Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku, klient dostanie 2700 zł kosztów

1. Wyrokiem z 13 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację

Banku1 spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Rejonowego w Warszawie z 17

I CSK 2870/25

2

sierpnia 2022 r. w sprawie z powództwa T.Z. o zapłatę i ustalenie oraz orzekł o

kosztach postępowania apelacyjnego.

2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, wskazując na naruszenie art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 3531 i art. 58 k.c.;

art. 410 § 1 w zw. z art. 405 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 69 ust. 3 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej: „pr.bank.”) w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.;

art. 358 § 2 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.; art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c. w zw. z art

41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, stosowanego na zasadzie

analogii legis art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. oraz art. 56 k.c. w zw. z art. 783

k.p.c., art. 7981 k.p.c., art. 1024 § 3 k.p.c., art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 23 marca 2017

r. o kredycie hipotecznym, art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na

morzu, art. 31a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,

art. 137a pr.bank., art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach

płatniczych, art. 3 ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r.

o rachunkowości, art. 251 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe,

art. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej, art. 83 ust. 1 ustawy z

dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, art. 104 ust. 12 ustawy z dnia 6

grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r.

o podatku dochodowym od osób prawnych, art. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o

ochronie konkurencji i konsumentów, art. 8 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 grudnia

2005 r. o funduszu kolejowym, art. 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z

dnia 10 grudnia 2014 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów

publicznych w zakresie operacji finansowych, art. 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

kredycie konsumenckim, art. 24 ust. 2. ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o

Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. –

Prawo dewizowe oraz w zw. z nieobowiązującymi: art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20

lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (wersja obowiązująca od lutego 2006 r.)

oraz z § 2 i § 4 uchwały Rady Ministrów w sprawie ustalania kursów walut obcych w

złotych do wszystkich rozliczeń związanych z obrotami płatniczymi i handlowymi z

zagranicą; art. 481 § 1 k.c., art. 410 w zw. z art. 405 i art. 385 § 1 i § 2 k.c. oraz art.

6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”), a

I CSK 2870/25

3

także art. 498 oraz art. 499 k.c. w zw. z art. 2031 k.p.c. i w zw. z art. 455 k.c. w zw. z

art. 91 k.p.c.

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4

k.p.c.

Podał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne i potrzeba

wyjaśnienia:

- czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem

rynkowym lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt,

iż przepis ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie,

a sąd winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia równowagi

kontraktowej stron, przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w zdaniach

odrębnych zgłoszonych do pkt 2 uchwały całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22;

- jaka zasada rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu indeksowanego do

waluty obcej, znajdzie zastosowanie, tj. czy właściwe jest zastosowanie tzw. teorii

dwóch kondykcji czy teorii salda, w szczególności w kontekście wyroku TSUE

z 19 czerwca 2025 r. wydanego w sprawie C-396/24, który nakazuje stosowanie

teorii salda, co pozostaje w sprzeczności z dominującą linią orzeczniczą sądów

krajowych;

- czy dopuszczalne i skuteczne jest podniesienie przez pozwanego

nieuznającego powództwa w zakresie roszczenia o ustalenie nieistnienia umowy

kredytu indeksowanego – w ramach kaskadowej linii obrony – zarzutu potrącenia

swojej wierzytelności na wypadek ustalenia nieistnienia stosunku prawnego

z powodu nieważności całej umowy kredytu przez sąd badający sprawę, w tym

w szczególności przy uwzględnieniu zagadnienia czy zgłoszony w toku sprawy

procesowy zarzut potrącenia – oparty o dyspozycję art. 2031 k.p.c. – wywiera

jednocześnie skutki o charakterze materialnoprawnym i procesowym bez

konieczności składania jakiegokolwiek dodatkowego oświadczenia o potrąceniu

o charakterze materialnoprawnym, a także zagadnienia odnoszącego się do

momentu postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego pozwanego

I CSK 2870/25

4

banku istniejącego względem powoda, stanowiącego podstawę zgłaszanego

zarzutu potrącenia, wynikającego z ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z

powodu nieważności całej umowy kredytu, przy uwzględnieniu tzw. teorii

bezskuteczności zawieszonej.

Skarżący powołał się również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

z uwagi na to, że Sąd drugiej instancji naruszył w sposób kwalifikowany art. 481 § 1

k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym

zasądzeniem ustawowych odsetek za opóźnienie, albowiem winny być one

ewentualnie zasądzone od dnia wymagalności roszczenia powoda o zwrot

nienależnego świadczenia – który to moment stanowi dzień złożenia przez

należycie poinformowanego konsumenta oświadczenia o odmowie lub wyrażeniu

zgody na objęcie dobrowolnym system ochrony konsumenckiej, co w niniejszej

sprawie nastąpiło na rozprawie 3 sierpnia 2022 r.

4. W dniu 24 kwietnia 2026 r. doszło do rejestracji zmiany firmy Banku1 na

Bank.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

I CSK 2870/25

5

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może

być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie

Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w

sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne

oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących

o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może

polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą

pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią

instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą

szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko

w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.

6. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w

stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie zostać

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

I CSK 2870/25

6

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

7. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, że w sprawie zachodzi

powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący przedstawił trzy

zagadnienia prawne, jednak nie mają one waloru nowości, ponieważ były już

przedmiotem analizy Sądu Najwyższego.

Pierwsze z podanych zagadnień było w ostatnim czasie przedmiotem wielu

wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Nie jest to więc zagadnienie nowe. Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja

skargi ignorująca aktualne orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu

Najwyższego (wyroki: z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r.,

II CSK 19/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20;

z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca

2021 r., V CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022,

nr 4, poz. 54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP

459/22; z 9 grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z

23 marca 2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-

ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II

CSKP 694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP

1153/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22;

z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26

kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja

2022 r., II CSKP 711/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II

CSKP 796/22; z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP

883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22,

OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego

2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r. II

CSKP 1095/22; II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego

2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r.,

I CSK 2870/25

7

II CSKP 924/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 6 czerwca 2023 r., II

CSKP 1159/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 454/22; z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP

978/22; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22;

z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja

2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r.,

II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, z 27 marca 2024 r., II

CSKP 1258/22, z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II

CSKP 30/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23,

i z 10 października 2025 r. II CSKP 471/24).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie

wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów

oznaczania kursu waluty jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego

działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 26 maja 2022 r., II

CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r., II CSKP

864/22, OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Takie

postanowienia umowne, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób

sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy są niedozwolone

i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22; z 9 września 2022 r., II

CSKP 794/22; z 28 października 2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r., II

CSKP 1094/23). Postanowienia te należy uznać za niedozwolone niezależnie od

tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób

ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od

kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyroku:

z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja

2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II

CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II

CSKP 1464/22,i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).

I CSK 2870/25

8

Trzeba również podkreślić, że konsekwencją stwierdzenia, iż dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.,

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową

w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07,

OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja

2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, a także m.in. wyroki SN: z 30 maja

2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018

r., II CSK 632/17, i z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22). Uznanie bowiem, że

postanowienia dotyczące przeliczania kwoty kredytu i uiszczanych spłat na walutę

obcą są niedozwolonymi postanowieniami umownymi oznacza, iż zgodnie

z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. nie wiążą one kredytobiorców.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia

2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), rozstrzygnięto, że w razie

uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego

odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone

postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie

można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia

kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1), a ponadto

w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie (pkt 2). Zbędne jest przytaczanie argumentów szeroko

przedstawionych w uzasadnieniu tej uchwały, do której należy odesłać,

przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady

prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego.

Powoływanie się przez skarżącego na zdania odrębne do powyższej

uchwały nie wskazuje na konieczność ponownego odniesienia się przez Sąd

Najwyższy do rozstrzygniętego już zagadnienia.

Również drugie z sformułowanych w skardze zagadnień było już

przedmiotem analizy Sądu Najwyższego (wyroki SN z 5 września 2025 r., II CSKP

I CSK 2870/25

9

550/24, oraz z 18 września 2025 r., II CSKP 6/25). Sąd Najwyższy podał, że po

wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r.,

C-396/24, w przestrzeni publicznej został wyrażony pogląd, jakoby TSUE odrzucił

stosowanie teorii dwóch kondykcji i za właściwą uznał teorię salda także w

sprawach, w których roszczenia o zwrot świadczenia dochodzi konsument.

Sąd Najwyższy wyjaśnił jednak, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości

Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie mogło mieć

bezpośredniego wpływu na związanie zasadą prawną zawartą w uchwale pełnego

składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wskazany wyrok został

wydany na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej:

„TFUE”), zgodnie z którym Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy m.in. do

orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni aktów przyjętych przez instytucje,

organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej, co w tym przypadku

oznaczało wykładnię dyrektywy 93/13. Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji, jeżeli

wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej

organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane

bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Reguła ta

odnosi się także do tzw. prawa wtórnego Unii Europejskiej, jednak nie obejmuje

dyrektyw, które zgodnie z art. 288 akapit 3 TFUE wiążą i są skierowane do państw

członkowskich w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając

organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Oznacza to, że dyrektywy, w

tym dyrektywa 93/13, której interpretacji dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., nie stanowią bezpośrednio ani źródła

uregulowania zasad proceduralnych, którymi powinny kierować się sądy krajowe,

ani źródła regulacji stosunku prawnego stron. W związku z tym z interpretowanej

przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dyrektywy nie wynikają żadne

normy prawne, które mogłyby mieć pierwszeństwo przed normami prawa polskiego.

Na podstawie art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym następuje stan związania

uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III

CZP 25/22.

Ponadto, z motywów, którymi kierował się Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, odrzucając teorię dwóch kondykcji w przypadku dochodzenia zwrotu

I CSK 2870/25

10

nienależnego świadczenia przez bank, można wywieść, że w razie stwierdzenia

nieuczciwego charakteru umowy sąd powinien upewnić się, że wydawane przez

niego orzeczenie zniechęci przedsiębiorcę do wprowadzania nieuczciwych

warunków w umowach oferowanych konsumentom, a jeżeli umowa nie może

obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, sąd powinien podjąć

niezbędne środki dla ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi

konsekwencjami. Zastosowanie aksjologii leżącej u podstaw wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sytuacji, w której roszczenie o zwrot

świadczenia dochodzone jest przez konsumenta, prowadzi do wniosku, że to

przyjęcie teorii dwóch kondykcji jest rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera

pożądany skutek prewencyjny i lepiej zabezpiecza interesy konsumenta. Teoria ta

niewątpliwie ułatwia konsumentowi realizację jego własnego roszczenia i

pozostawia mu do wyboru więcej opcji ochrony swoich praw. Konsument może

bowiem dochodzić zwrotu całego spełnionego świadczenia albo podjąć decyzję o

potrąceniu roszczenia o zwrot z roszczeniem banku, jeżeli uzna tę opcję za

korzystniejszą dla siebie.

W konsekwencji Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zastosowanie teorii dwóch

kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy

uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej z 19 czerwca 2025 r.

Nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego również wątpliwości

przedstawione w ramach trzeciego zagadnienia prawnego. Problematyka

potrącenia była już wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego, a

sprawy dotyczące kredytów frankowych nie zawierają w tym zakresie istotnych

odrębności odbiegających od zasad ogólnych (postanowienia SN z 23 kwietnia

2025 r., I CSK 1888/24; z 30 czerwca 2025 r., I CSK 965/24).

Dopuszczalność podniesienia tzw. ewentualnego zarzutu potrącenia została

zaakceptowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyroki SN: z 22 listopada

1968 r., I CR 538/68; z 14 listopada 2008 r., V CSK 169/08; z 14 czerwca 2013 r.,

V CSK 389/12, i z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1183/22, oraz postanowienie SN

z 9 sierpnia 2016 r., II CZ 83/16). Kwestionowanie przez pozwanego istnienia oraz

I CSK 2870/25

11

wysokości wierzytelności dochodzonej przez powoda nie jest przeszkodą do

podniesienia przez niego zarzutu potrącenia przysługującej mu wobec powoda

wierzytelności. Zarzut ten może zostać przez sąd uwzględniony w zakresie, w jakim

sąd orzekający ustali istnienie wierzytelności dochodzonej przez powoda i jej

wysokość. Nieskuteczne jest jednak warunkowe podniesienie w postępowaniu

sądowym zarzutu potrącenia w sytuacji przedstawienia do potrącenia

niewymagalnej wierzytelności. Samo przedstawienie wierzytelności do potrącenia

nie zawiera bowiem w sobie jednocześnie elementu wezwania dłużnika do zapłaty

(wyroki SN z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 141/15, i z 30 kwietnia 2024 r., II CSKP

1451/22). Nie stanowi również istotnego zagadnienia prawnego problematyka

postawienia w stan wymagalności roszczenia restytucyjnego banku o zwrot

wypłaconego kapitału; nie istnieją bowiem w tym zakresie istotne odrębności w

stosunku do innych roszczeń bezterminowych – art. 455 k.c. (postanowienia SN z

20 września 2023 r., I CSK 5/23, i z 28 sierpnia 2025 r. I CSK 1967/25).

W związku z powyższym Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że podane

w skardze kasacyjnej w ramach wykazania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

kwestie zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie, skarżący nie

przedstawił natomiast nowych argumentów, świadczących o potrzebie dokonania

kolejnej analizy.

8. Odnosząc się do powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności

skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej,

jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na

kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do

jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie

I CSK 2870/25

12

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone w

motywach postanowienia SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).

Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów, świadczących o występowaniu

w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że data, od której zasądzane

są odsetki za opóźnienie, nie może być uzależniona od złożenia przez konsumenta

oświadczenia w toku postępowania sądowego odnośnie do utrzymania

skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (wyroki SN z 30 lipca 2024 r.,

II CSKP 296/24, i z 9 kwietnia 2024 r., II CSKP 560/23). Przyjęto również, że

możliwość żądania odsetek za opóźnienie nie może być uzależniona od

prawomocnego ustalenia nieważności umowy, lecz powinna wiązać się z żądaniem

przez konsumenta zwrotu kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy

i upływem terminu do zapłaty (wyrok SN z 3 grudnia 2024 r., II CSKP 1803/22).

Argumentacja podana przez skarżącego pomija powyższe poglądy i zmierza

w istocie do przedstawienia własnej oceny rozstrzygnięcia, co jest niewystarczające

dla przyjęcia, że strona pozwana wykazała skutecznie, iż w sprawie doszło do

kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.). O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3, art. 99 k.p.c. oraz w związku z

§ 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Natomiast

rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi kasacyjnej w związku z

nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 80a

u.k.s.c.

I CSK 2870/25

13

Joanna Misztal-Konecka

(K.W.)

[SOP]