi

do odmiennego wniosku, ponieważ późniejsze orzecznictwo doprecyzowało

obowiązki sądu związane z utratą aktualności operatu. Dodatkowo z treści samej

skargi wynika, że kwestia aktualności wyceny była podnoszona w postępowaniu

apelacyjnym, a więc rozstrzygnięcie abstrakcyjnego problemu zakresu działania

sądu drugiej instancji całkowicie z urzędu nie jest konieczne dla oceny tej sprawy.

Nie została również wykazana oczywista zasadność skargi kasacyjnej.

Przesłanka z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi wtedy, gdy kwalifikowane

naruszenie prawa oraz jego wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia są

dostrzegalne prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy

prawnej albo ponownego wartościowania okoliczności sprawy. Sama możliwość

dostrzeżenia uchybienia, które mogłoby podlegać ocenie przy merytorycznym

rozpoznaniu podstaw kasacyjnych, nie jest jeszcze równoznaczna z oczywistą

zasadnością skargi.

W odniesieniu do wyceny nieruchomości skarżący wskazał na upływ czasu

od sporządzenia operatu oraz wzrost cen nieruchomości. Argumentacja ta nie

wykazuje jednak w sposób oczywisty wpływu zarzucanego uchybienia na wynik

sprawy. W postanowieniu z 27 maja 2025 r., I CSK 1543/24 (LEX nr 3868370, Sąd

Najwyższy przyjął, że sama utrata aktualności operatu oraz ogólne odwołanie się

do zmian cen na rynku nie wystarczają do wykazania przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt

4 k.p.c., jeżeli skarżący nie wskazuje skonkretyzowanych okoliczności

pozwalających przyjąć, że rzeczywista wartość nieruchomości istotnie odbiegała od

wartości przyjętej przez sąd. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane również

w późniejszym postanowieniu Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r. I CSK 1439/24,

(LEX nr 3753559) w którym podkreślono, że wykorzystanie przez sąd operatu

szacunkowego po upływie okresu określonego w art. 156 ust. 3 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, tj. po upływie 12 miesięcy od daty jego

sporządzenia, nawet przy braku potwierdzenia jego aktualności, nie przesądza

jeszcze o wadliwości orzeczenia opartego na tym operacie ani o oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej. Wykorzystanie opinii biegłego mimo braku

wymaganej art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami klauzuli

aktualizacyjnej nie stanowi samo przez się podstawy do uchylenia orzeczenia.

I CSK 286/25

8

Należy zaś podkreślić, że również w niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku nie

wskazuje w sposób umożliwiający stwierdzenie oczywistości, jaka miałaby być

aktualna wartość nieruchomości i w jakim konkretnie zakresie jej ewentualna

zmiana oddziaływałaby na treść rozstrzygnięcia. Trzeba zaś dodać, że nawet

stwierdzenie naruszenia przepisów prawa nie oznacza jeszcze, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. O takim stanie rzeczy można mówić

dopiero wówczas, gdy owe oczywiste naruszenie przepisów prawa powoduje, że

zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Tymczasem argumentacja

zawarta we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie pozwala na wyprowadzenie

takiej konkluzji.

W odniesieniu do przyznania nieruchomości wnioskodawczyni, godzi się

podkreślić, że Sąd Okręgowy, zmieniając postanowienie Sądu pierwszej instancji,

nie ograniczył się do jednego kryterium, lecz uwzględnił dotychczasowy sposób

korzystania z nieruchomości, jej funkcję mieszkaniową, sytuację życiową

i majątkową uczestników oraz możliwość dokonania spłaty. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 212 § 2 k.c. wymaga

uwzględnienia całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a ingerencja kasacyjna

może być uzasadniona zwłaszcza wtedy, gdy dokonany wybór jest oczywiście

wadliwy; por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2020 r., V CSK

573/18 (LEX nr 3082186). Argumentacja skarżącego zmierza tymczasem w tej

części przede wszystkim do odmiennej oceny znaczenia poszczególnych

okoliczności, w szczególności zamiarów wnioskodawczyni dotyczących dalszego

korzystania z nieruchomości. Tego rodzaju polemika nie pozwala na stwierdzenie

kwalifikowanego naruszenia prawa, dostrzegalnego bez dalszej analizy.

Także zarzuty dotyczące oddalenia roszczenia o wynagrodzenie za

korzystanie z nieruchomości wspólnej nie wykazują przesłanki oczywistej

zasadności skargi. W uchwale składu siedmiu sędziów z 19 marca 2013 r., III CZP

88/12, OSNC 2013, nr 9, poz. 103, Sąd Najwyższy przyjął, że współwłaściciel może

żądać od innego współwłaściciela wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, jeżeli

korzystanie to narusza art. 206 k.c. i prowadzi do wyłączenia go od

współposiadania. W postanowieniu z 24 stycznia 2023 r., II CSKP 490/22 (OSNC

2023, nr 7-8, poz. 73) wyjaśniono natomiast, że samo korzystanie z całej rzeczy

I CSK 286/25

9

przez jednego współwłaściciela nie przesądza jeszcze o obowiązku zapłaty

wynagrodzenia; konieczne jest ustalenie, czy drugi współwłaściciel rzeczywiście

manifestował wolę współposiadania lub korzystania z rzeczy oraz czy realizacja

tego uprawnienia została mu uniemożliwiona.

Sąd Okręgowy uwzględnił w tym zakresie dobrowolne opuszczenie

nieruchomości przez uczestnika oraz brak podejmowania przez niego przez

dłuższy czas działań zmierzających do odzyskania dostępu do nieruchomości

i wykonywania współposiadania. Ocena czy pismo uczestnika z 12 lipca 2019 r.,

w którym domagał się opuszczenia nieruchomości przez wnioskodawczynię

w związku z zamiarem jej wynajęcia, stanowiło dostateczną manifestację woli

ponownego wykonywania uprawnień wynikających z art. 206 k.c., a następnie czy

realizacja tych uprawnień została mu rzeczywiście uniemożliwiona, wymagałaby

dalszej analizy okoliczności sprawy. Już sama potrzeba takiej oceny wyklucza

uznanie, że zarzucane naruszenie ma charakter oczywisty w rozumieniu art. 398⁹ §

1 pkt 4 k.p.c.

W konsekwencji skarżący nie wykazał ani potrzeby wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie, ani oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Z tych względów Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1

k.p.c. przyjmując, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim

udziałem w sprawie.

SSN Tomasz Szczurowski

[SOP]

I CSK 286/25

10