Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej osoby prywatnej w sporze ze spółką

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 2887/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący A.J. powołał

się na nieważność postępowania przed Sądem a quo (art. 379 pkt 4 k.p.c.) w

związku z tym, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego został wydany w składzie z

udziałem sędzi powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3, dalej – „ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.”). Wskazał również na oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z dokonania oczywiście błędnej wykładni

umowy o roboty budowlane zawartej między stronami.

W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, OSNC 2020, nr 4, poz. 34, mając na względzie szczególne,

konstytucyjne i ustrojowe właściwości Sądu Najwyższego oraz wymagania

stawiane do objęcia urzędu w tym Sądzie, potrzebę zapewnienia niezależności

Sądu Najwyższego od władzy politycznej, a także kształt i przebieg postępowań

nominacyjnych do pełnienia urzędu w Sądzie Najwyższym, które toczyły się po

wejściu w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., Sąd Najwyższy uznał, że

sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.

zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami powołanej ustawy. Stanowiska tego

nie uznano natomiast za uzasadnione w odniesieniu do sędziów sądów

powszechnych. W tym przypadku, zgodnie z tezą uchwały, sprzeczność składu

sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi, gdy w

składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie

powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli zarazem wadliwość

procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

I CSK 2887/25

3

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art.

47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Karta) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz). Nieważność

postępowania w tym przypadku nie ma zatem automatycznego charakteru, jest

natomiast uwarunkowana oceną, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w

konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz.

Rozważana uchwała, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622, dalej – u.SN), uzyskała

status zasady prawnej, a Sąd Najwyższy nie odstąpił od niej w przepisanym trybie

(art. 88 u.SN). Sąd Najwyższy pozostaje tym samym związany wyrażonym w niej

stanowiskiem, mimo wydanego w późniejszym czasie wyroku Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w

tym zakresie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., III

CO 6/22 i III CO 37/22 oraz wskazaną tam argumentację, a także postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23 i z dnia 18 października

2023 r., I KO 33/230).

Stanowisko, według którego kwestia sprzeczności składu orzekającego z

przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze

udział osoba powołana do pełnienia urzędu sędziego w sądzie powszechnym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017

r., wymaga zbadania, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 ust. 1 EKPCz, zostało

utrzymane także w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por.

odpowiednio motywy uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22, w której tezie stwierdzono

m.in, że brak podstaw do przyjęcia, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który

uzyskał nominację w następstwie uczestnictwa w konkursie przed Krajową Radą

Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5

I CSK 2887/25

4

kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, nr 10, poz. 95) i znalazło

odzwierciedlenie w późniejszej judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 24

marca 2026 r., C-521/21, MJ przeciwko AA)

W tym kontekście we wniosku nie powołano argumentów, które stwarzałyby

wystarczającą podstawę do przyjęcia, że w związku z okolicznościami

towarzyszącymi powołaniu do pełnienia urzędu sędziego zasiadającego w składzie

Sądu wydającego zaskarżony wyrok, doszło – w okolicznościach sprawy

rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem – do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności sądu. Na znaczenie wskazania takich okoliczności wskazuje się w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, podnosząc, że w przypadku sędziów sądów

powszechnych powołanych do pełnienia urzędu na skutek wniosku Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. do stwierdzenia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. bądź

sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4

k.p.c. muszą – zgodnie z uchwałą składu połączonych izb Sądu Najwyższego z

dnia 23 stycznia 2020 r. – zachodzić okoliczności, które świadczą o naruszeniu

standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie (por. np. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., III USKP 1/22 i postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21, z dnia 28 kwietnia 2021 r., IV CZ

5/21, z dnia 9 czerwca 2021 r., I PSK 38/21, z dnia 14 lipca 2022 r., I CSK 1346/22,

z dnia 25 stycznia 2023 r., I PSK 22/22 i z dnia 28 czerwca 2023 r., I PSK 47/22).

Mimo niekwestionowanej wagi i systemowej natury problemu, nie można

było tym samym uznać, aby pozwany wykazał twierdzoną przyczynę kasacyjną. Nie

bez znaczenia jest także okoliczność, akcentowana również w judykaturze Sądu

Najwyższego, że zaskarżony wyrok zapadł na rozprawie, a z materiału sprawy nie

wynikało, iżby skarżący, reprezentowany na rozprawie przez kwalifikowanego

pełnomocnika, podnosił ex ante zastrzeżenia co do prawidłowości składu

orzekającego Sądu Okręgowego wydającego zaskarżony wyrok (por. co do wagi tej

okoliczności m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP

289/23, z dnia 24 kwietnia 2025 r., II CSKP 1717/22 i z dnia 26 czerwca 2015 r., II

CSKP 955/24, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2025 r.,

I CSK 2887/25

5

V KK 77/25). Także przedmiot sprawy nie uzasadniał, iżby mogła ona cieszyć się

szczególnym zainteresowaniem ze strony organów władzy politycznej bądź dotykać

interesów Skarbu Państwa.

W pozostałym zakresie wniosek stanowił w istocie rzeczy polemikę ze

stanowiskiem Sądu Okręgowego, lokującą się częściowo w płaszczyźnie ustaleń

faktycznych sprawy, częściowo zaś – wykładni umowy stron. Przytoczone w tej

mierze argumenty nie uzasadniały przyjęcia, że zaskarżony wyrok jest dotknięty

elementarną i widoczną prima vista wadliwością, czego wymaga przyczyna

kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52,

z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15

czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Dostrzec przy tym należało, że uznanie przez Sąd

Okręgowy protokołu z dnia 17 marca 2023 r. za dowód tego, iż wskazane w tym

dokumencie prace zostały faktycznie wykonane, lokowało się w sferze oceny

dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych, a tym samym kwestia ta

pozostawała poza granicami kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu

kasacyjnym.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

zasadność podstaw skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz

powódki oddalono, ponieważ powódka powiązała ów wniosek z oddaleniem skargi

kasacyjnej, co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca.

Paweł Grzegorczyk

I CSK 2887/25

6

(K.G.)

[SOP]